Ebelik Bakımı Mı? Doulalık Mı? Midwiferycare? Doula?
Özet
Çağlar boyunca gebelere doğumda destek veren ebeler, günümüzde bilimsel ve etik temelli profesyonel bir disiplini temsil etmektedir. Son yıllarda popülarite kazanan doulalık ise kısa süreli eğitimler alan ve tıbbi yetkisi bulunmayan kişilerce yürütülen bir sosyal destek hizmetidir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde doulalığın standart bir eğitiminin ve yasal mevzuatının olmaması, her eğitim düzeyinden kişinin bu unvanı alabilmesine yol açarak ebelerle sahada çatışmalara ve kavram karmaşasına neden olmaktadır. Doulalar sadece sosyal destek sunabilirken; ebeler lisans ve lisansüstü eğitimleri sayesinde gebelik, doğum ve doğum sonu süreçlerde kadınlara bütüncül, bireyselleştirilmiş, kanıta dayalı tıbbi ve psikososyal bakım sağlayan birincil sağlık profesyonelleridir. Araştırmalar, ebe liderliğindeki sürekli bakımın sezaryen oranlarını, tıbbi komplikasyonları ve anksiyeteyi azalttığını, normal doğumu ve emzirmeyi teşvik ettiğini, anne memnuniyetini ise artırdığını göstermektedir. Doulaların yetkileri dışında tıbbi tavsiyeler vermesi anne ve bebek sağlığını riske atabilmektedir. Toplumun her kesiminin erişemeyeceği doulalık sistemi yerine, halihazırda var olan ebelik bakım sisteminin güçlendirilmesi, sağlık sistemine binen mali yükü azaltacak ve bakım kalitesini standardize ederek anne-çocuk sağlığını en üst düzeye çıkaracaktır.
Throughout the ages, midwives have provided essential support to pregnant women, and today midwifery represents a professional discipline grounded in scientific and ethical values. Conversely, doula care, which has gained popularity in recent years, is a social support service provided by individuals who receive short-term training and lack medical authority. The absence of standardized education and legal regulations for doulas in developing countries like Turkey allows individuals of any educational background to claim this title, leading to conceptual confusion and professional conflicts with midwives in the field. While doulas can only offer emotional and social support, midwives are primary healthcare professionals who provide holistic, individualized, and evidence-based clinical and psychosocial care during the prenatal, intrapartum, and postpartum periods thanks to their comprehensive undergraduate and graduate education. Research indicates that midwife-led continuity of care significantly reduces cesarean rates, medical complications, and maternal anxiety while promoting natural childbirth, successful breastfeeding, and high maternal satisfaction. Furthermore, unauthorized medical advice given by doulas poses potential risks to maternal and fetal health. Instead of introducing a doula system that is socio-economically inaccessible to the general public and introduces extra financial burdens, strengthening the existing midwifery care system remains highly advantageous for optimizing maternal-child health outcomes and ensuring standardized, high-quality care for all women.
Referanslar
Bekmezci H, Özkan H, Bayrak S, Öztürk T, Toprak N. Gebelerin Doğum Koçluğu Hakkindaki Bilgi, Görüş ve Tutumlarinin Değerlendirilmesi. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences 2016;19(1):18-24.
Arslan H, Karahan N, ÇamÇ. Ebeliğin Doğası ve Doğum Şekli Üzerine Etkisi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi 2008;1(2):54-59.
Simkin P. Position Paper: The Doula’s Contribution to Modern Maternity Care. DONA International 2012: 1-6.
Karaçam Z, Akyüz EÖ. Doğum Eyleminde Verilen Destekleyici Bakım ve Ebe/Hemşirenin Rolü. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi 2011; 19(1): 45-53.
Akhavan S, Lundgren I. Midwives’ Experiences of Doula Support for Immigrant Women in Sweden—A Qualitative Study. Midwifery 2012;28(1):80-85.
Papagni K BE. Doula Support and Attitudes of Intrapartum Nurses: A Qualitative Study from The Patient's Perspective. J Perinat Educ 2006;15(1):11-18.
Ertem G. Doğum Koçu & Doula Eğitimi Sertifika Programı 2020. https://www.saglik.org.tr/egitimler/mesleki-egitimler/dogum-kocu-doula-egitimi Erişim: 04.05.2020.
Kaya D. Türkiye’de Doula Eğitimi. https://www.damlakaya.com/turkiyede-doula-egitimi/ Erişim Tarihi: 04.05.2020.
Gilliland AL. Beyond Holding Hands: The Modern Role of The Professional Doula. Journal of Obstetric, Gynecologic, & Neonatal Nursing 2002;31(6): 762-769.
