Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Müzik Eğitimi
Özet
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocuklarda aşırı hareketlilik, dikkat sorunları ve dürtüsellik belirtileriyle kendisini gösteren, yaşa ve gelişim düzeyine uygun olmayan davranış sorunlarına yol açan nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Erken tanı ve doğru müdahale yöntemlerinin hayati önem taşıdığı DEHB tedavisinde, ana yöntem çoğunlukla medikal ilaç kullanımı ve davranışçı terapilerin bir arada uygulanmasıdır. Bununla birlikte müzik dinleme, müzik terapisi ve müzik eğitimi, tedavi sürecini tamamlayıcı ve destekleyici derece son derece etkili araçlar olarak öne çıkmaktadır. Yapılan bilimsel araştırmalar, müziğin DEHB’li bireylerin odaklanma ve konsantrasyon sürelerini uzattığını, dürtüsel davranışlar ile kaygı düzeylerini azalttığını, çalışma belleğini, okuduğunu anlama ile aritmetik performansı iyileştirdiğini ve sosyal becerileri geliştirdiğini ortaya koymaktadır. DEHB’li çocuklara yönelik müzik eğitiminde Dalcroze ve Suzuki gibi pedagojik yaklaşımların temel ilkelerinden faydalanılması, davul ve ritim çalışmalarının uygulanması, dans ile nefes ve gevşeme egzersizleri aracılığıyla çocukların fiziksel hareket ihtiyaçlarının karşılanması büyük katkı sağlar. Ayrıca eğitim ortamlarının dikkat dağıtıcı uyarıcılardan temizlenerek sade bir hale getirilmesi ve çocukların yüksek düşünce kapasiteleri ile yaratıcı yönlerinin özgün müziksel etkinliklerle teşvik edilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak müzik eğitimi, DEHB’li bireylerin bilişsel, duygusal, motor ve davranışsal alanlardaki gelişimlerini bütünsel şekilde destekleyerek onların daha uyumlu, başarılı ve mutlu bir yaşam sürdürmelerine yardımcı olmaktadır.
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neuropsychiatric disorder manifested in children through symptoms of hyperactivity, attention problems, and impulsivity, leading to behavioral issues inconsistent with age and developmental levels. In the treatment of ADHD, where early diagnosis and correct intervention methods are of vital importance, the primary approach mostly combines medical medication and behavioral therapies. Nevertheless, listening to music, music therapy, and music education stand out as highly effective complementary and supportive tools in the treatment process. Scientific research reveals that music extends attention and concentration spans, reduces impulsive behaviors and anxiety levels, improves working memory, reading comprehension, and arithmetic performance, and enhances social skills in individuals with ADHD. In music education for children with ADHD, benefiting from the core principles of pedagogical approaches such as Dalcroze and Suzuki, incorporating drum and rhythm exercises, and meeting children's physical movement needs through dance as well as breathing and relaxation exercises provide significant contributions. Additionally, educational environments should be simplified by clearing them of distracting stimuli, and children's high thinking capacities and creative aspects should be encouraged through original musical activities. Consequently, music education holistically supports the cognitive, emotional, motor, and behavioral development of individuals with ADHD, helping them lead more adaptive, successful, and happy lives.
Referanslar
Abikoff, H., Courtney, M.E., Szeibel, P.J., ve Koplewicz, H.S. (1996). The effects of auditory stimulation on the arithmetic performance of children with ADHD and nondisabled children. Journal of learning disabilities, 29(3), 238-246. DOI: 10.1177/002221949602900302
Altenmüller, E. (2019). Brain mechanisms of motor control in musicians. Le Rythme. Genève: FIER (Fédération Internationale des Enseignantes de Rythmique)
Anshel, M.H, & Marisi, D.Q. (1978). Effect of music and rhythm on physical performance. Research quarterly, 49(2), 109-13.
Bağcı. H. (2003). Eğitim fakülteleri müzik eğitimi öğrencilerinin girişte aldıkları özel yetenek sınavı sonuçlarının ve bölüm programlarının öğrencilerin yaratıcılık düzeyine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Bradt, J., Dileo, C., & Potvin, N. (2013). Music for stress and anxiety reduction in coronary heart disease patients. Cochrane Database of Systematic Reviews, (12). DOI: 10.1002/14651858.CD006577.pub3.
