Sağlık Politikalarında Göçmen Sağlığı
Özet
Bu çalışmada, 2011 yılından itibaren Türkiye'ye yönelen kitlesel Suriyeli sığınmacı göçü sonrasında uygulamaya konulan sağlık politikaları, Sabatier'in Süreç Modeli çerçevesinde; gündeme geliş, politika formülasyonu, kanunlaştırma, uygulama ve değerlendirme aşamaları ekseninde bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni temel alınarak yürütülen bu araştırmada; karar vericiler, uygulayıcı kamu hastaneleri ve alanda çalışan akademisyenlerden oluşan sekiz kilit aktörle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile seçilen kırk iki dokümanın içerik analizi verileri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, ilk safhalarda AFAD koordinasyonunda geçici acil durum tedbirleriyle yürütülen sağlık hizmetlerinin, zamanla Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Geçici Koruma Yönetmeliği vasıtasıyla somut bir yasal zemine oturtulduğunu ve yetkilerin Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ile Sağlık Bakanlığına devredildiğini göstermektedir. Süreçte karşılaşılan bulaşıcı hastalık riskleri, dil bariyerleri, aşırı iş yükü ve sağlık altyapısı kapasite sorunlarını aşmak amacıyla Göçmen Sağlığı Merkezleri faaliyete geçirilmiş, Suriyeli sağlık çalışanları ve tercümanlar sürece dahil edilmiştir. Uygulanan politikalar sonucunda Suriyeli sığınmacıların sağlık hizmetlerine erişimi önemli ölçüde kolaylaştırılmış, hizmetlerden duyulan memnuniyet artırılmış ve acil müdahale kapasitesi güçlendirilmiştir. Ancak süreç boyunca ortaya çıkan yüksek mali harcamalar dikkate alındığında, geçici koruma odaklı çözümlerin ötesine geçilerek kalıcı, kapsayıcı ve sürdürülebilir uzun vadeli sağlık politikalarının üretilmesi gerekliliği açıkça vurgulanmaktadır.
In this study, the health policies implemented after the mass Syrian refugee migration towards Turkey starting from 2011 were analyzed with a holistic approach within the framework of Sabatier's Stage Model across the stages of agenda setting, policy formulation, enactment, implementation, and evaluation. Based on the case study design among qualitative research methods, this research utilized semi-structured interviews conducted with eight key actors comprising decision-makers, implementing public hospitals, and academics working in the field, as well as content analysis data from forty-two selected documents. The research findings demonstrate that health services initially carried out with temporary emergency measures under the coordination of AFAD were grounded over time on a concrete legal framework through the Law on Foreigners and International Protection and the Temporary Protection Regulation, with authority transferred to the Directorate General of Migration Management and the Ministry of Health. To overcome infectious disease risks, language barriers, excessive workloads, and health infrastructure capacity issues encountered during the process, Migrant Health Centers were activated, and Syrian healthcare personnel and interpreters were incorporated into the system. As a result of the implemented policies, Syrian refugees' access to healthcare services was significantly facilitated, satisfaction with services was increased, and emergency response capacity was strengthened. However, considering the high financial expenditures incurred throughout the process, the necessity of moving beyond temporary protection-oriented solutions to generate permanent, inclusive, and sustainable long-term health policies is explicitly emphasized.
Referanslar
Acar, O. K. ve Akman, E. (2019). Türkiye’de kamu personel politikalarının süreç modeli çerçevesinde analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 203-217.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (2015). Geçici koruma rejimi örnekleri. 1. Baskı. Ankara: Matsa Basımevi. https://ailevecalisma.gov.tr/uploads/athgm/uploads/pages/indirilebilir-yayinlar/72avrupa-da-gecici-koruma-rejimi-ornekleri-aralik-2015.pdf (Erişim Tarihi: 05.08.2021).
Akpınar, T. (2017). Türkiye’deki Suriyeli mülteci çocukların ve kadınların sosyal politika bağlamında yaşadıkları sorunlar. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 3(3), 16-29.
Çalı, H. H. (2012). Aile içi şiddet: Bir kamu politikası analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 1-25.
Erdoğan, M. M. (2020). Suriyeliler barometresi Suriyelilerle uyum içinde yaşamın çerçevesi. Orion Kitabevi. https://www.unhcr.org/tr/wp- content/uploads/sites/14/2020/09/SB2019-TR-04092020.pdf (Erişim Tarihi: 06.08.2021).
