GEBELİĞİN FİZYOLOJİSİ
Özet
İnsan üremesinin temelini oluşturan oogenezis ve spermatogenezis süreçlerinden başlayarak gebeliğin fizyolojisini detaylı bir şekilde ele alan bu çalışma, fertilizasyonun fallop tüplerinin ampulla bölümünde gerçekleştiğini açıklamaktadır. Oluşan zigot; morula ve blastosist aşamalarından geçerek uterus fundusuna implante olmakta, implantasyon sonrası endometriyum desidua yapısına dönüşmektedir. Trofoblast hücrelerinden fetal bileşenleri, desidua bazalistten ise maternal bileşenleri içeren plasenta gelişmektedir. Plasenta; gaz transportu, beslenme, eliminasyon, antikor transferi, koruma ve hCG, hCS, progesteron ile östrojen gibi hayati hormonların üretimi görevlerini üstlenmektedir. Umblikal kordda iki arter ve bir ven bulunmakta, amniyon sıvısı ise fetusun büyümesi, korunması ve kas-iskelet sisteminin gelişimi için steril bir ortam sunmaktadır. Fetal gelişim; preembriyonik, organogenezis evresi olan embriyonik ve organların olgunlaştığı fetal dönem olmak üzere üç evrede incelenmektedir. Fetal dolaşım sistemi; ductus venozus, foramen ovale, ductus arteriozus ve hipogastrik arterler gibi doğum sonrası kapanan benzersiz anatomik yapılarla çalışmaktadır. Ayrıca solunum, sinir, gastrointestinal, üriner, hematopoetik ve endokrin sistemlerin intrauterin gelişim özellikleri kronolojik basamaklarla aktarılmaktadır.
Explaining the physiology of pregnancy by starting with the oogenesis and spermatogenesis processes that form the basis of human reproduction, this study describes that fertilization occurs in the ampulla of the fallopian tube. The resulting zygote transitions through the morula and blastocyst stages to implant into the uterine fundus, and post-implantation, the endometrium transforms into the decidua. The placenta develops with fetal components originating from trophoblast cells and maternal components from the decidua basalis. The placenta facilitates gas transport, nutrition, elimination, antibody transfer, protection, and the production of vital hormones such as hCG, hCS, progesterone, and estrogen. The umbilical cord contains two arteries and one vein, while the amniotic fluid provides a sterile environment necessary for fetal growth, protection, and musculoskeletal development. Fetal development is examined in three stages: preembryonic, embryonic (the critical organogenesis phase), and fetal periods where organs mature. The fetal circulatory system operates via unique anatomical structures that close after birth, including the ductus venosus, foramen ovale, ductus arteriosus, and hypogastric arteries. Furthermore, the intrauterine development and chronological milestones of the respiratory, nervous, gastrointestinal, urinary, hematopoietic, and endocrine systems are detailed.
Referanslar
Kuyucu Y, Özgül TAP. Oosit olgunlaşma süreci ve düzenleyici faktörler. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2009; 18(4), 227-240.
Taşkın L. Gebeliğin oluşumu ve fetüsün fizyolojisi. İçinde: Doğum ve kadın sağlığı hemşireliği. Gen. 13. Baskı. Ankara: Akademisyen Kitabevi, 2016; ss. 83-99.
Karahan N, Göncü Serhatlıoğlu S. Gebeliğin fizyolojisi. İçinde: Arslan Özkan H, ed. Hemşirelik ve ebelik için kadın sağlığı ve hastalıkları. Ankara: Akademisyen Kitabevi, 2019; 135-170.
Ünsal Atan Ş. Gebeliğin oluşumu ve fizyolojisi. İçinde: Şirin A, Kavlak O, ed. Kadın sağlığı. Gen. 2. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015; 370-380.
Çetin C. Embriyoloji ve anatomi. İçinde: Demir SC, Küçükgöz Güleç Ü, cev. Ed. Obstetrik ve jinekoloji. 7. Baskı. Ankara: Akademisyen Kitabevi,2015; 33-43.
Hall JE, Guyton AC. Gebelik ve emzirme. Yeğen BÇ, Alican İ, Solakoğlu Z, ed. Guyton Tıbbi Fizyoloji. 12. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2013; p. 1003-11.
Thomas W, Sadler. First week of development ovulation to implantation. Lagman’s medical emriology. NewYork: Lippincott Williams & Wilkins, 2010; p. 3-18.
Düzağaç F, Güven Ü, Açıkgöz E, Öktem, G. Spermatogonial kök hücrelerde kendini yenileme ve farklılaşma sürecinde etkili moleküller. Androloji Bülteni. 2013; 13, 256-260.
Blackburn ST. Maternal, Fetal and Neonatal Physiology: A Clinical Perspective. 5th ed. Missouri: Elsevier, 2018.
