Dünya Sağlık Örgütü’nün 2021-2022 Güvenli Annelik ve Yenidoğan Bakımı Önerileri ve Hedefleri
Özet
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hamilelik ve doğum kaynaklı önlenebilir ölümleri azaltmak ve anne-yenidoğan güvenliğini artırmak amacıyla stratejik hedefler belirlemektedir. Kadın sağlığı, bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilmekte; ancak dünya genelinde doğum ve sonrasındaki kritik ilk 48 saatte yüksek oranda önlenebilir anne ve yenidoğan kaybı yaşanmaktadır. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları doğrultusunda küresel anne ölüm oranlarının düşürülmesi ve üreme sağlığı hizmetlerine evrensel erişim hedeflenmektedir. Bu kapsamda DSÖ, doğum sırasında kadınlar ve yenidoğanlar için zararlı ya da kanıta dayalı olmayan müdahalelerin azaltılması, sağlık çalışanlarının bilgi kapasitesi ile motivasyonunun güçlendirilmesi, etik kurallara dayalı saygın bakımın teşvik edilmesi, güvenli ilaç ve kan nakli prosedürlerinin geliştirilmesi ile güvenlik olaylarının raporlanıp analiz edilmesi şeklinde beş kritik hedef önermektedir. Türkiye'de de hasta güvenliğini sağlamak ve tıbbi hataları önlemek adına "Türkiye Hasta Güvenliği Bildirim Sistemi" ile çeşitli anne-yenidoğan izlem ve tarama programları yürütülmektedir. Sonuç olarak, multidisipliner ekip anlayışı, etkili iletişim ve kalite standartlarına uyum, gebelik ve doğum sürecinde sıfır hata hedefli güvenli bakım hizmeti sunulması açısından hayati önem taşımaktadır.
The World Health Organization (WHO) establishes strategic goals to reduce preventable deaths stemming from pregnancy and childbirth and to enhance maternal and newborn safety. Women's health is recognized as one of the most critical indicators of a nation's development level; however, a high rate of preventable maternal and neonatal mortality still occurs globally during childbirth and the critical first 48 hours postpartum. In line with the Sustainable Development Goals, lowering global maternal mortality rates and ensuring universal access to reproductive health services are targeted. In this context, WHO proposes five critical targets: reducing harmful or non-evidence-based interventions for women and newborns during childbirth, strengthening the knowledge capacity and motivation of healthcare workers, promoting respectful care based on ethical rules, improving safe medication and blood transfusion procedures, and reporting and analyzing safety events. To ensure patient safety and prevent medical errors in Turkey, the "Turkish Patient Safety Reporting System" along with various maternal-neonatal monitoring and screening programs are actively conducted. Consequently, a multidisciplinary team approach, effective communication, and compliance with quality standards are of vital importance for providing safe care services aimed at zero errors during the pregnancy and delivery processes.
Referanslar
Langer A, Meleis A, Knaul FM, et al. Women and health: the key for sustainable development. The Lancet. 2015;386: 1165-1210. doi: 10.1016/ S0140-6736(15)60497-4
Lehtonen L, Gimeno A, Parra-Llorca A, et al. Early neonatal death: a challenge worldwide. In Seminars in Fetal and Neonatal Medicine. 2017;22(3): 153-160. doi: 10.1016/j.siny.2017.02.006
World Health Organization (2019). Maternal mortality. (21/11/2021 tarihinde https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality adresinden ulaşılmıştır).
World Health Organization (2021). New global targets to prevent maternal deaths. (24/11/2021 tarihinde https://www.who.int/news/item/05-10-2021-new-global-targets-to-prevent-maternal-deaths adresinden ulaşılmıştır).
UNDP-Türkiye (2018). Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları. (24/11/2021 tarihinde https://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/sustainable-development-goals.html adresinden ulaşılmıştır).
World Health Organization (2021). World Patient Safety Day Goals 2021–2022 Safe maternal and newborn care. (24/11/2021 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9789240035584 deaths adresinden ulaşılmıştır).
Asefa A. Unveiling respectful maternity care as a way to address global inequities in maternal health. BMJ Global Health. 2021;6(1): 1-4. doi: 10.1136/bmjgh-2020-003559
UNDP (2004). Maternal Mortality Update. (29/11/2021 tarihinde https://www.unfpa.org/publications/maternal-mortality-update-2004 adresinden ulaşılmıştır).
T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü (2009). Güvenli Annelik Katılımcı Kitabı. (21/11/2021 tarihinde https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/G%C3%BCvenli%20Annelik%20kat%C4%B1l%C4%B1mc%C4%B1%20kitab%C4%B11.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Johnson CE, Handberg E, Dobalian A, et al. Improving perinatal and neonatal patient safety: The AHRQ patient safety indicators. The Journal of Perinatal & Neonatal Nursing. 2005;19(1): 15-23. doi: 10.1097/00005237-200501000-00007
World Health Organization (2019). Patient Safety.(09/11/2021) tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/patient-safety adresinden ulaşılmıştır).
Sampson P, Back J, Drage S. Systems-based models for investigating patient safety incidents. BJA education. 2021; 21(8): 307-313. doi: 10.1016/j.bjae.2021.03.004
T.C. Sağlık Bakanlığı (2021). Sağlıkta Kalite Akreditasyon ve Çalışan Hakları Dairesi Başkanlığı. (27/11/2021 tarihinde https://hgbs.saglik.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Hoş C. Sağlıkta zoru başarmak: Sağlık sektöründe akreditasyon. Journal of Suleyman Demirel University Institute of Social Sciences. 2017;28(3): 499-533.
The Joint Commission (2021). Nursing Care Center National Patient Safety Goals. (15/11/2021 tarihinde https://www.jointcommission.org//media/tjc/documents/standards/national-patient-safety-goals/2021/simplified-2021-ncc-npsg-goals-final-11420.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Zerenler M, Öğüt A. Sağlik Sektöründe Algilanan Hizmet Kalitesive Hastane Tercih Nedenleri Araştirmasi: Konya Örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2007;18: 501-519.
Serizawa A, Ito K, Algaddal AH, et al. Cultural perceptions and health behaviors related to safe motherhood among village women in Eastern Sudan: Ethnographic study. International Journal of Nursing Studies. 2014;51(4): 572-581. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2013.08.007
Evcili F, Gölbaşı Z. Perinatal hasta güvenliği: Kavramsal çerçeveden hemşirelik yaklaşımlarına. Turkish Journal of Science and Health. 2020;1(1): 14-28.
International Confederation of Midwives-ICM. (2011). Patient Safety Curriculum Guide Patient Safety Programme. (09/11/2021 tarihinde https://www.who.int/patientsafety/education/curriculum/PSP_ICM_Endorsement_2011.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2019). Güvenli Annelik. (17/12/2021 tarihinde https://sagligim.gov.tr/kadin-sagligi/345-saglikli-hayat2/kad%C4%B1nsa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1/g%C3%BCvenli-annelik.html adresinden ulaşılmıştır).
Özbaş S, Tezel B, Aydın Ş, et al. Türkiye'de çocuk sağlığının durumu. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 2012; 55(2): 71-76.
Altunhan, H., Yılmaz, F.H. Yenidoğanın değerlendirilmesi ve yenidoğan taramaları. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics. 2018; 9(1): 28-32.
