Maternal Mortalite
Özet
Maternal mortalite, gebelik esnasında veya sonlanmasını takip eden 42 gün içinde gebelikle ilişkili nedenlerden ötürü meydana gelen kadın ölümleridir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bu ölümlerin büyük kısmı düşük ve orta gelirli ülkelerde gerçekleşmektedir. Türkiye’de 2018 yılı maternal mortalite oranı yüzbinde 13.6 olarak saptanmıştır. Ölümlerin arkasındaki temel nedenlerin başında obstetrik kanama (%27), indirek sebepler (%28), hipertansif bozukluklar (%14) ve gebelik ilişkili sepsis (%11) yer almaktadır. İleri yaş ve obezite de riski artıran önemli unsurlardandır. Anne ölümlerini azaltma vizyonuyla karar verme, sağlık kuruluşuna ve yeterli bakıma erişim süreçlerindeki gecikmeleri ortadan kaldırmak kritik bir önem taşır. Bu doğrultuda kanama ekiplerinin kurulması, oksitosin ile traneksamik asit gibi uterotoniklerin etkin kullanımı ve intrauterin balon uygulamaları obstetrik kanama kaynaklı ölümleri azaltmaktadır. Preeklempsi ve HELLP sendromu gibi durumlarda ise antihipertansif tedavi ile magnezyum sülfat uygulaması hayati rol oynar. Ayrıca venöz tromboemboli ve amniyotik sıvı embolisi gibi nadir fakat ölümcül komplikasyonlarda erken tanı ile tromboprofilaksi yaklaşımları kritik öneme sahiptir. Ölümün eşiğinden dönen hastaları ifade eden "near miss" vakalarında en sık neden hipertansif hastalıklar olup, erken müdahale hayat kurtarmaktadır. Sonuç olarak, her hastanenin kendi yönetim şemasını oluşturarak tanı ve tedavi imkanlarını geliştirmesi geç kalma problemlerinin önüne geçilmesini sağlayacaktır.
Maternal mortality refers to the death of a woman during pregnancy or within 42 days of its termination due to pregnancy-related causes. According to World Health Organization data, the vast majority of these deaths occur in low- and middle-income countries. In Turkey, the maternal mortality rate was determined as 13.6 per 100,000 in 2018. The leading primary causes behind these deaths are obstetric hemorrhage (27%), indirect causes (28%), hypertensive disorders (14%), and pregnancy-related sepsis (11%). Advanced age and obesity are also significant factors increasing the risk. With the vision of reducing maternal deaths, eliminating delays in decision-making, accessing healthcare facilities, and reaching adequate care is of critical importance. Accordingly, the establishment of hemorrhage teams, the effective use of uterotonics such as oxytocin and tranexamic acid, and intrauterine balloon applications reduce deaths caused by obstetric hemorrhage. In conditions like preeclampsia and HELLP syndrome, antihypertensive treatment and magnesium sulfate administration play a vital role. Furthermore, early diagnosis and thromboprophylaxis approaches are critical in rare but fatal complications such as venous thromboembolism and amniotic fluid embolism. Hypertensive diseases are the most common cause in "near miss" cases, which describe patients who narrowly escape death, and early intervention saves lives. In conclusion, establishing specific management protocols and improving diagnosis and treatment facilities in every hospital will prevent problems related to delay.
Referanslar
ICD (2010). ICD-10 Version (04/01/2022 tarihinde https://icd.who.int/browse10/2010/en#/V adresinden ulaşılmıştır)
WHO (2019). Maternal mortality 2019 (04/01/2022 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality adresinden ulaşılmıştır)
Wilmoth JR, Mizoguchi N, Oestergaard MZ, et al. A New Method for Deriving Global Estimates of Maternal Mortality. Stat Politics Policy. 2012;3(2):2151-7509.1038. doi:10.1515/2151-7509.1038
TÜİK (2020). Dünya Nüfus Günü 2020 (04/01/2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Dunya-Nufus-Gunu-2020-33707 adresinden ulaşılmıştır)
Say L, Chou D, Gemmill A et al. Global causes of maternal death: a WHO systematic analysis. Lancet Glob Health. 2014;2(6):e323.
Creanga AA, Berg C, Syverson C, et al. Pregnancy-related mortality in the United States, 2006–2010. Obstet Gynecol. 2015;2015:5–12. doi:10.1016/j.ajog.2010.01.011
Brenner A, Ker K, Shakur-Still H, et al. Tranexamic acid for post-partum haemorrhage: What, who and when. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2019;61:66-74. doi:10.1016/j.bpobgyn.2019.04.005
Benschop L, Duvekot JJ, Roeters van Lennep JE. Future risk of cardiovascular disease risk factors and events in women after a hypertensive disorder of pregnancy. Heart. 2019;105(16):1273-1278. doi:10.1136/heartjnl-2018-313453
Suwanrath C, Thongphanang P, Pinjaroen S, et al. Validation of modified World Health Organization classification for pregnant women with heart disease in a tertiary care center in southern Thailand. Int J Womens Health. 2018;10:47-53. doi:10.2147/IJWH.S150767
Kodan LR, Verschueren KJC, Kanhai HHH, et al. The golden hour of sepsis: An in-depth analysis of sepsis-related maternal mortality in middle-income country Suriname. PLoS One. 2018;13(7):e0200281. doi:10.1371/journal.pone.0200281
Bauer ME, Lorenz RP, Bauer ST, et al. Maternal Deaths Due to Sepsis in the State of Michigan, 1999-2006. Obstet Gynecol. 2015;126(4):747-752. doi:10.1097/AOG.0000000000001028
Erzurum ISM (2018). TC. Sağlık Bakanlığı Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi 2018. (31/12/2021 tarihinde https://erzurumism.saglik.gov.tr/Eklenti/58251/0/dogumsonubakim08-01-20191pdf.pdf adresinden ulaşılmıştır.)
Royal College of Obstetricians & Gynaecologists (2015). Reducing the Risk of Venous Thromboembolism during Pregnancy and the Puerperium (31/12/2021 tarihinde https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/gtg-37a.pdf adresinden ulaşılmıştır)
Knight M, Berg C, Brocklehurst P, et al. Amniotic fluid embolism incidence, risk factors and outcomes: a review and recommendations. BMC Pregnancy Childbirth. 2012 Feb 10;12:7. doi: 10.1186/1471-2393-12-7.
Stafford IA, Moaddab A, Dildy GA, et al. Amniotic fluid embolism syndrome: analysis of the Unites States International Registry. Am J Obstet Gynecol MFM. 2020;2(2):100083. doi:10.1016/j.ajogmf.2019.100083
TÜİK (2018). Türkiye’de ikamet edenlerinin ölüm nedenlerinin cinsiyete göre dağılımı, 2017, 2018 (03/01/2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr › Bulten › DownloadFile adresinden ulaşılmıştır.)
Koch AR, Rosenberg D, Geller SE; Illinois Department of Public Health Maternal Mortality Review Committee Working Group. Higher Risk of Homicide Among Pregnant and Postpartum Females Aged 10-29 Years in Illinois, 2002-2011. Obstet Gynecol. 2016 Sep;128(3):440-446. doi: 10.1097/AOG.0000000000001559.
Samuels E, Ocheke AN. Near Miss and Maternal Mortality at the Jos University Teaching Hospital. Niger Med J. 2020;61(1):6-10. doi:10.4103/nmj.NMJ_103_18
