Diffüz Aksonal Yaralanması Olan Hastada Prognoz: Anestezi, Yoğunbakım ve Rehabilitasyon Yönetimi
Özet
Diffüz Aksonal Yaralanma (DAY), ivmelenme ve yavaşlama kuvvetleri sonucu beyindeki aksonların yaygın hasarlanmasıyla karakterize, yüksek mortalite ve morbiditeye sahip ağır bir travmatik beyin hasarıdır. Hastalık; kardiyovasküler, solunum, gastrointestinal, metabolik ve nörolojik sistemler üzerinde ciddi sistemik etkilere yol açar. Erken dönemde hastanın prognostik değerlendirmesi Glaskow Koma Skalası (GKS) ve yoğun bakım ihtiyacı ile hayatta kalma şansını belirlemede daha yüksek spesifiteye sahip APACHE II skoru ile yapılırken; uzun dönem fonksiyonel sonuçlar ve yaşam kalitesi Glaskow Sonuç Skalası (GOS), Genişletilmiş GOS (GOSE) ve QOLIBRI ölçekleri kullanılarak öngörülmektedir. Anestezi ve yoğun bakım yönetiminde temel amaç, kafa içi basıncı (KİB) artırmadan serebral perfüzyon basıncını korumak, normokarbiyi (PaCO2 35-45 mmHg) ve yeterli oksijenasyonu temin etmektir. Hava yolu kontrolü için hızlı seri entübasyon uygulanmalı, propofol veya etomidat gibi hemodinamik stabiliteyi koruyan anestezikler tercih edilmeli, KİB artışını ve serebral iskemiyi önlemek için profilaktik hiperventilasyondan ve azot protoksit kullanımından kaçınılmalıdır. Sıvı tedavisinde izotonik kristalloidler kullanılmalı, laktatlı ringer ve hipotonik solüsyonlardan uzak durulmalıdır. KİB yönetiminde başın 30 derece elevasyonu, osmotik diürez sağlayan mannitol veya hipertonik salin ve BOS drenajı uygulanabilir. Son olarak, kas-iskelet sistemi deformitelerini, spastisiteyi, solunum komplikasyonlarını önlemek ve nörolojik iyileşmeyi hızlandırmak adına erken dönemde kişiye özel fizyoterapi ve rehabilitasyona başlanması hayati önem taşımaktadır.
Referanslar
Maas AIR, Menon DK, Lingsma HF, Pineda JA, Sandel ME, Manley GT. Re-orientation of clinical research in traumatic brain injury: repor of an international workshop on comparative effectiveness research. J Neurotrauma 2012; 29: 32-46.
Nichol AD, Higgins AM, Gabbe BJ, Murray LJ, Cooper DJ, Cameron PA. Measuring functional and quality of life outcomes following major head injury: common scales and checlists. Injury Int J Care Injured 2011; 42: 281- 7. 41.
Jennett B, Snoek J, Bond MR, Brooks N. Disability after severe head injury: observations on the use of the Glasgow Outcome Scale. J Neurol, Neurosurg Psychiat 1981; 44: 285-93.
Truelle J, Koskinen S, Hawthorne G, Sarajuuri J, Formisano R, von Wild K, et al, and the QOLIBRI Task Force. Quality of life after traumatic brain injury: the clinical use of the QOLIBRI, a novel disease-specific instrument. Brain Inj 2010; 24: 1272–91.
Lemeshow S, Klar J, Teres D, Avrunin JS, Gehlbach SH, Repoport J, et al. Mortality probability models for patients in the intensive care unit for 48 or 72 hours: a prospective, multicenter study. Crit Care Med 1994; 22:1351-8.
Nik, A., Sheikh Andalibi, M. S., Ehsaei, M. R., Zarifian, A., Ghayour Karimiani, E., & Bahadoorkhan, G. (2018). The Efficacy of Glasgow Coma Scale (GCS) Score and Acute Physiology and Chronic Health Evaluation (APACHE) II for Predicting Hospital Mortality of ICU Patients with Acute Traumatic Brain Injury. Bulletin of Emergency and Trauma, 6(2), 141–145.
Carney M, Totten AM, O’Reilly C, Ullman JS, Hawryluk GW, Bell MJ, et al. Brain Trauma Foundation. Guidelines for the management of severe traumatic brain injury, fourth edition. Neurosurgery. 2017 Jan 1;80(1):6–15.
Sharma D, Vavilala MS. Perioperative management of adult traumatic brain injury. Anesthesiol Clin. 2012;30(2):333–46.
Kutteruf R, Rozet I, Domino KB. Care of the acutely unstable patient. In: Cottrell JE, Patel P, editors. Cottrell and Patel’s neuroanesthesia. 6th ed. New York: Elsevier; 2017.
Phan RD, Bendo AA. Perioperative management of adult patients with severe head injury. In: Cottrell JE, Patel P, editors. Cottrell and Patel’s neuroanesthesia. 6th ed. New York: Elsevier; 2017.
Cohen L, Athaide V, Wickham ME, Doyle-Waters MM, Rose NG, Hohl CM. The effect of ketamine on intracranial and cerebral perfusion pressure and health outcomes: a systematic review. Ann Emerg Med. 2015;65(1):43–51.e2.
Matsumoto M, Sakabe T. Effects of anesthetic agents and other drugs on cerebral blood flow, metabolism, and intracranial pressure. In: Cottrell JE, Patel P, editors. Cottrell and Patel’s neuroanesthesia. 6th ed. New York: Elsevier; 2017.
Myburgh J, Cooper DJ, Finfer S, Bellomo R, Norton R, Bishop N, et al. Saline or albumin for fluid resuscitation in patients with traumatic brain injury. N Engl J Med. 2007;357(9):874–84.
Winkler SR, Munoz-Ruiz L. Mechanism of action of mannitol. Surg Neurol. 1995;43(1):59.
Büyükbıçak O. Travmatik beyin kontüzyonları Klinik ve radyolojik takip; Uzun dönem yaşam kalitesi. Antalya Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi 2014.
