RİSKLİ GEBELİKLER
Özet
Gebeliğin yol açtığı ve aniden ortaya çıkan riskli gebelik komplikasyonları, bu durumların tanı kriterleri, tedavi yöntemleri ve hemşirelik bakım süreçleri belgede kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. İlk trimester kanamaları kapsamında abortus türleri (imminens, insipiens, kompleyt, inkompleyt, missed, serviks yetmezliği ve septik), ektopik gebelik ve gestasyonel trofoblastik hastalıklar detaylandırılmıştır. Son trimester kanamalarında ise plasenta previa ve ablasyo plasenta komplikasyonlarının etyolojisi, sınıflandırılması ve acil yönetim stratejileri sunulmuştur. Ayrıca gestasyonel hipertansiyon, preeklemsi, eklemsi ve HELLP sendromu gibi hipertansif hastalıkların fizyopatolojisi ile magnezyum sülfat tedavisi gibi kritik girişimler açıklanmıştır. Doğum eylemini ve fetüsü doğrudan etkileyen erken membran rüptürü (EMR), erken doğum tehdidi (EDT) ile amniyotik mayi volümü anomalileri (polihidroamniyoz ve oligohidroamniyoz) tanı ve tedavi protokolleriyle aktarılmıştır. Son olarak, gebelerin yaşam kalitesini düşüren şiddetli hiperemezis gravidarum tablosu ile maternal-fetal riskleri yüksek olan monozigot ve dizigot çoğul gebeliklerin yönetim süreçleri hemşirelik izlem ilkeleriyle birlikte incelenmiştir.
Risky pregnancy complications caused by pregnancy that emerge suddenly, along with their diagnostic criteria, treatment methods, and nursing care processes are extensively covered in the document. Within first-trimester bleedings, abortion types (imminens, insipiens, complete, incomplete, missed, cervical insufficiency, and septic), ectopic pregnancy, and gestational trophoblastic diseases are detailed. Regarding third-trimester bleedings, the etiology, classification, and emergency management strategies of placenta previa and placental abruption complications are presented. Furthermore, the pathophysiology of hypertensive disorders such as gestational hypertension, preeclampsia, eclampsia, and HELLP syndrome, alongside critical interventions like magnesium sulfate therapy, is explained. Premature rupture of membranes (PROM), preterm labor threat, and amniotic fluid volume anomalies (polyhydramnios and oligohydramnios), which directly impact labor and the fetus, are addressed with diagnostic and treatment protocols. Lastly, severe hyperemesis gravidarum, which diminishes the quality of life, and the management of monozygotic and dizygotic multiple pregnancies carrying high maternal-fetal risks are examined alongside nursing monitoring principles.
Referanslar
Atan ŞÜ, Gerçek E. Yüksek riskli gebelik: İkinci ve üçüncü trimestir. In: Duran ET, Gerçek E, editors. Yüksek riskli gebelikler ve yönetimi. 2019; 191–333.
Duman M, Beji NK. Riskli gebelikler; risk faktörleri, yaklaşımlar ve acil obstetrik bakım. In: Taşhan ST, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli Gebelikler ve Bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019.
Deniz R, Baykuş Y, Kavak EÇ. Tekrarlayan Erken Gebelik Kayıplarına Yaklaşım. Kafkas J Med Sci. 2016; 6:130-137.
Günalp S, Yüce K, Ayhan A, Bozdağ G, Özgür D, Esinler İ HÖ. Abortus. In: Temel kadın hastalıkları ve doğum bilgisi. 2014; 185-190.
Lykke JA, Dideriksen KL, Lidegaard Ø, Langhoff-Roos J. First-trimester vaginal bleeding and complications later in pregnancy. Obstet Gynecol. 2010; 115:935–44.
Zhou J, Wu M, Wang B, Hou X, Wang J, Chen H, et al. The effect of first trimester subchorionic hematoma on pregnancy outcomes in patients underwent IVF/ICSI treatment. 2016;30:406–410.
Altuntuğ K, Koçak V, Ege E. Doğum öncesi kanamalar ve bakım. In: Taşhan ST, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Ankara: Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019; 41–80.
Yağcan H. Yüksek riskli gebelik: erken prenatal dönem. In: Duran ET, Gerçek E, editors. Yüksek Riskli Gebelikler ve Yönetimi. 1st ed. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri, 2019; 131–189.
Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Spong CY, Dash JS, Hoffman BL, et al. Abortus. In: Williams Obstetrics. 2014; 350-370.
Koltan SO. Habitüel Abortusun Araştırılması ve Tedavisi. Turkiye Klin J Surg Med Sci 2007;3(5):32–38.
Kulakaç Ö. Gebelik Komplikasyonları. In: Taşkın L, editor. Yüksek riskli gebelik ve doğum. Ankara: Palme Yayıncılık, 2011; 348–374.
WHO | Clinical practice handbook for safe abortion. https://www.who.int/reproductivehealth/publications/unsafe_abortion/clinical-practice-safe-abortion/en/, Erişim tarihi: 12.08.2021
Marion LL, Meeks GR. Ectopic pregnancy: History, incidence, epidemiology, and risk factors. Clin Obstet Gynecol. 2012;55(2):376–86.
