İyi Huylu (Bening) Jinekolojik Değişimler ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Vulva, uterus ve overlerde görülen iyi huylu (benign) jinekolojik değişimleri ve bu süreçlerdeki hemşirelik bakımını kapsamlı bir şekilde ele alan bu çalışma, üreme çağındaki kadınlarda kist, polip ve miyom gibi yapıların yönetimine odaklanmaktadır. Çoğunlukla hayati tehlike oluşturmayan bu jinekolojik lezyonlar, lokasyonlarına bağlı olarak ağrı, kanama, dizüri veya infertilite gibi ciddi semptomlara yol açabilmektedir. Vulvanın epidermal, sebase ve bartholin kistleri gibi iyi huylu lezyonları ile uterus kaynaklı servikal/endometrial polipler ve miyomlar; klinik muayene, ultrasonografi ve laboratuvar testleri yardımıyla teşhis edilmektedir. Tedavide lezyonun türüne, hastanın yaşına ve çocuk istemine göre gözlem, medikal tedaviler veya çeşitli cerrahi eksizyon yöntemleri tercih edilmektedir. Ayrıca endometriyum dokusunun uterus dışında gelişmesiyle karakterize kronik bir hastalık olan endometriozis, kadınlarda pelvik ağrı ve infertilitenin en önemli nedenleri arasında gösterilmektedir. Multidisipliner yaklaşımın ayrılmaz bir parçası olan hemşireler; bu hastaların fiziksel semptomlarını hafifletmede, cerrahi öncesi-sonrası süreçlerin yönetiminde, perine hijyeni eğitimlerinde ve üreme sağlığının korunmasında eğitici, savunucu ve bakım verici roller üstlenerek hastaların yaşam kalitesini artırmayı hedeflemektedir.
Focusing on the management of structures like cysts, polyps, and fibroids in reproductive-aged women, this comprehensive study addresses benign gynecological changes observed in the vulva, uterus, and ovaries, alongside the corresponding nursing care. While these gynecological lesions generally do not pose a life-threatening danger, depending on their location, they can cause severe symptoms like pain, bleeding, dysuria, or infertility. Benign lesions of the vulva, such as epidermal, sebaceous, and Bartholin cysts, as well as uterine-derived cervical/endometrial polyps and fibroids, are diagnosed through clinical examination, ultrasonography, and laboratory tests. Treatment options involve observation, medical therapies, or various surgical excision methods, chosen based on the lesion type, patient age, and childbearing desires. Additionally, endometriosis, a chronic disease characterized by the growth of endometrial tissue outside the uterus, is highlighted as a primary cause of pelvic pain and infertility in women. As an integral part of the multidisciplinary approach, nurses undertake educational, advocate, and caregiver roles in alleviating physical symptoms, managing pre- and post-operative processes, providing perineal hygiene education, and protecting reproductive health, aiming to enhance patients' quality of life.
Referanslar
Bekar, M. (2008). Kadın Genital Sistemin İyi ve Kötü Huylu Tümörleri. Şirin, A., & Kavlak, O. (Ed.), Kadın Sağlığı içinde (s. 409-418). İstanbul: Bedray Yayıncılık.
Maldonado, V.M. Benign vulvar tumors. Best Practice & Research Clinical Obstetrics and Gynaecology. 2014; 28, 1088-1097. http://dx.doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2014.07.014.
Heller, D.S. Benign papular lesions of the vulva. JLowGenitTractDis. 2012; 16(3): 296e305. 10.1097/LGT.0b013e31823f4323.
Kaya, E., & Özkan, Ö.(2007). Vulva ve Vajenin Bening Hastalıkları.Çiçek, M.N., & Mungan M.T.(Ed.), Klinikte Obstetrik ve Jinekoloji içinde (s.539-552). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri.
Aşkar, N., & Ulukuş, M. (2006). Vulva ve Vajenin Bening Hastalıkları. Çiçek, M.N., Akyürek, C., & Çelik, Ç.(Ed.), Kadın Hastalıkları ve Doğum Bilgisi içinde (s.807-826). İstanbul: Güneş Tıp Kitabevi.
Sarıkaya, E., Evliyaoğlu, Ö., Elmas, B. et al. Bartolin bezi apselerinin klinik ve mikrobiyolojik özellikleri. Jinekoloji Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi. 2016; 13(3), 95 – 98.
