Erken ve Geç Dönemde Olan Postpartum Kanamalar, Sheen Sendromu, Bishops Skorlaması
Özet
Bu bilimsel metin, maternal mortalite ve morbiditenin en önemli nedenlerinden olan postpartum kanamaları, Sheehan sendromunu ve doğum indüksiyonunun başarısını öngören Bishops skorlamasını ele almaktadır. İlk 24 saatte gelişen primer kanamaların en sık nedeni uterus atonisi ve doğum kanalı laserasyonlarıyken, 24 saatten sonraki sekonder kanamaların ana nedenleri plasenta parça retansiyonu ve subinvolüsyondur. Uterus atonisi, doğum sonu kanamaların %75-90'ından sorumlu olup acil müdahale gerektirir. Plasenta akreta gibi yapışma anomalileri, cerrahi geçmişi olan kadınlarda daha sık görülür ve çoğunlukla histerektomi ile tedavi edilir. Uterus rüptürü ve nadir fakat ciddi bir komplikasyon olan uterin inversiyon, hem anne hem de fetüs hayatını tehdit eden hayati durumlardır. Postpartum aşırı kanamaya bağlı olarak hipofiz bezinin kan akımının azalması ve doku kaybına uğraması sonucu Sheehan sendromu (postpartum hipopituitarizm) gelişebilir; bu durum süt gelmemesi, yorgunluk ve amenore gibi semptomlarla kendini gösterir. Doğumun vajinal yolla uyarılmasının başarısını değerlendirmek için ise serviksin olgunluğunu (açılma, silinme, kıvam vb.) ölçen beş parametreli Bishop ile Modifiye Bishop (Burnett) skorlama sistemleri kullanılmaktadır.
This academic text examines postpartum hemorrhages, which are among the most critical causes of maternal mortality and morbidity, along with Sheehan's syndrome and the Bishop scoring system that predicts the success of labor induction. While the most common causes of primary hemorrhages occurring within the first 24 hours are uterine atony and birth canal lacerations, secondary hemorrhages occurring after 24 hours are mainly driven by retained placental fragments and subinvolution. Uterine atony accounts for 75-90% of postpartum hemorrhages and requires immediate intervention. Adherence anomalies such as placenta accreta are more prevalent in women with a history of uterine surgery and are mostly treated with a hysterectomy. Uterine rupture and uterine inversion, which is a rare but severe complication, are life-threatening conditions for both the mother and the fetus. Severe postpartum hemorrhage can lead to reduced blood flow and tissue loss in the pituitary gland, causing Sheehan's syndrome (postpartum hypopituitarism), which manifests through symptoms like failure of lactation, fatigue, and amenorrhea. Lastly, to evaluate the success of vaginal labor induction, the five-parameter Bishop and Modified Bishop (Burnett) scoring systems are utilized to measure cervical ripening factors including dilation, effacement, and consistency.
Referanslar
Khan KS, Wojdyla D, Say L et al. WHO analysis of causes of maternal death: a systematic review. Lancet,2006; 1066-1074.
Fox H. Pathology of maternal death. In: Fox H, Welis M(eds). Obstetrical and Gynecological Pathology, London,1995; 1837-1851.
Özgünen FT. Sezaryen. In: Özgünen FT, Evrüke C (eds). Maternal Fetal Tıp ve Perinatoloji, Ankara: Medical Network; 2001;1322-1330.
Taşkın L. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Akademisyen Kitabevi, 16. Baskı, Ankara, 2020.
Mırak T, Özdemir A, Güler A, Atlı Ö, Taner C, Derin G. Hypogastric Artery Ligation for life threating obstetric hemorrahge. Medical Journal of Kocatepe,2004; 5,41-44
Yamani Zamzami TY. Indication of emergency peripartum hysterectomy: rewiev of 17 cases. Arch Gynecol Obstet,2003; 131-135
Erdemoğlu M, Kale A, Akdeniz N. Obstetrik nedenlerle acil histerektomi yapılan 52 olgunun analizi. Dicle Tıp Dergisi,33(4), 2006; 227-230.
Cunnigham FG, Gant NF, Leveno KJ, Gilstrap LC, Hauth JC, Wenstrom KD. Epizyotomi ve Onarım. In: Williams Doğum Bilgisi, 2005;325-329
Robinson JN, Norwitz ER, Cohen AP, Mcelrath TF, Liebernas ES. Episiotomy, operative vaginal delivery significant perinatal trauma in nulliparous women. Am J Obstet Gynecol 1999; 1180-1184
Gilbert ve Harmon. Yüksek Riskli Gebelik ev Doğum. (Çev: Taşkın L), Palme Yayıncılık, Ankara,2002.
Appleton B, Tatgett C, Rasmussen M, Readman E, Sale F, Permezel M. Vaginal birth after cesarean section. Aust N Z J Obstet Gynecol, 200;87-91
WHO. Gebelik ve Doğumda Komplikasyonların Yönetimi: Üreme Sağlığı ve Araştırma Departmanı Aile ve Toplum Sağlığı Dünya Sağlık Örgütü, Geneva, 2003.
Sheehan HL. Postpartum necrosis of the anterior pituitary. J Path Bact 1937;45:189
Sheehan HL, Murdoch R. Postpartum necrosis of the anterior pituitary; pathological and clinical aspects. J Obstet Gynaecol Br Commonwealth 1938;50:27
Sheehan HL. Simmond’s disease due to postpartum necrosis of the anterior pituitary. Q J Med 1939;8:277
Sheehan HL, McLetchie NGB. Simmond’s disease due to postpartum necrosis of the anterior pituitary. J Obstet Gynaecol Br Commonwealth 1943;50:27
Sheehan HL, Summers VK. Syndrome of hypopituitarism. Q J Med 1949;18:319
Sheehan HL. Incidence of postpartum hypopituitarism. Am J Obstet Gynecol 1954;8:202
Sheehan HL. Physiopathology of pituitary insufficiency. Helv Med Acta 1955;22:234
Sheehan HL. Atypical hypopituitarism. Proc R Soc Med 1961;54:43 9
Sheehan HL. The repair of postpartum necrosis of the anterior lobe of the pituitary gland. Acta Endocrinol 1965;48:40
Sheehan HL, Davis JC. Pituitary necrosis. Br Med Bull 1968;24:59
Altınok A., Alıcıoğlu B., Tekin S. et al. Akut sheehan sendromlu bir olguda klinik ve radyolojik görüntüleme bulgularının irdelenmesi. Med J West Black Sea 2020;4(3): 186-191
Haddock L, Vega LA, Aguiló F, Rodríguez O. Adrenocortical, thyroidal and human growth reserve in Sheehan s syndrome. Hopkins Med J 1972;131:80
Karademir Ö. Bishops Skorunun Başarılı Doğum İndüksiyonunun Öngörülmesindeki Değeri. Uzmanlık Tezi, İstanbul, 2005;20-23.
