Mandibula ve Maksillanın Anatomisi
Özet
Mandibula ve maksilla, yüz iskeletinin en önemli bileşenleri olup çiğneme, konuşma, göz çukuru ve burun boşluğu gibi hayati fonksiyonlarda ve yapıların oluşumunda kritik rol oynarlar. Yüzün alt bölgesini oluşturan mandibula, kafa kaidesinin en büyük, en güçlü ve kulak kemikleri hariç tek hareketli kemiğidir. U şeklindeki bu yapı, horizontal corpus ile vertikal ramus kısımlarından oluşur ve temporal kemikle yaptığı eklem sayesinde hareket kabiliyeti kazanır. Corpus kısmında dişlerin yerleştiği 16 adet soket bulunurken, ramus iç yüzeyinde mandibular anestezi için kritik öneme sahip olan foramen mandibularis yer alır. Üst çene kemiği olan maksilla ise kafa kaidesine sirkummaksiller suturlarla bağlı oynamaz bir kemiktir ve yüzün orta bölgesinde midpalatal sutur ile birleşen iki parçadan meydana gelir. Bir gövde ve dört çıkıntıdan (frontal, zigomatik, alveoler ve palatal) oluşan maksillanın merkezinde paranazal sinüslerin en büyüğü olan maksiller sinüs bulunur. Gelişimi intrauterin dönemde başlayıp ergenlik sonrasına kadar devam eden bu iki kemik yapısı, yaşlanma ve diş kayıpları ile birlikte rezorpsiyona uğrayarak hacimsel ve morfolojik değişiklikler göstermektedir.
The mandible and maxilla are the primary components of the facial skeleton, playing critical roles in mastication, speech, and the formation of vital structures such as the orbits and nasal cavity. Formıng the lower third of the face, the mandible is the largest, strongest, and, except for the auditory ossicles, the only movable bone of the skull base. This U-shaped structure consists of a horizontal corpus and vertical rami, gaining mobility through the temporomandibular joint formed with the temporal bone. While the corpus contains 16 sockets for dentition, the inner surface of the ramus features the mandibular foramen, which is of critical importance for local anesthesia. The maxilla, or upper jaw bone, is an immovable bone connected to the skull base via circummaxillary sutures and forms the upper jaw complex through two halves joined at the midpalatal suture in the midface. Comprising a body and four processes (frontal, zygomatic, alveolar, and palatal), the maxilla houses the maxillary sinus, the largest of the paranasal sinuses, at its center. Developing from the intrauterine period until post-puberty, both bone structures undergo significant volumetric and morphological alterations, including bone resorption due to aging and tooth loss.
Referanslar
Paulsen F, Waschke J. Sobotta Atlas of Human Anatomy, Vol. 3, English: Head, Neck and Neuroanatomy: Urban & Fischer Verlag/Elsevier GmbH; 2013.
ODAR İ. Anatomi Ders Kitabı. 12 ed. Ankara: Elif Matbaacılık; 1980.
Netter F, NORTON N. Netter's head and neck anatomy for dentistry Philadelphia. PA, Saunders Elsevier, cop. 2007.
ERİMOĞLU C. Diş Hekimleri için İnsan Anatomisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Yayınları, Yenilik Basımevi; 1975.
Dere F. Anatomi atlası ve ders kitabı. 5 ed. Adana: Nobel Tıp Kitabevleri; 2010.
Arıncı K, Elhan A. Anatomi. 5 ed. Ankara: Güneş Tıp Kitabevi; 2014.
Sancak B, Cumhur M. Fonksiyonel Anatomi: Baş-Boyun ve İç Organlar. 2 ed. Ankara: METU Press Yayınları; 2002.
Yıldırım M. İnsan Anatomisi 1. Genel Anatomi Lokomotor Sistem. İstanbul: Nobel Tıp kitabevi; 2005.
Çimen A. Anatomi. 5 ed. Bursa: Uludağ Üniversitesi Basımevi; 1995.
