Glike Hemoglobin (HBA1C)
Özet
Diyabet, insülin eksikliği ya da insülin etkisindeki defektler nedeniyle karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasının yeterince kullanılamadığı kronik bir metabolizma bozukluğudur. Günümüzde Amerikan Diyabet Birliği (ADA) ve Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) kriterlerine göre HbA1c değerinin %6.5 (≥48 mmol/mol) ve üzerinde olması aşikar diyabet tanısı koydururken, %5.7-6.4 (39-47 mmol/mol) aralığındaki değerler diyabet açısından yüksek riskli grubu temsil etmektedir. HbA1c, plazma glukozunun eritrositlerin beta zincirindeki N-terminal bölgesine non-enzimatik ve geri dönüşümsüz bağlanması ve Amadori yeniden düzenlenmesi ile kararlı ketoamin yapısını oluşturması sonucu meydana gelir. Bu parametre, eritrositlerin yaklaşık 120 günlük ömrü boyunca olan ortalama plazma glukoz konsantrasyonunu ve özellikle son 8-12 haftalık glisemik durumu yansıtır. Ölçümde katyon değişim kromatografisi, boronat afinite ve immünoassay gibi teknikler kullanılır; HPLC yöntemi yüksek analitik performansa sahip olmasına karşın yüksek trigliserid, üre, bilirubin veya alyuvar ömrünü kısaltan hastalıklardan etkilenebilir. Gebelik, yakın dönemde kanama veya transfüzyon, hemodiyaliz ve eritropoetin tedavisi gibi eritrosit döngüsünü değiştiren durumlarda ise HbA1c tanı testi olarak tercih edilmemelidir. Test sonuçlarının IFCC referans sistemine göre standardize edilmesi ve hem % hem de mmol/mol birimleriyle birlikte raporlanması uluslararası düzeyde kabul görmüştür.
Referanslar
Atlas D. International diabetes federation. IDF Diabetes Atlas, 7th edn Brussels, Belgium: International Diabetes Federation. 2015.
TEMD. Diabetes Mellitus Ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi Ve İzlem Kılavuzu. 2020.
Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes care. 2010;33 Suppl 1:S62-9. Epub 2010/01/29.
2. Classification and Diagnosis of Diabetes. Diabetes care. 2017;40(Suppl 1):S11-S24. Epub 2016/12/17.
5. Facilitating Behavior Change and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Medical Care in Diabetes-2020. Diabetes care. 2020;43(Suppl 1):S48-S65. Epub 2019/12/22.
5. Lifestyle Management: Standards of Medical Care in Diabetes-2019. Diabetes care. 2019;42(Suppl 1):S46-S60. Epub 2018/12/19.
Sacks DB. A1C versus glucose testing: a comparison. Diabetes care. 2011;34(2):518-23. Epub 2011/01/29.
Nathan DM, Singer DE, Hurxthal K, Goodson JD. The clinical information value of the glycosylated hemoglobin assay. The New England journal of medicine. 1984;310(6):341-6. Epub 1984/02/09.
Goldstein DE. Is glycosylated hemoglobin clinically useful? The New England journal of medicine. 1984;310(6):384-5. Epub 1984/02/09.
Rohlfing CL, Wiedmeyer HM, Little RR, England JD, Tennill A, Goldstein DE. Defining the relationship between plasma glucose and HbA(1c): analysis of glucose profiles and HbA(1c) in the Diabetes Control and Complications Trial. Diabetes care. 2002;25(2):275-8. Epub 2002/01/30.
Nathan DM, Turgeon H, Regan S. Relationship between glycated haemoglobin levels and mean glucose levels over time. Diabetologia. 2007;50(11):2239-44. Epub 2007/09/14.
Bucala R, Vlassara H. Advanced glycosylation end products in diabetic renal and vascular disease. American journal of kidney diseases : the official journal of the National Kidney Foundation. 1995;26(6):875-88. Epub 1995/12/01.