Yılmaz T ve Karanisoğlu H Türkiye’de Ebelik Eğitiminin Güncel Durumu. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi 2016: 3(1), 73-77.
Stevens J, Dahlen H, Peters K, Jackson D. Midwives’ and Doulas’ Perspectives of The Role of The Doula in Australia: A Qualitative Study. Midwifery 2011;27(4):509-516.
Türker A. Doğum Koçu/Doula (Hizmet Eden Kadın). Acıbadem Hemşirelik E-Dergisi 2010;24:1-2.
Sancar, S. “Doğum koçluğu” mu? SD (Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü) Dergisi 2018;(45):18-21.
Merriam Webster Dictionary. https://www.merriam-webster.com>doula (Erişim Tarihi: 07.02.2022).
Gruber KJ, Cupito SH, Dobson CF. Impact Of Doulas On Healthy Birth Outcomes. The Journal of Perinatal Education 2013;22(1): 49.
Vonderheid SC, Kishi R, Norr KF, Klima C. Group Prenatal Care and Doula Care for Pregnant Women. In: Handler A, Kennelly J, Peacock N. (eds) Reducing Racial/Ethnic Disparities in Reproductive and Perinatal Outcomes. Springer, Boston, MA; 2011:369-399.
Sauls DJ. Effects of Labor Support on Mothers, Babies, and Birth Outcomes. Journal of Obstetric, Gynecologic, & Neonatal Nursing 2002;31(6):733-741.
Rosen P. Supporting Women In Labor: Analysis of Different Types of Caregivers. The Journal of Midwifery & Women’s Health 2004;49(1):24-31.
Sugao S, Yasumoto S, Shapkina N. The role of A Doula During The Process of Perinatal Loss in The US. Osaka Human Sciences 2018;4:49-59.
Durgun SK, Şen S, Tayhan E. Ulusal ve Uluslararası Ebelik Etik Kodları. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2018; 5(4):218-223.
Şimşek HN, Demirci H, Bolsoy N. Sosyal Destek Sistemleri ve Ebelik. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2018; 8(2): 97-103
Okumuş H. Ebeler Liderliğinde Doğum Bakim Modeli: Hollanda Örneği. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi 2016; 7(Özel Sayı):120-141.
Sandall J, Soltani H, Gates S, Shennan A, Devane D. Midwife‐Led Continuity Models Versus Other Models of Care for Childbearing Women. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016;(4):1-118.
Smith V. Midwife-Led Continuity Models Versus Other Models of Care for Childbearing Women. The Practising Midwife 2013;16(10): 39-40.
McLachlan H, Forster D, Davey MA, Farrell T, Flood M, Shafiei T, Waldenström U. The Effect Of Primary Midwife‐Led Care On Women's Experience Of Childbirth: Results From The COSMOS Randomised Controlled Trial. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology 2016;123(3):465-474.
Hatem M, Sandall J, Devane D, Soltani H, Gates S. Midwife‐Led Versus Other Models of Care for Childbearing Women. Cochrane Database of Systematic Reviews 2008; (4):1-126.
Forster DA, McLachlan HL, Davey M.-A, Biro M.A, Farrell T, Gold L, Flood M, Shafiei T, Waldenström U. Continuity of Care by A Primary Midwife (Caseload Midwifery) Increases Women’s Satisfaction with Antenatal, Intrapartum and Postpartum Care: Results From The COSMOS Randomised Controlled Trial. BMC Pregnancy and Childbirth 2016;16(1): 28.
Gamble JA, Creedy DK. Women's Request For a Cesarean Section: A Critique of the Literature. BIRTH 2000; 27(4): 256-263.
Soltani H. & Sandall J. Organisation of Maternity Care and Choices of Mode of Birth: A Worldwide View. Midwifery 2012; 28(2): 146-149.
Hodnett ED, Gates S, Hofmeyr GJ & Sakala C. Continuous Support for Women During Childbirth. Cochrane Database of Systematic Reviews 2013; (7):1465-1858.
Leslie M, Storton S. The Coalition for Improving Maternity Services: Evidence Basis for The Ten Steps of Mother-Friendly Care. Step 1: Offers All Birthing Mothers Unrestricted Access to Birth Companions, Labor Support, Professional Midwifery Care. Journal of Perinatal Education 2007;16(Suppl 1): p. 10-19.
Bryanton J, Gagnon AJ, Johnston C, Hatem M. Predictors of Women’s Perceptions of The Childbirth Experience. Journal of Obstetric, Gynecologic and Neonatal Nursing 2008; 37(1):24-34.
Wolf MF, Shnaider O, Sharabi L, Biderman SN, Elon R, Bornstein J. (2019) Optimal Continuous Support Accompanying Labor - The Midwives’ and Laboring Women’s Point of View. Israel Journal of Health Policy Research 2019;8(27):1-6.