Brown, T.E. (2009). Dikkat eksikliği bozukluğu. (Çev. E. Çetintaş Dönmez). Ankara: ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayıncılık ve İletişim A.Ş. ISBN: 978-9944-344-67-8.
Campbell, D. (2002). Mozart etkisi. (Çev.: Feryal Çubukçu). İstanbul: Kuraldışı Yayınevi. ISBN: 975-6744-50-2.
Cirhinlioğlu, F.G. (2010). Çocuk gelişimi ve ruh sağlığı: okul öncesi dönem. (2. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım Tic. Ltd. Şti. ISBN: 978-975-591-276-9.
Corcoran, J. ve Dattalo, P. (2006). Parent involvement in treatment for ADHD: A meta-analysis of the published studies. Research on Social Work Practice, 16(6), 561–570.
Cruz, N. V., & Bahna: L. (2006). Do food or additives cause behavior disorders? Psychiatric Annals, 36(10), 724–732.
Davidson, J.E. ve Kemp, I.A. (in press). Contemporary models of intelligence. In R. J. Sternberg & S. B. Kaufman (Eds.), The Cambridge handbook of intelligence. New York: Cambridge University Press.
Davies, J. (2020). Alexander Technique classes improve pain and performance factors in tertiary music students. Journal of bodywork and movement therapies, 24(1), 1-7.
Dean, T. (2014, 17 Temmuz). You’d never guess these famous people have ADHD. News24 Haber Kuruluşu Web Sitesi. 01.02.2022 tarihinde https://www.news24.com/health24/medical/adhd/about-adhd/Ten-of-the-most-successful-people-with-ADHD-20140718 adresinden alınmıştır.
Doğan, Ö. ve Işıtan: (2011). Dikkat eksikliği ve bozukluğu (DEHB) olan çocuklar ve eğitimleri. (Ed. Necate Baykoç). Ankara: Eğiten Kitap. ISBN: 9786055472276.
Dursun, P., Söylemez, İ. ve Fidan, U. (2020). Dinleme/ses terapisi ve erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: iki olgu sunumu. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi, 3(3):441-8. DOI: 10.5336/jtracom.2020-75137
Ercan, E.S. (2008). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. (3. Baskı) İstanbul: Doğan Egmont Yayıncılık ve Yapımcılık Tic. A.Ş. ISBN: 978-975-991-615-2.
Ercan, E.S. ve Aydın, C. (1999). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. İstanbul: GENDAŞ A.Ş.
Freeth, B. (2021, 25 Kasım). 15 celebrities describe what it's like living with ADHD as an adult. Cosmopolitan Dergisi Web Sitesi. 01.02.2022 tarihinde https://www.cosmopolitan.com/uk/body/health/g38300011/celebrities-adhd/ adresinden alınmıştır.
Gardner, H. (1985). The mind’s new science: A history of the cognitive revolution. New York: Basic Books.
Greenspan: I. ve Greenspan J. (2009). Overcoming ADHD: Helping your child become calm, engaged, and focused - Without a pill. Da Capo Press Lifelong Books. ISBN: 978-0-7382-1355-2.
Gül, E. (2017). Çocuklarda psikolojik sorunlar ve tedavisi. (4. Basım). İstanbul: Çıra Basın Yayın Ltd. Şti. ISBN: 978-975-6353-18-9.
Hallahan, D. ve Kauffman, J.M. (1993). Exceptional children: Introduction to special education. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
Hausknecht, K. A., Acheson, A., Farrar, A. M., Kieres, A. K., Shen, R. Y., Richards, J. B., et al. (2005). Prenatal alcohol exposure causes attention deficits in male rats. Behavioral Neuroscience, 119(1), 302–310.
İncioğlu, M. (2009). DEHB olan öğrencilerin yazma becerilerini geliştirmek. DEHB: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Öğretmen El Kitabı. Ankara: Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü Özel Eğitim ve Danışma Hizmetleri Bölümü. s.241-264. ISBN: 978-605-378-052-6.