Hoffman, B.L., Schorge, J.O., Schaffer J.I., (2015). Williams Jinekoloji. (Gökhan Yıldırım, Çev.Ed.). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
Taşkın, L. (2016). Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği. (13. Baskı). Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi.
Şahin, N.H., & Bal, M.D. (2015). Üreme Organ Tümörleri. Beji, N.K. (Ed.), Hemşire ve Ebelere Yönelik Kadın Sağlığı ve Hastalıkları içinde (s. 143-159). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
Omole, F., Simmons, B.J., & Hacker, Y. Management of Bartholin's duct cyst and gland abscess. Am Fam Physician. 2003; 1; 68(1):135-40.
Bhide, A., Nama, V., & Patel, S., et al. Microbiology of cysts/abscesses of Bartholin's gland: review of empirical antibiotic therapy against microbial culture. J Obstet Gynaecol. 2010; 30(7): 701-3. 10.3109/01443615.2010.505672.
Wechter, M.E., Wu, J.M., Marzano, D., et al. Management of Bartholin duct cysts and abscesses: a systematic review. Obstet Gynecol Surv. 2009; 64: 395-404.
Heller, D.S. Vaginal cysts: a pathology review. J Low Genit Tract Dis. 2012, 16(2):140e4. doi: 10.1097/LGT.0b013e3182320ef0.
Harma, M., & Harma, M. (2006). Serviks Uterinin Bening Hastalıkları. Çiçek, M.N., Akyürek, C., & Çelik, Ç.(Ed.), Kadın Hastalıkları ve Doğum Bilgisi içinde (s.827-834). İstanbul: Güneş Tıp Kitabevi.
Levy, R.A., Kumarapeli, A.R., Spencer, H.J., et al. Cervical polyps: Is histologic evaluation necessary? Pathol Res Pract. 2016; 212(9): 800–3.
Tirlapur, S.A., Adeyemo, A., O ’gorman, N., et al. Clinico-pathological study of cervical polyps. Arch Gynecol Obs. 2010; 282(5): 535–8.
Schnatz, P.F., Ricci, S., O’Sullivan, D.M. Cervical polyps in postmenopausal women: is there a difference in risk? Menopause. 2009;16:524-8. doi:10.1097/gme.0b013e3181927286.
Çelik, E., Artaş, Z.D., & Kavak, S.B. Servikal Polip Bulunan Hastalarda Endometriyal Patolojilerin İncelenmesi. F.Ü.Sağ.Bil.Tıp Derg. 2012; 26 (3): 103–106.
Çelik, Ç. (2007). Uterusun Bening Hastalıkları. Çiçek, M.N., & Mungan M.T.(Ed.), Klinikte Obstetrik ve Jinekoloji içinde (s.563-566). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri.
Haberal, A., & Gökçü, M. (2006). Corpus Uterinin Bening Hastalıkları. Çiçek, M.N., Akyürek, C., & Çelik, Ç.(Ed.), Kadın Hastalıkları ve Doğum Bilgisi içinde (s.835-846). İstanbul: Güneş Tıp Kitabevi.
Bel, S., Billard, C., Godet, J., et al. Risk of malignancy on suspicion of polyps in menopausal women. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2017; 216: 138-142. doi: 10.1016/j. ejogrb.2017.07.013.
ACOG Committee on Practice Bulletins—Gynecology. Practice bulletin no. 136: management of abnormal uterine bleeding associated with ovulatorydysfunction. Obstet Gynecol. 2013 Jul;122(1):176- 85
Drayer, S.M., & Catherino, W.H. Prevalence, morbidity, and current medical management of uterine leiomiyomas. Int J Gynaecol Obstet. 2015;131:117–122.
Islam, M.S., Akhtar, M.M., Ciavattini, A., et al. Use of dietary phytochemicals to target inflammation, fibrosis, proliferation, and angiogenesis in uterine tissues: promising options for prevention and treatment of uterine fibroids? Mol Nutr Food Res. 2014;58:1667–1684.
Baird, D.D., & Dunson, D.B. Why is parity protective for uterine fibroids? Epidemiology. 2003;14:247–250.
