Meme Kanseri ve Tarama Programı
Özet
Meme kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en sık görülen kanser türü olup, kansere bağlı ölümlerde akciğer kanserinden sonra ikinci sırada yer almaktadır. Gelişmiş ülkelerde ve endüstrileşmiş bölgelerde görülme sıklığı daha yüksek olan bu multifaktöriyel hastalığın, Türkiye'de her dört kadın kanserinden birini oluşturduğu belirtilmektedir. Hastalığın kesin etiyolojisi tam olarak açıklanamasa da genetik (BRCA1/BRCA2 mutasyonları), ileri yaş, aile öyküsü, erken menarş, geç menopoz, obezite, alkol ve sigara kullanımı gibi çeşitli risk faktörleri gelişiminde önemli rol oynamaktadır. Erken evrelerde genellikle belirti göstermeyen meme kanseri, ileri aşamalarda memede ağrısız sertlik, şekil bozukluğu, çökme veya koltuk altında şişlik gibi semptomlarla kendini fark ettirir. Hastalıktan kaynaklanan mortalite oranlarını düşürmenin en etkin yolu erken teşhistir. Bu doğrultuda uygulanan tarama programları kapsamında mamografi kullanımı, ölümleri %25-30 oranında azaltmaktadır. Türkiye Sağlık Bakanlığı ulusal tarama programına göre, 20-39 yaş arası kadınların ayda bir kendi kendine meme muayenesi (KKMM) ve iki yılda bir klinik meme muayenesi (KMM) yapması; 40-69 yaş grubunun ise ayda bir KKMM, yılda bir KMM ve iki yılda bir mamografi çektirmesi önerilmektedir.
Breast cancer is the most common type of cancer among women worldwide and ranks second after lung cancer in cancer-related deaths. It is stated that this multifactorial disease, which has a higher incidence in developed countries and industrialized regions, accounts for one out of every four female cancer diagnoses in Turkey. Although the exact etiology of the disease cannot be fully explained, various risk factors such as genetics (BRCA1/BRCA2 mutations), advanced age, family history, early menarche, late menopause, obesity, alcohol, and smoking play an important role in its development. Breast cancer, which is generally asymptomatic in the early stages, manifests itself in the advanced stages with symptoms such as a painless lump in the breast, deformity, dimpling, or swelling in the armpit. Early diagnosis is the most effective way to reduce mortality rates caused by the disease. In this context, the use of mammography within screening programs reduces deaths by 25-30%. According to the national screening program of the Ministry of Health of Turkey, it is recommended that women aged 20-39 perform a breast self-examination (BSE) once a month and undergo a clinical breast examination (CBE) every two years; for the 40-69 age group, a BSE once a month, a CBE once a year, and a mammography every two years are advised.
Referanslar
Momenimovahed Z, Salehiniya H. Epidemiological characteristics of and risk factors for breast cancer in the world. Breast Cancer - Targets and Therapy. 2019:11 151–164.
Özçelik MF. Türk cerrahi derneği yeterlilik (board) okulu ders notları. 1. Baskı. Ankara: © Türk Cerrahi Derneği Yayınları, 2018; 298-322.
Güzel N, Bayraktar N. Kadınların meme kanserinin erken tanısına yönelik farkındalıklarının ve uygulamalarının belirlenmesi. 1 Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2019; 6(2):101-110.
Desantis CE, Ma J, Sauer AG et al. Breast cancer statistics, 2017, racial disparity in mortality by state. CA Cancer J Clin. 2017;67(6):439–448.
Ghoncheh M, Pournamdar Z, Salehiniya H. Incidence and mortality and epidemiology of breast cancer in the world. Asian Pac J Cancer Prev. 2016;17(S3):43–46.
Hortobagyi GN, de la Garza Salazar J, Pritchard K, et al. The global breast cancer burden: variations in epidemiology and survival. Clin Breast Cancer. 2005;6(5):391-401.
Ferlay J, SoerjomataramI I, Ervik M et al. GLOBOCAN 2012: Cancer Incidence and Mortality Worldwide in 2012 v1.0. IARC Cancer Base No. 11. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2013
Gomez SL, Von Behren J, Mckinley M, et al. Breast cancer in Asian Americans in California, 1988–2013: increasing incidence trends and recent data on breast cancer subtypes. Breast Cancer Res Treat. 2017;164(1):139–147.
Cancer IAfRo. GLOBOCAN 2012: estimated cancer incidence, mortality and prevalence worldwide in 2012. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer; 2012.
Britt KL, Cuzick J, and Phillips KA. Key steps for effective breast cancer prevention. Nature Reviews Cancer. 2020; 20: 418-436.
Eroğlu N, Özkan İ. Meme kanserli hastaların ailesel öykü varlığı ile kanser tanısı alma evresi arasındaki ilişki. STED. 2021;30(3): 152-159.
Açıkgöz A, Yıldız EA. Meme kanseri etiyolojisi ve risk faktörleri. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 5(1) 2017,45-56.
Bhadoria A, Kapil U, Sareen N, Singh P. Reproductive factors and breast cancer: A case-control study in tertiary care hospital of North India. Indian J Cancer. 2013;50(4):316–321.
Laamiri FZ, Bouayad A, Hasswane N, Ahid S, Mrabet M, Amina B. Risk Factors for Breast Cancer of Different Age Groups: Moroccan Data? Open J Obstet Gynecol. 2015;05(02):79–87.
Nguyen J, Le QH, Duong BH, et al. A matched case-control study of risk factors for breast cancer risk in Vietnam. Int J Breast Cancer. 2016;2016(8):1–7.
Thakur P, Seam RK, Gupta MK, Gupta M, Sharma M, Fotedar V. Breast cancer risk factor evaluation in a Western Himalayan state: A case–control study and comparison with the Western World. South Asian J Cancer. 2017;6(3):106–109.
Trichopoulos D, MacMahon B, Cole P. The menopause and brest cancer risk. J Natl Cancer Inst. 1972; 48: 605-613.
Beral V, Bull D, Doll R, Key T, Peto R, Reeves G. Breast cancer and hormone replacement therapy: collaborative reanalysis of data from 51 epidemiological studies of 52, 705 women with breast cancer and 108, 411 women without breast cancer. Lancet. 1997;350(9084):1047–1059.
Beral V; Million Women Study Collaborators. Breast cancer and hormone-replacement therapy in the Million Women Study. Lancet. 2003;362(9382):419–427.
Koçak S, Çelik L, Özbaş S, et al. Meme kanserinde risk faktörleri, riskin değerlendirilmesi ve prevansiyon: Ġstanbul 2010 konsensus raporu. The Journal of Breast Health. 2011;7(2):47-67
American Cancer Society, 2018. Breast Cancer. Available from: https://www.cancer.org/cancer/breastcancer/risk-and-prevention.html. Erişim: 15.02.2022.
Sağlık Bakanlığı, 2017. Kanser taramaları. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-taramalari.Erişim:15.02.2022.