Rathfisch G. İnsan üreme fizyolojisi. İçinde: Kızılkaya Beji N, ed. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015; 197-213.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Sağlık Hizmetleri. Gebelik ve fetüs fizyolojisi. 2016; ss. 10-16. http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/Gebelik%20ve%20Fet%C3%BCs%20Fizyolojisi.pdf Erişim adresi: 26.04.2021.
Zülfikaroğlu G, Özgür H, Polaturkey, S. Kapasitasyonun moleküler temelleri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2010; 19(1), 12-24.
Kim SM, Kim JS. A review of mechanisms of implantation. Development & reproduction. 2017; 21(4), 351-359.
Cha J, Sun X, Dey SK. Mechanisms of implantation: strategies for successful pregnancy. Nature medicine. 2012; 18(12), 1754-1767.
Rathfisch G. Gebelik süreci ve özbakım. İçinde: Hotun Şahin N, ed. . Hemşirelik Bakımı III İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Hemşirelik Lisans Tamamlama Programı. 2016; ss. 51-72. http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/hemsirelik_ao/hemsirelikbakimi3.pdf Erişim adresi: 26.04.2021.
Ricci SS. Essentials of Maternity, Newborn and Women’s Health Nursing. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2007; p. 211-218.
Davidson MR, London M, Ladewig P. Old’s maternal newborn nursing & women’s health across the lifespan , Prentice Hall, Pearson Education Inc, New jersey, 2008; p. 231-255.
Murray SS, McKinney E.S. Foundations of maternal-newborn and women’s health nursing. Canada: Elsevier comp., 2010; p. 88-108.
Coşkun A. Gebeliğin oluşumu ve intrauterin gelişim. İçinde: Kadın sağlığı ve hastalıkları hemşireliği el kitabı. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 2012, 70-101.
Frank HG. Placental Development. İçinde: Polin RA, Fox WW, Abman SH, Eds. Fetal and neonatal physiology. 4th ed. Philadelphia: Elsevier, 2011: 108-119.
Parolini O, Alviano F, Bagnara GP, et al. Concise review: isolation and characterization of cells from human term placenta: outcome of the first international Workshop on Placenta Derived Stem Cells. Stem Cells. 2008; 26(2), 300-311.
Anan M. Doğum objesi (çocuk, plasenta ve ekleri). İçinde: Köker İ. Kadın hastalıkları ve doğum temel bilgileri. Ankara: Nobel Tıp Kitabevi, 2006, 286-302.
Açar G, Karaoğlu N. Fetal gelişim, plasenta fizyolojisi ve patolojisi. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2018; 9(1), 9-15.
Moore KL, Persaud TVN, Torchia MG. Placenta and fetal membrane. The developıng human clinically oriented embryology. 10th ed. Philadelphia: Elsevier Health Sciences. 2016; p. 107-118.
Burton GJ, Fowden AL. The placenta: a multifaceted, transient organ. Philosophical transactions of the Royal Society B: Biological Sciences. 2015; 370(1663), 20140066.
Alsina E. Physiology of pregnancy. http://euroanaesthesia2017.esahq.org/wp-content/uploads/2015/11/2017.06.05-3-BSAC-2017-ALSINA-E.-Physiology-of-pregnancy.pdf Erişim tarihi: 25.04.202.
Strandring S. Gray’s anatomy. The anatomical basis of clinical practice. 39th ed. Philadelphia: Elsevier Ltd. 2005
Kavukçu G, Çelik Yılmazer Y. Fetüs Dışı Değerlendirme: Plasenta, umbilikal kord, amniyon, serviks. Trd Sem. 2017; 5, 299-312.
Kids Health for Nemours.https://kidshealth.org/en/parents/week1.html. Erişim tarihi: 06.05.2021.
Finnemore A, Groves A. Physiology of the fetal and transitional circulation. In Seminars in fetal and neonatal medicine. 2015; 20(4), 210-216.
Morton SU, Brodsky D. Fetal physiology and the transition to extrauterine life. Clinics in perinatology. 2016; 43(3), 395-407.
Duman AA. Eritropoez. Anemiye multidisipliner yaklaşım. 2020, 1-6. https://www.researchgate.net/publication/347524083_Eritropoez#:~:text=kemik%20ili%C4%9Fine%20yerle%C5%9Firler%20(2).&text=Fetal%20eritropoez%2C%20fet%C3%BCsten%20kaynaklanan%20b%C3%BCy%C3%BCme%20fakt%C3%B6rleri%20ile%20kontrol%20edilir.&text=yap%C4%B1m%20yeri%20b%C3%B6brekler%20olur%20(3).)Erişim tarihi: 07.05.2021.