Karabekioğlu, K. (2015). Aman dikkat: Dikkat ve öğrenme sorunları. (2. Baskı). İstanbul: Say Yayınları
Karaceylan Çakmakçı, F. (2012). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu öğretmen kitabı. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti. ISBN: 978-605-133-193-5.
Karataş, N. (2009). Çocuk gelişim psikolojisi. İstanbul: Hayat Yayıncılık, İletişim, Yapım, Eğitim Hizmetleri ve Tic. Ltd. Şti. ISBN: 978-975-8821-31-0.
Koyuncu, A. (2020). Sosyal fobi. İstanbul: Roza Yayınevi. ISBN: 978-605-9755-17-7.
Kula: ve Çakar, B. (2015). Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi bağlamında toplumda bireylerin güvenlik algısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 6(12), 191-210.
Madjar, N., Gazoli, R., Manor, I., ve Shoval, G. (2020). Contrasting effects of music on reading comprehension in preadolescents with and without ADHD. Psychiatry research, 291, 113207. DOI: 10.1016/j.psychres.2020.113207
Mammarella, N., Fairfield, B. & Cornoldi, C. (2007). Does music enhance cognitive performance in healthy older adults? The Vivaldi effect. Aging Clin Exp Res, 19, 394–399. DOI: 10.1007/BF03324720
Maslow, A.H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50 (4), 370-396.
Millstein, R.B., Wilens, T.E., Biederman, J. ve Spencer, T.J. (1997). Presenting ADHD symptoms and subtypes in clinically referred adults with ADHD. Journal of Attention Disorders, 2(3), 159–166. DOI: 10.1177/108705479700200302.
Montijo: (2019, 24 Eylül). 33 Famous Faces of ADHD. Greatist. 01.02.2022 tarihinde https://greatist.com/health/adhd-celebrities adresinden alınmıştır.
Nigg, J. T., Knottnerus, G. M., Martel, M. M., Nikolas, M., Cavanagh, K., Karmaus, W., et al. (2008). Low blood lead levels associated with clinically diagnosed attention-deficit/hyperactivity disorder and mediated by weak cognitive control. Biological Psychiatry, 63, 325-331.
Obel, C., Linnet, K. M., Henriksen, T. B., Rodriguez, A., Järvelin, M. R., Kotimaa, A., et al. (2009). Smoking during pregnancy and hyperactivity-inattention in the offspring—comparing results from three Nordic cohorts. International Journal of Epidemiology, 38(3), 698–705.
Ouellet: (2012). Music therapy as support in the development of a child with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD). Canadian Journal of Music Therapy, 18(1) 79-90.
Öktem, F. (1996). Dikkat eksikliği bozukluğu. Katkı Pediatri Dergisi, 17(5), 826-849.
Özalp, A. (2009). Çocuk ve aile psikolojisi. İstabul: Sepya Epsilon Yayıncılık Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti. ISBN: 978-9944-82-200-8.
Özgür, C. (2019). Alexander tekniği’nin müzik performansı ve performans kaygısı üzerine etkileri. The Journal of Academic Social Science, 7(96), 342-348. http://dx.doi.org/10. 29228/ASOS.36746
Öztürk, M. ve Başgül, Ş.S. (2015). Çocuklarda dürtüsellik. İstanbul: Hayygrup Yayıncılık Ltd. Şti. ISBN: 978-605-9841-01-6.
Plotnik, R. (2009). Psikolojiye giriş. İstanbul: Kaknüs Yayınları. ISBN: 978-975256-095-6
Pratt, R.R., Abel, H.H., ve Skidmore, J. (1995). The effects of neurofeedback training with background music on EEG patterns of ADD and ADHD children. International Journal of Arts Medicine, 4(1), 24–31.
Rief, S F. (1993). How to reach and teach ADD/ADHD children: Practical techniques, strategies, and interventions for helping children with attention problems and hyperactivity. Jossey-Bass
Rodriguez, A. ve Bohlin, G. (2005) Are maternal smoking and stress during pregnancy related to ADHD symptoms in children? Journal of Child Psychology and Psychiatry, 46(3), 246–254.
Rostain, A.L., ve Tamsay, J. R. (2006). A combined treatment approach for adults with ADHD—results of an open study of 43 patients. Journal of Attention Disorders, 10(2), 150–159.