Englund, K., Blanck, A., Gustavsson, I., et al. Sex steroid receptors in human miyometrium and fibroids: changes during the menstrual cycle and gonadotropin releasing hormone treatment. J Clin Endocrinol Metab. 1998; 83(11):4092.
Wise, L.A., Palmer, J.R., Harlow, B.L., et al. Risk of uterine leiomiyomata in relation to tobacco, alcohol and caffeine consumption in the Black Women’s Health Study. Hum Reprod. 2004;19:1746–1754.
Donnez J., & Dolmans, M.M. Uterine fibroid management: from the present to the future. Human Reproduction Update. 2016; 22(6), 665–686. doi:10.1093/humupd/dmw023.
Younas, K., Hadoura, E., Majoko, F., et al. A review of evidence-based management of uterine fibroids. The Obstetrician & Gynaecologist. 2016;18:33–42. doi:10.1111/tog.12223
Munro, M.G., Critchley, H.O., Broder, M.S., et al. FIGO Working Group on Menstrual Disorders. FIGO classification system (PALM-COEIN) for causes of abnormal uterine bleeding in nongravid women of reproductive age. Int J Gynaecol Obstet. 2011;113:1–2.
Liu, J.P., Yang, H., Xia, Y., et al. Herbal preparations for uterine fibroids.Cochrane Database Syst Rev. 2013;4:CD005292.
Song, H., Lu, D., Navaratnam, K., et al. Aromatase inhibitors for uterine fibroids. Cochrane Database Syst Rev. 2013;10:CD009505.
American College of Obstetricians and Gynecologists Committee on Gynecologic Practice. Committee Opinion No. 477: the role of the obstetrician–gynecologist in the early detection of epithelial ovarian cancer. Obstet Gynecol. 2011, 117(3):742– 746
David, A., GrimesLaShawn, B., JonesLaureen, M., et al. Oral contraceptives for functional ovarian cysts: Cochrane Database of Systematic Reviews. 2011. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006134.pub4
Chen, V.M., Ruiz, B., Killeen, J.L., et al. Pathology and Classification of Ovarian Tumors. Cancer Supplement. 2003, 97(10). doi:10.1002/cncr.11345
Taşkıran, Ç., & Korucuoğlu, Ü. (2007). Over ve Tubanın Bening Hastalıkları. Çiçek, M.N., & Mungan M.T.(Ed.), Klinikte Obstetrik ve Jinekoloji içinde (s.567-572). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri.
Berkman, S. (2006). Overin Bening Hastalıkları. Çiçek, M.N., Akyürek, C., & Çelik, Ç.(Ed.), Kadın Hastalıkları ve Doğum Bilgisi içinde (s.827-834). İstanbul: Güneş Tıp Kitabevi.
Zheng, L.E., Qu, J.Y., He, F. The diagnosis and pathological value of combined detection of HE4 and CA125 for patients with ovarian cancer. Open Med (Wars). 2016; 11(1):125–132.
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (2011). Management of Suspected Ovarian Masses in Premenopausal Women (15/05/2021 tarihinde https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/gtg_62.pdf adresinden alınmıştır.
Akyürek, C. (2007). Endometriozis. Çiçek, M.N., & Mungan M.T.(Ed.), Klinikte Obstetrik ve Jinekoloji içinde (s.567-572). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri.
Akyürek, C. (2006). Endometriozis. Çiçek, M.N., Akyürek, C., & Çelik, Ç.(Ed.), Kadın Hastalıkları ve Doğum Bilgisi içinde (s.899-912). İstanbul: Güneş Tıp Kitabevi.
Güler, H. (2015). Endometriozis. Saydam, B.K.(Ed.), Olgularla Jinekolojik Hastalıklarda Bakım içinde (s.179-187). Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevi.
Burney, R.O., Giudice, L.C. Pathogenesis and pathophysiology of endometriosis. Fertil Steril. 2013; 98(3), 511-517.
Cox, H., Henderson, L., Wood, R., et al. Learning to take charge: women’s experiences of living with endometriosis. Complementary Therapies In Nursing and Midwifery. 2003; 9(2), 62–68.
Lemaire, G.S. More than just menstrual cramps: symptoms and uncertainty among women with endometriosis. Journal of Obstetric, Gynecologic and Neonatal Nursing. 2004; 33(1): 71–79.