Ertan, K. A. ve Ertan, B. (2017). Türkiye’nin göç politikası. Contemporary Research in Economics and Social Sciences, 1(2), 7-39.
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (b.t.). İltica ve göç alanındaki Avrupa Birliği müktesebatının üstlenilmesine ilişkin Türkiye ulusal eylem planı. https://www.goc.gov.tr/kurumlar/goc.gov.tr/yonetmelikler/Temel-Belgeler/Iltica-Ve-Goc-Ulusal-Eylem-Plani.pdf (Erişim Tarihi: 06.08.2021).
Karslı, Ö. (2016). Suriyelilere kepenk ardında kaçak sağlık hizmeti. Habertürk, https://www.haberturk.com/saglik/haber/1314338-suriyelilere-kepenk-ardinda-kacak-saglik-hizmeti. (Erişim Tarihi: 06.08.2021).
Kayıkçı, S. (2013). Türkiye’de kentsel dönüşüm politikası analizi. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 62-94.
Kirişçi, K (2014). Misafirliğin ötesine geçerken Türkiye’nin Suriyeli mülteciler sınavı. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu & Brookings Enstitü. Ankara.
Kocadal, F., Tekin, N. E., Gökşin, S. ve Erbaş, U. E. (2018). Göçmenlere uygulanan sağlık politikaları. https://konakdergisi.hayatvakfi.org.tr/2019/04/24/gocmenlere-uygulanan-saglik-politikalari/ (Erişim Tarihi: 14.07.2021).
Kulaç, O. ve Çalhan, H. S. (2013). Bir kamu politikası süreci analizi: Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu yurtdışı lisansüstü bursları. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (10), 205-225.
Küçük, A. (2020). Türkiye’de göç ve sağlık politikaları analizi: “sıhhat projesi” örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(47), 473-496.
Işıkçı, Y. M. (2017). Türkiye’de kamu politikası olarak 2000 yılı sonrası uluslararası göç yönetiminin analizi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 25-47.
Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) (2014). Suriye’ye komşu ülkelerde Suriyeli mültecilerin durumu: bulgular, sonuçlar ve öneriler. Ankara. https://www.orsam.org.tr//d_hbanaliz/201452_189tur.pdf (Erişim Tarihi: 05.08.2021).
Önder, N. (2019). Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilere yönelik sağlık politikalarının analizi. Göç Araştırmaları Dergisi, 5(1), 110-165.
Örselli, E. ve Babahanoğlu, V. (2016). Türkiye'nin göç yönetimi ve göç politikalarının gelişimi: bir kamu politikası analizi. Journal of International Social Research, 9(43).
Özer, Y. Y. (2011). Türk kamu yönetiminde yeni bir çalışma alanı olarak uluslararası göç: yasalaşma ve idari yapılanma sürecinin değerlendirilmesi. Journal of Faculty of Political Science, 45.
Peters, Guy. (2007), American public policy: promise and performance. CQ Press, Washington.
Sabatier, P. A. (2007), The theories of the policy process. Boulder, Westview Press, Colorado.
Şimşek, H. ve Yıldırım, A. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu, 2012. Ülkemize sığınan Suriye vatandaşlarının barındıkları çadırkentler hakkında inceleme raporu. Ankara. https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/belge/%C3%9Clkemize%20S%C4%B1%C4%9F%C4%B1nan%20Suriye%20Vatanda%C5%9Flar%C4%B1n%C4%B1n%20Bar%C4%B1nd%C4%B1klar%C4%B1%20%C3%87ad%C4%B1rkentler%20Ha kk%C4%B1nda%20%C4%B0nceleme%20Raporu%20-2-.pdf (Erişim tarihi: 07.08.2021).
TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu, 2018. Göç ve uyum raporu. Ankara. https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/docs/2018/goc_ve_uyum_raporu.pdf (Erişim tarihi: 07.08.2021).
Türk, G. D. (2016). Türkiye’de suriyeli mültecilere yönelik sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerine ilişkin bir değerlendirme. Marmara İletişim Dergisi, (25), 145-157.
Walt, G. (1994), Health Policy. An Introduction to Process and Power, Zed Books, London.
Walt, G. ve Gilson, L. (1994). Reforming the health sector in developing countries: the central role of policy analysis. Health Policy and Planning, 9(4), 353-370.
Yılmaz, F. K. ve Ergül, S. (2021). Sağlık politikası analizi: göçmen sağlığı kapsamında Suriyeli sığınmacılar. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 3(2), 119-128.