Sakarkaya: , Eğilmez, H. O., & Engür, D. (2019). Müzik eğitiminin hafif düzey zihinsel engelli öğrencilerin sosyalleşme düzeylerine etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(4), 35-43. DOI: 10.18506/ANEMON.453753.
Sarı, E. (2016). Müzik ruhun gıdasıdır. Antalya: Net Medya Yayıncılık – Nokta E-Kitap Yayıncılık
Schellenberg, E. G. (2005). Music and cognitive abilities. Current Directions in Psychological Science, 14(6), 317–320. DOI: 10.1111/j.0963-7214.2005.00389.x
Schirduan, V., & Case, K. (2004). Mindful curriculum leadership for students with attention deficit hyperactivity disorder: Leading in elementary schools by using multiple intelligences theory (SUMIT). Teachers College Record, 106(1), 87–95.
Seker: E. (2014). Dijitalleşme. YBS (Yönetim Bilişim Sistemleri) Ansiklopedisi, 1(1), 6-8.
Selçuk, Z. (2000). Dikkat Eksikliği ve Hiperaktif Çocuklar. Ankara: Pegem A Yayınları. ISBN: 975-6802-22-7.
Semerci, B. ve Turgay, A. (2008). Bebeklikten erişkinliğe dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. (3. Basım). İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım Ltd.Şti. ISBN: 975-297-861-4.
Smith, J. (2021, 29 Haziran). 21 Celebrities who thrive with ADHD. FastBraiin Akıl Sağlığı Kuruluşu Web Sitesi. 01.02.2022 tarihinde https://www.fastbraiin.com/blogs/blog/celebrities-with-adhd adresinden alınmıştır.
Sternberg, R.J. ve Sternberg, K. (2012). Cognitive psychology. 6th Ed. Belmont: Wadsword. ISBN-13: 978-1-111-34476-4
Sürücü, Ö. (2003). Anababa-öğretmen el kitabı dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. İstanbul: YA-PA Yayın Pazarlama.
Sürücü, Ö. (2003). Dikkat eksikliği hiperaktivite bocukluğu. Anababa-Öğretmen El Kitabı, İstanbul: Ya-Pa Yayınları, Turan Ofset.
Tahiroğlu A.Y. ve Avcı, A. (2005). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu. Adana: Adana Nobel Kitabevi. ISBN: 975-8561-56-1.
Tannock, R. (2000). Attention - defict / hiperactivity disorder with anxiety disorders. Attention Defict Disorders and Comorbidities in Children, Adsolcents, and Adultus. (Ed. T.E. Brown). Washington, DC: American Psychiatric Press. s.125-170. ISBN: 0880487119 9780880487115.
Tarman, S. (2006). Müzik eğitiminin temelleri. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları.
Thoma M.V., La Marca R., Brönnimann R., Finkel L., Ehlert U., Nater U.M. (2013). The Effect of Music on the Human Stress Response. PLoS ONE, 8(8): e70156. DOI: 10.1371/journal.pone.0070156
Topcan, T. (2021). Müzik performans kaygısı için müzik performans kaygısı dersi. International Journal of Socialand Economic Sciences, 11(2): 135-144.
Uçan, A. (1997). Müzik eğitimi, temel kavramlar - ilkeler – yaklaşımlar. (Genişletilmiş 2. baskı). Ankara: Müzik Ansiklopedisi.
Valentine, E.R., Fitzgerald, D.F.P., Gorton, T.L., Hudson, J.A. ve Symonds, E.R.C. (1995). The effect of lessons in the alexander technique on music performance in high and low stress situations. Psychology of Music, 23(2), 129–141. DOI: 10.1177/0305735695232002.
Vanlı, L. (2001). Hiperaktif çocuklar, tanı ve tedavi, anne-baba ve uzmanlar için el kitabı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti. ISBN: 975-420-080-7.
Varış, Y.A. ve Hekim, M.M. (2017). Özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi (GEBD), 3(3), 29-42.
Wallace, W.T. (1994). Memory for music: Effect of melody on recall of text. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 20(6), 1471–1485. DOI: 10.1037/0278-7393.20.6.1471
Wiebe, J. E. (2007). ADHD, the classroom and music: A case study. Unpublished master thesis. University of Saskatchewan, Saskatoon