Jin XY, Li C, Xu W, Liu L, Wei ML, Fei HY, et al. Factors associated with the incidence of ectopic pregnancy in women undergoing assisted reproductive treatment. Chin Med J. 2020;133:2054–60.
Oskay Ü. Gebelik komplikasyonu sonucu oluşan riskli durumlar ve hemşirelik yaklaşımı. In: Beji NK, editor. Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. Nobel Tıp Kitabevleri, 2015; 450.
Bachman EA, Barnhart K. Medical management of ectopic pregnancy: A comparison of regimens. Clin Obstet Gynecol. 2012; 5: 440–447.
Lurain JR. Gestational trophoblastic disease I: Epidemiology, pathology, clinical presentation and diagnosis of gestational trophoblastic disease, and management of hydatidiform mole. Am J Obstet Gynecol. 2010;203:531–539.
Özgen G, Adanas G. Gestasyonel Trofoblastik Hastalıkların Kliniğimizde Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi: Orta Dönem Sonuçlarımız. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2020;51:1–4.
WHO. Gestational Trophoblast Disease. https://www.who.int/selection_medicines/committees/expert/20/applications/GestationalTrophoblasticNeoplasia.pdf, Erişim tarihi: 10.08.2021
Shanbhogue AKP, Lalwani N, Menias CO. Gestational Trophoblastic Disease. Vol. 51, Radiol Clin North Am. 2013; 5: 1023–34.
Oyelese Y. Üçüncü trimester kanamaları. In: Bülent Tıraş (John T.Queenan, John C. Hobbins CCS, editor. Yüksek Riskli Gebelik Protokolleri. 2012; 478.
Tikkanen M. Placental abruption_ epidemiology, risk factors and consequences _ Enhanced Reader.pdf. Acta Obs Gynecol Scand . 2011;90:140–149.
Vural G. Hipertansif Bozukluklar. In: Lale Taşkın, editor. Yüksek riskli gebelik ve doğum. Ankara: Palme Yayıncılık, 2011; 488–539.
Dursun M, Dal NA. Gebelikte Hipertansiyon. Bilim ve Gençlik Derg 2017; 5:28–43.
Uçar T. Riskli gebeliklerde izlem ve bakım. In: Erenel AŞ, Vural G, editors. Perinatal Bakım. 1st ed. İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevi, 2020; 215–219.
Karakılıç İD, Yuvacı HU, Özden S. Gebelikte hipertansif hastalıkların tanısı ve yöntemi. J Hum Rhythm. 2018; 4:1–8.
Çoban A. Riskli gebelikler. In: Şirin A, Kavlak O, editors. Kadın Sağlığı. 2nd ed. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2016; 324.
ACOG. Task Force on Hypertension in Pregnancy. https://www.acog.org/topics/hypertension-and-preeclampsia-in-pregnancy, Erişim tarihi: 10.10.2021
ACOG. Premature rupture of membranes. 127, Obstet Gynecol. 2016; 127: e39–51. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26695586/, Erişim tarihi: 10.08.2021
Kızılırmak A. Erken membran rüptürü ve bakımı. In: Taşhan ST, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019; 81–95.
Kukulu K. Erken membran rüptürü. In: Harmon LT (Gilbert ve, editor. Yüksek riskli gebelik ve doğum. 2011;582–95.
Nazik E. Erken doğum tehditi ve bakım. In: Timur Taşhan S, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019; 103–13.
WHO. The Global Action Report on Preterm Birth Born Too Soon. https://www.who.int/pmnch/media/news/2012/201204_borntoosoon-report.pdf, Erişim tarihi: 21.08.2021
Bekar M. Polihidroamniyoz ve bakım. In: Taşhan ST, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019; 117.
Abele H, Starz S, Hoopmann M, Yazdi B, Rall K, Kagan KO. Idiopathic Polyhydramnios and Postnatal Abnormalities. Fetal Diagn Ther. 2012;32:251–255.
Davidson MR. Fast facts for the antepartum and postpartum nurse. Davidson MR, editor. Springer; 2014.
Kayak SB. Oligohidroamniyoz. In: Timur Taşhan S, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık; 2019; 125.
Bülbül M, Kaplanoğlu M, Yıldırım EA, Dilbaz B. Hiperemezis Gravidarum. Arch Med Rev J. 2017;26:269–296.
Ozan YD. Hiperemezis Gravidarum ve Bakım. In: Taşhan ST, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019; 161.
Lacasse A, Rey E, Ferreira E, Morin C, Bérard A. Validity of a modified Pregnancy-Unique Quantification of Emesis and Nausea (PUQE) scoring index to assess severity of nausea and vomiting of pregnancy. Am J Obstet Gynecol 2008;198 :71.e1-71.e7.
Gölbaşı Z, Kaya D. Çoğul gebelikler ve bakım. In: Taşhan ST, Yüksekol ÖD, Duman M, editors. Riskli gebelikler ve bakım. 1st ed. Göktuğ Ofset Matbaacılık, 2019; 177.
Black M, Bhattacharya S. Epidemiology of multiple pregnancy and the effect of assisted conception. Semin Fetal Neonatal Med. 2010 ;15:306–312.
