Serviks Kanseri ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Serviks kanseri, 30 yaş üstü kadınlarda sıklıkla görülen ve ana nedeni cinsel yolla bulaşan Human Papilloma Virüs (HPV) olan, dünyada kadınlar arasında dördüncü en yaygın kanser türüdür. Düşük ve orta gelirli ülkelerde daha sık rastlanan bu hastalık, erken teşhis edildiğinde önlenebilir ve tedavi edilebilir özelliktedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2030 yılına kadar kız çocuklarının aşılanması, kadınların taranması ve hastaların tedavi edilmesi gibi stratejik hedefler belirlemiştir. Kanser öncesi değişiklikler genellikle skuamo kolumnar kavşakta başlar ve invaziv hale geldikçe komşu organlara yayılabilir. Risk faktörleri arasında HPV enfeksiyonu, erken yaşta cinsel ilişki, yüksek doğurganlık, sigara ve kötü beslenme yer alır. Hastalık erken dönemde belirti vermezken, ilerleyen evrelerde anormal vajinal kanama ve ağrıya yol açar; tanılama ve taramada Pap Smear ve HPV DNA testleri kritik rol oynar. Tedavi yaklaşımları evreye göre konizasyon, histerektomi, kemoterapi ve radyoterapiyi kapsar. Hemşireler ise toplumu bilinçlendirme (birincil koruma), taramaları organize etme (ikincil koruma) ve semptom kontrolü ile komplikasyonları önleme (üçüncül koruma) rollerini üstlenerek serviks kanseriyle mücadelede hayati bir sorumluluk taşırlar.
Cervical cancer is the fourth most common type of cancer among women globally, frequently seen in those over 30, with its primary cause being the sexually transmitted Human Papilloma Virus (HPV). More prevalent in low- and middle-income countries, this disease is preventable and treatable when diagnosed early. The World Health Organization (WHO) has set strategic targets for 2030, including vaccinating girls, screening women, and treating patients. Precancerous changes generally originate in the squamocolumnar junction and can spread to adjacent organs as they become invasive. Risk factors include HPV infection, early sexual debut, high parity, smoking, and poor nutrition. While the disease is asymptomatic in early stages, advanced stages cause abnormal vaginal bleeding and pain; Pap Smear and HPV DNA tests play a critical role in screening and diagnosis. Treatment approaches encompass conization, hysterectomy, chemotherapy, and radiotherapy depending on the stage. Nurses carry a vital responsibility in combating cervical cancer by undertaking roles in community awareness (primary prevention), organizing screenings (secondary prevention), and symptom control along with preventing complications (tertiary prevention).
Referanslar
CDC (2021). Basic ınformation about cervical cancer 2021.(22.06.2021 tarihinde https://www.cdc.gov/cancer/cervical/basic_info/index.htm. adresinden ulaşılmıştır).
The Global Cancer Observatory (2021). Cervix uteri Source: Globocan 2020 .(22.06.2021 tarihinde https://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/23-Cervix-uteri-fact-sheet.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
WHO (2021). World Health Assembly adoptsglobal strategy to acceleratecervical cancer elimination. (22.06.2021 tarihindehttps://www.who.int/news/item/19-08-2020-world-health-assembly-adopts-global-strategy-to-accelerate-cervical-cancer-elimination. adresinden ulaşılmıştır).
The Global Cancer Observatory (2021). Turkey Source: Globocan 2020 Summary. (22.06.2021 tarihindehttps://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/populations/792-turkey-fact-sheets.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
The National Cancer Institute (NCI) (2021). General ınformation about cervical cancer. (22.06.2021https://www.cancer.gov/types/cervical/hp/cervical-treatment-pdq#_388. adresinden ulaşılmıştır).
The National Cancer Institute (NCI) (2021). Cervical cancer treatment (pdq®)–health professional version (22.06.2021tarihinde https://www.cancer.gov/types/cervical/hp/cervical-treatment-pdq#_388. adresinden ulaşılmıştır).
The National Cancer Institute (NCI) (2021). Cervical cancer prevention (pdq®)–health professional version (22.06.2021 tarihinde https://www.cancer.gov/types/cervical/hp/cervical-prevention-pdq. adresinden ulaşılmıştır).
The National Cancer Institute (NCI) (2021). Cervical cancer screening (pdq®)–health professional version (22.06.2021 tarihinde https://www.cancer.gov/types/cervical/hp/cervical-screening-pdq. adresinden ulaşılmıştır).
Mavi Aydoğdu SG, Özsoy İ. Serviks kanseri ve HPV. Androl Bul 2018;20:25−29
Kanbur A, Çapık C. Servikal kanserden korunma, erken tanı-tarama yöntemleri ve ebe/hemşirenin rolü. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi. 2011; 61-72.
American Cancer Society (ACS). What are the risk factors for cervical cancer? 2020. (22.06.2021 tarihinde https://www.cancer.org/cancer/cervical-cancer/causes-risks-prevention/riskfactors.html. adresinden ulaşılmıştır).
Zhang X, Dai B, Zhang B, Wang Z. Vitamin A and risk of cervical cancer: a metaanalysis. Gynecol. Oncol. 2012; 124(2): 366-373.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Cervical Cancer Screening and Prevention, Practice Bulletin Number. 2016. Obstet. Gynecol. 127; (1): e1-e20.
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığ. Serviks Kanseri Tarama Programı Ulusal Standartları. (22.06.2021 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-tarama-standartlari/listesi/serviks-kanseri-tarama-program%C4%B1-ulusal-standartlar%C4%B1.html. adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığ. Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri Farkındalık Ayı 2021. (22.06.2021 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/haberler/rahim-agzi-serviks-kanseri-farkindalik-ayi-2021.html. adresinden ulaşılmıştır).
White Hilton L, Jennings-Dozier, K. Bradley et al. The role of nursing in cervical cancer prevention and treatment. 2003 American Cancer Society. DOI 10.1002/cncr.11677.
Kim HW, Kim DH, Kim YH et al. Clinical nurses’ awareness and caring experiences for patients with cervical cancer: A qualitative study. PLoS ONE 2019; 14 (5): e0217201. https://doi.org/10.1371/journal. pone.0217201.
Assis de Sales MT, Pascoal1 RMS, Terrengui LCS et al. Nursing interventions in the prevention of cervical cancer in primary health care: an integrative review. OSR Journal of Nursing and Health Science (IOSR-JNHS) 2018; 7(6):68-73.
Rogers NM, Cantu AG. The nurse’s role in the prevention of cervical cancer among underserved and minority populations. J Community Health 2009; 34:135–143. DOI 10.1007/s10900-008-9134-4.
Kessler TA, Cervıcal cancer: preventıon and early detectıon. Seminars in Oncology Nursing, 2017; 33, 2: 172-183.