Bunn HF, Haney DN, Gabbay KH, Gallop PM. Further identification of the nature and linkage of the carbohydrate in hemoglobin A1c. Biochemical and biophysical research communications. 1975;67(1):103-9. Epub 1975/11/03.
Steffes MW, Sacks DB. Measurement of circulating glucose concentrations: the time is now for consistency among methods and types of samples. Clinical chemistry. 2005;51(9):1569-70. Epub 2005/08/27.
Hanas R, John G. 2010 consensus statement on the worldwide standardization of the hemoglobin A1C measurement. Diabetes care. 2010;33(8):1903-4. Epub 2010/06/04.
International Expert Committee report on the role of the A1C assay in the diagnosis of diabetes. Diabetes care. 2009;32(7):1327-34. Epub 2009/06/09.
Demirezen ÖU, Uzuncan N, Bilgili S, Akşit M, İhtiyar AH, Esenlik Ö, et al. HbA1c Tayininde HPLC Yöntemlerinin Karşılaştırması. 2016;14(2):73-8.
Wettre S, von Schenck H. Batch to batch imprecision in the affinity chromatography assay of glycated hemoglobin. Clinical biochemistry. 1986;19(6):364-6. Epub 1986/12/01.
Bruns DE. Standardization, calibration, and the care of diabetic patients. Clinical chemistry. 1992;38(12):2363-4. Epub 1992/12/01.
Palfrey S, Labib M. A rapid automated method for measuring glycated haemoglobin on the Beckman CX7 analyser. Annals of clinical biochemistry. 1994;31 ( Pt 3):293-5. Epub 1994/05/01.
Miedema K. Laboratory tests in diagnosis and management of diabetes mellitus. Practical considerations. Clinical chemistry and laboratory medicine. 2003;41(9):1259-65. Epub 2003/11/06.
Aslan D, Yılmaztürk GC, Akalın N, Büyükbeşe MA, Sermez Y, Fenkçi S. Klinik laboratuvar test sonuçlarının uluslararası ve ulusal harmonizasyonu, standardizasyonu ve HbA1c örneği. Turkish Journal of Biochemistry/Turk Biyokimya Dergisi. 2011;36(4).
Beastall GH, Watson ID. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine: an appreciation. Clinical chemistry and laboratory medicine. 2013;51(1):3-4. Epub 2012/11/16.
Cembrowski GS, Tran DV, Higgins TN. The use of serial patient blood gas, electrolyte and glucose results to derive biologic variation: a new tool to assess the acceptability of intensive care unit testing. Clinical chemistry and laboratory medicine. 2010;48(10):1447-54. Epub 2010/08/19.
Tran DV, Lyon AW, Higgins TN, Wesenberg JC, Vandergouwe L, Wiley CL, et al. Use of serial patient hemoglobin A1c differences to determine long-term imprecision of immunoassay and high-performance liquid chromatography analyzers. Journal of diabetes science and technology. 2009;3(3):424-8. Epub 2010/02/11.
Tarim O, Kucukerdogan A, Gunay U, Eralp O, Ercan I. Effects of iron deficiency anemia on hemoglobin A1c in type 1 diabetes mellitus. Pediatrics international : official journal of the Japan Pediatric Society. 1999;41(4):357-62. Epub 1999/08/24.
Nathan DM, Francis TB, Palmer JL. Effect of aspirin on determinations of glycosylated hemoglobin. Clinical chemistry. 1983;29(3):466-9. Epub 1983/03/01.
Stevens VJ, Fantl WJ, Newman CB, Sims RV, Cerami A, Peterson CM. Acetaldehyde adducts with hemoglobin. The Journal of clinical investigation. 1981;67(2):361-9. Epub 1981/02/01.
Weykamp CW, Miedema K, de Haan T, Doelman CJ. Carbamylated hemoglobin interference in glycohemoglobin assays. Clinical chemistry. 1999;45(3):438-41.