Aydemir H, Hazar HU. Düşük Riskli, Riskli, Yüksek Riskli Gebelik ve Ebenin Rolü. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2014;3(2):815-833.
Yurtsal ZB, Eroğlu V. Gebelerin Sürekli Ebe Liderliğinde Evde Doğum Hakkında Bilgi ve Görüşleri. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2020; 29(1): 1-8.
Kızılkaya N. Kadınların Doğum Eylemindeki Destekleyici Hemşirelik Davranışlarına Ilişkin Görüşleri. Perinatoloji Dergisi 1997;5(3):113-116.
Aktaş S. Pasinlioğlu T. Ebenin Empatik İletişim Becerisinin Doğum Eylemine ve Doğum Sonrası Döneme Etkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2016 19(Özel Sayı): 38-45.
Çankaya S, Ak A, Polat Y, Filiz F, Künduro F, Mızrak F, Yurday H, Gülbahar B, Han E. Doğum için başvuran gebelerin empatik iletişim beklentilerinin ebeler tarafından karşılanma durumu. Genel Tip Dergisi 2014;24(1):7-14.
ICM. ICM Essential Competencies of Midwifery Practice, 2018. The Hague 2019: 1-22.
Byrom S, Downe S. ‘She Sort of Shines’: Midwives’ Accounts of ‘Good’Midwifery and ‘Good’Leadership. Midwifery 2010;26(1):126-137.
Larkin P, Begley CM. Devane D. Women's Experiences of Labour and Birth: An Evolutionary Concept Analysis.Midwifery 2009;25(2): e49-e59.
Kızrak SB. Doğum sonu dönemde verilen ebelik bakımınınmaternal bağlanma ve posttravmatik gelişime etkisi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Malatya: İnönü Üniversitesi, 2019.
Dağlar G, Güler H. Ebelerin Doğum Anında Annelere Verdiği Bakım Hizmeti: Annelerin Değerlendirmeleri ve Beklentileri. Artemis 2004;5(1):42-47.
Dağcı S, Tosun H. Doğum Sonu Dönemde Yaşam Kalitesinin Sürdürülmesi ve Sosyal Destekte Ebenin Rolü. 2. Uluslararası İstanbul Ebelik Günleri Kitapçığı, 2019, İstanbul.
Dönmez A, Karaçam Z. Annenin duygusal iyiliği: Jean Ball’ın Deck-Chair (Şezlong) teorisi. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dergisi 2017; 27(1):7-12.
Gürcüoğlu EA, Vural G. Annelerin Doğum Sonu Dönemde Hastanede Verilen Ebelik/Hemşirelik Bakımından Memnuniyetleri. Gazi Medical Journal 2018; 29 (1): 34-40.
Sandall J, Devane D, Soltani H, Hatem M, Gates S. Improving quality and safety in maternity care: the contribution of midwife‐led care. The Journal of Midwifery & Women’s Health 2010;55(3):255-261.
Khan‐Neelofur D, Guèlmezoglu M, VillarJ. Who Should Provide Routine Antenatal Care For Low‐Risk Women, And How Often? A Systematic Review Of Randomised Controlled Trials. Paediatric And Perinatal Epidemiology 1998;12:7-26.
Renfrew MJ, McFadden A, Bastos MH, Campbell J, Channon AA, Cheung NF, Silva DRAD, Downe S,Kennedy HP, Malata A, McCormick F, Wick L, Declercq E. Midwifery and Quality Care: Fi Ndings from A New Evidence-Informed Framework for Maternal and Newborn Care. The Lancet 2014;384(20):1129-1145.
Duman NB. Pospartum Erken Taburculuk Sonrası Evde Bakım. TAF Preventive Medicine Bulletin 2009; 8(1):73-82.
Beydağ KD. Doğum Sonu Dönemde Anneliğe Uyum ve Hemşirenin Rolü.TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni 2007;6(6):479-484.
Ergin F, Aksu H, Demiröz H. Doğum Öncesi ve Doğum Sonrasi Bakim Hizmetlerinin Nicelik ve Niteliği. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2010;13(4), 1-9.
Bilgin, NÇ, Potur DC. Doğum Sonu Dönem Kanıt Temelli Yaklaşımlar ve Hemşirelik. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi 2010; 3(3): 80-87.
Aktaş S, Pasinlioğlu T. Ebelere Verilen Empati Eğitiminin Postpartum Dönemdeki Annelerin Beklentilerini Karşılama, Doğumu ve Ebeyi Algılama Düzeyine Etkisi. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi 2017;14(2):60-65.
