Eylem Araştırması: Beden Eğitimi ve Spor Dersinin Sosyalleşme Üzerine Etkisi
Özet
Bu eylem araştırması çalışması, ortaöğretim altıncı sınıfta öğrenim görmekte olan öğrencilerin beden eğitimi ve spor derslerinin sosyalleşme süreçleri üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini detaylı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Kayseri ilinde basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilmiş 10 kız ve 10 erkek olmak üzere toplam 20 öğrenci ile nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği uygulanarak veriler toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, beden eğitimi ve spor dersinin öğrencilerin sosyal gelişimine genel olarak olumlu katkı sağladığı; ancak çekingenlik, izlenme kaygısı, fiziksel yetersizlik hissi ve karşı cinsle iletişim kurmada yaşanan güçlükler sebebiyle bazı öğrencilerin etkinliklere katılımda çekimser kaldığı tespit edilmiştir. Bu problemleri çözmek ve dersin verimliliğini artırmak amacıyla yapılan literatür taraması doğrultusunda; cinsiyet ayrımı gözetmeyen, öğrenciler arasındaki iş birliğini ve etkileşimi kuvvetlendiren "tilki avı" isimli eğitsel oyun planlanarak ders sürecinde uygulanmıştır. Uygulama sonrasında gerçekleştirilen ikinci görüşmelerde; öğrencilerin üzerlerindeki çekingenlik duygusunu attıkları, kız ve erkek öğrenciler ile öğretmenleri arasındaki iletişimin belirgin şekilde güçlendiği, özgüven duygularının geliştiği, aralarındaki kişisel anlaşmazlıkları aştıkları ve kazandıkları bu olumlu sosyal davranışları okul dışındaki günlük yaşamlarına da aktardıkları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, bilinçli şekilde planlanan ve öğretmen katılımıyla desteklenen beden eğitimi ve spor faaliyetlerinin, öğrencilerin arkadaşlık ilişkileri, sosyal uyumları ve özgüven gelişimleri üzerinde son derece yapıcı ve birleştirici etkilere sahip olduğunu göstermektedir.
This action research study aims to examine in detail the positive and negative effects of physical education and sports classes on the socialization processes of sixth-grade secondary school students. Data were collected from a total of 20 students (10 female and 10 male) selected via simple random sampling in Kayseri Province using the interview technique, a qualitative research method, and evaluated through descriptive analysis. In the initial phase of the research, it was determined that while physical education and sports classes generally contributed positively to students' social development, some students remained hesitant to participate in activities due to shyness, anxiety about being watched, feelings of physical inadequacy, and difficulties in communicating with the opposite sex. To resolve these issues and enhance class efficiency, an educational game titled "Fox Hunt"—which disregards gender distinction and strengthens cooperation and interaction among students—was planned and implemented based on a literature review. In the second interviews conducted post-implementation, it was found that students overcame their shyness, communication between male and female students as well as with their teacher significantly improved, their self-confidence developed, they resolved personal conflicts among themselves, and they transferred these positive social behaviors to their daily lives outside of school. The results demonstrate that consciously planned physical education and sports activities supported by teacher participation have highly constructive and unifying effects on students' peer relationships, social adaptation, and self-confidence development.
Referanslar
Açak, M. (2005). Beden eğitimi öğretmenin el kitabı. Ankara: Morpa Kültür Yayınları Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Aksoy Keske, G., Alagül, Ö., Altay, F., Bulca, Y., Güneş, B., Gürsel, F., Hünük, D., Mirzeoğlu, A.D., Temel, C., & Saraç Oğuzhan, N. (2017). Model temelli beden eğitimi öğretimi. Ankara: Spor Yayınevi ve Kitabevi.
Aksoy, N, Eylem araştırması: Eğitim uygulamalarını iyileştirmek ve değiştirmek için bir yöntem. Teori ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 9 (4), 474-489.
Altrichter, H., Feldman, A., Posch, P., & Somekh, B. (2008). Teachers ınvestigate their work: an ıntroduction to action research across the professions (2nd ed.). Oxon: Routledge.
Aras, L., Asma, M.B., Farklı türdeki ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5 (1), 27-39.
Aslantürk, Z., Amman, T. (2000). Sosyoloji. İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Beltekin, E., Ulucan, H., & Kuyulu, İ. (2019). Lise öğrencilerinin sportif etkinliklere katılım sürelerinin sosyalleşme düzeylerine ve sosyal medya kullanım sürelerine etkisinin incelenmesi, Sporda Yeni Akademik Çalışmalar-4 (95-111). Ankara: Akademisyen Yayın Evi.
Büyüközdemir, B. (2008). Beden eğitimi dersi ve faaliyetlerinin ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyal gelişim düzeyine etkisi, Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Costello, P. J. M. (2007). Action research. London: Continuum Books.
Craig, D. V. (2009). Action research essentials (1st ed.). San Francisco: Jossey-Bass A Wiley Imprint.
Çağlar, T. (2016). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin ortaokul beden eğitimi ve spor dersi öğretim programı hakkındaki farkındalık durumlarının incelenmesi, Yayımlanmış Doktora Tezi, Ankara.
Çaha, Ö. (1999). Spora yaslanarak bir nefes alma. Ankara: Beta Yayınevi.
Dönmezer, S. (1994). Toplumbilim. İstanbul: Beta Basım Yayın.
Elliot, J. (1991). Action research for educational change. Buckingham: Open University Press.
Erkal, M., Güven, Ö., & Ayan, D. (1998). Sosyolojik açıdan spor. İstanbul: Der Yayınları.
Greenwood, D. J., Levin, M. (2007). Introduction to action research: social research for social change (2nd ed.). California: Sage Publications.
Harmandar, İ.H. (2000). Beden eğitimi ve sporda özel öğretim yöntemleri. Kütahya: Alp Ofset.
Kuzu, A, Öğretmen yetiştirme ve mesleki gelişimde eylem araştırması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2 (6), 425-433.
McKernan, J. (1996). Curriculum action research: a handbook of methods and resources for the reflective practitioner (2nd ed.). Oxon: Routledge
McNiff, J. (2013). Action research: principles and practice (3rd ed.). Oxon: Routledge.
McNiff, J., Whitehead, J. (2010). You and your action research project (3rd ed.). Oxon: Routledge.
O’Brien, R. (1998). An overview of the methodological approach of action research. Richardson (Ed.), Theory and practice of action research içinde (67-68). San Francisco: Jossey-Bass A Wiley Imprint.
Şahan, H, Üniversite öğrencilerinin sosyalleşme sürecinde spor aktivitelerinin rolü. KMU İİBF Dergisi, 10 (15), 260-278.
Ural, A., Kılıç, İ. (2005). Bilimsel araştırma süreci ve spss ile veri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
Yetim, A, Sporun sosyal görünümü. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 1 (5), 63-72.
Yıldırım, A., Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Zuber-Skerritt, O. (1992). Action research in higher education – examples and reflections (1 st ed.). London: Kogan Page Limited.