Gökmen F. Sistematik Anatomi. İzmir: Güven Kitabevi; 2008.
Breeland G, Aktar A, Patel BC. Anatomy, head and neck, mandible. StatPearls [Internet]. 2020.
McDonnell D, Reza Nouri M, Todd ME. The mandibular lingual foramen: a consistent arterial foramen in the middle of the mandible. J Anat. 1994;184 ( Pt 2):363-369.
Gray H. Anatomy of the human body: Lea & Febiger; 1878.
Gaillard F, Rasuli, B. Mandible [Available from: https://radiopaedia.org/articles/mandible.
AKSU F, Zeybek G, AKSU E, et al. Foramen mandibulae’nin lokalizasyonu ve morfometrisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2007;21(3):131-135.
Lipski M, Tomaszewska IM, Lipska W, et al. The mandible and its foramen: anatomy, anthropology, embryology and resulting clinical implications. Folia Morphol (Warsz). 2013;72(4):285-292.
Ennes JP, Medeiros RMd. Localization of mandibular foramen and clinical implications. Int J Morphol, . 2009;27(4):1305-1311.
Moore KL, Dalley AF. Kliniğe yönelik anatomi. 4 ed. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2007.
Truong MK, He P, Adeeb N, et al. Clinical anatomy and significance of the retromolar foramina and their canals: a literature review. Cureus. 2017;9(10).
Iizuka T, Tanner S, Berthold H. Mandibular fractures following third molar extraction: A retrospective clinical and radiological study. International journal of oral and maxillofacial surgery. 1997;26(5):338-343.
Suazo Galdames I, Cantín López M, López Farias B, et al. Morphometric study of the retromolar triangle. Int j odontostomatol(Print). 2007:129-132.
Standring S, Gray H, Borley NR. Gray's anatomy: the anatomical basis of clinical practice. 40 ed. Edinburgh: Churchill Livingstone/Elsevier; 2008.
Putz R, Pabst R, Elhan A. Sobotta İnsan Anaotmisi Atlası. 6 ed. Münih: Elsevier Urban ve Fisher; 2006.
Fattahi T. Surgical anatomy of the maxillary region. Atlas Oral Maxillofac Surg Clin North Am. 2007;15(1):1-6.
Gosling JA, Harris PF, Humpherson JR, et al. Human Anatomy, Color Atlas and Textbook E-Book: Elsevier Health Sciences; 2016.
Şakul U, Bilecenoğlu B. Baş ve boynun klinik bölgesel anatomisi. Ankara: Özkan Matbaacılık; 2009. 119-130 p.
Aggarwal A, Kaur H, Gupta T, et al. Anatomical study of the infraorbital foramen: A basis for successful infraorbital nerve block. Clin Anat. 2015;28(6):753-760.
Maestre-Ferrin L, Galan-Gil S, Rubio-Serrano M, et al. Maxillary sinus septa: a systematic review. Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2010;15(2):e383-386.
Perciaccante VJ, Bays RA. Maxillary orthognathic surgery. Principles of oral and maxillofacial surgery Hamilton-London: BC Decker. 2004:1179-1204.
Tortora GJ, Derrickson BH. Principles of anatomy and physiology: John Wiley & Sons; 2018.
Gray H, Standring S. Gray's anatomy: the anatomical basis of clinical practice: Churchill Livingstone; 2008.
Melsen B. Palatal growth studied on human autopsy material. A histologic microradiographic study. Am J Orthod. 1975;68(1):42-54.
Korbmacher H, Schilling A, Puschel K, et al. Age-dependent three-dimensional microcomputed tomography analysis of the human midpalatal suture. J Orofac Orthop. 2007;68(5):364-376.
Angelieri F, Cevidanes LH, Franchi L, et al. Midpalatal suture maturation: classification method for individual assessment before rapid maxillary expansion. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2013;144(5):759-769.
