Göçmen Sağlığındaki Eşitsizlikler: Suriyeli Göçmenler
Özet
Sağlıkta eşitsizlikler, bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi ve sağlıklı yaşam olanağı bulması arasındaki önlenebilir sosyoekonomik farklılıkları ifade etmekte olup kapitalizm, sınıflı toplum yapısı, gelir adaletsizliği, yoksulluk ve savaşlar gibi temel etkenlerden beslenmektedir. Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü, Dünya Bankası ve UNICEF gibi uluslararası aktörler küresel düzeyde bu eşitsizliklerle mücadele için stratejiler geliştirirken, dezavantajlı grupların başında gelen göçmenler ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıyadır. Türkiye’deki Suriyeli göçmenler özelinde bakıldığında; düşük eğitim seviyeleri, kalabalık ve elverişsiz yaşam koşulları, temiz su ile hijyen ürünlerine ulaşım güçlüğü, yoksulluk, kayıt dışı istihdam ve beslenme bozuklukları gibi faktörler sağlıktaki eşitsizlikleri daha da derinleştirmektedir. Buna karşın Türkiye, Geçici Koruma Yönetmeliği çerçevesinde hayata geçirdiği Göçmen Sağlığı Merkezleri ve Avrupa Birliği destekli SIHHAT Projesi vasıtasıyla Suriyeli göçmenlere ücretsiz birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetleri, bağışıklama, tercümanlık desteği ve psiko-sosyal yardım sunarak hizmet erişimini önemli ölçüde artırmıştır. Sonuç olarak, göçmen sağlığındaki eşitsizliklerin azaltılması ve ortadan kaldırılması, yalnızca ev sahibi ülkenin yerel politikalarıyla değil, küresel yönetişim anlayışı, uluslararası iş birliği ve çok yönlü kapsayıcı eylem planlarının kararlılıkla uygulanmasıyla mümkündür.
Health inequalities refer to preventable socioeconomic differences between individuals' access to healthcare services and their opportunity to lead a healthy life, fed by primary factors such as capitalism, class structure, income inequality, poverty, and war. While international actors such as the United Nations, World Health Organization, World Bank, and UNICEF develop strategies to combat these inequalities globally, migrants—as one of the most affected disadvantaged groups—face severe health risks. Looking specifically at Syrian migrants in Turkey, factors such as low education levels, crowded and unfavorable living conditions, difficulties in accessing clean water and hygiene products, poverty, informal employment, and nutritional deficiencies further deepen health inequalities. In response, Turkey has significantly increased access to services by providing free primary and secondary healthcare, immunization, translation support, and psychosocial aid to Syrian migrants through Migrant Health Centers established under the Temporary Protection Regulation and the EU-funded SIHHAT Project. Consequently, reducing and eliminating inequalities in migrant health is possible not solely through the local policies of the host country, but through a global governance approach, international cooperation, and the resolute implementation of multifaceted, inclusive action plans.
Referanslar
Aba, G. ve Ateş, M. (2015). Sağlıkta Eşitsizlikler, Beta Basım
Acemoğlu, D. ve Robinson, J. A. (2015). Ulusların Düşüşü, Doğan Kitap
AFAD, (2013). Türkiye’deki Suriyeli Sığınmacılar, 2013 Saha Araştırması Sonuçları. Ankara
AFAD, (2016). Başbakanlık Afad’ın Ülkemizde Bulunan Suriye Vatandaşlarına Yönelik Gerçekleştirilen Anket Çalışmasına İlişkin Bazı Sonuçlar. Erişim Adresi: https://www.afad.gov.tr/UserFiles/File/gecicidosyalar/anket%20%C3%87ALI%C5%9EMASI.pdf
AFAD, (2014). Türkiye’deki Suriyeli Kadınlar. Erişim Adresi: https://www.afad.gov.tr/upload/Node/2376/files/80 -20140529154110-turkiye_deki-suriyeli-kadinlar_- 2014.pdf
AFAD, (2017). Türkiye’deki Suriyeli Sığınmacılar, 2017 Saha Araştırması Sonuçları. Erişim Adresi: https://www.afad.gov.tr/upload/Node/2376/files/60 -2013123015491-syrian-refugees-in-turkey2017_baski_30_12_2017_tr.pdf
Alma Ata Bildirgesi. (1978). Erişim Adresi: http://195.142.135.65/who/ALMAATA.HTM
Arcaya, M. C., Arcaya, A. L. ve Subramanian, S. V. (2015). Inequalities in health: definitions, concepts, and theories. Global health action, 8(1), 27106.
Balcılar, M. (2016). Türkiye’deki Suriyeli Mültecilerin Sağlık Durumu Araştırması Türkiye’de Yaşayan Suriyeli Mültecilerde Bulaşıcı Olmayan Hastalık Risk Faktörleri Sıklığı. World Health Organization.
Baretto, M. L., 2017, Desigualdades em Saúde: uma perspectiva global, Erişim Adresi: https://www.scielo.br/j/csc/a/XLS4hCMT6k5nMQy8BJzJhHx/?lang=pt Erişim Tarihi: 14.09.2021
Bates, L. M., Hankivsky, O. ve Springer, K.W. (2009). Gender and health inequities: A comment on the Final Report of the WHO Commission on the Social Determinants of Health Social Science & Medicine, (69), 1002–4.
Belek, İ. ve Soyer A. (1995). Sağlıkta Özelleştirme, Sorun Yayınları
Breen, R. (2005). Approaches to Class Analysis, Cambridge University Press
Dikmetaş, E. (2006). Sağlıkta eşitlik/eşitsizlik. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1 (2), 2-14.
Elik, S. (2016). Arap Baharı Sonrası Ortadoğu’dan Türkiye’ye Göç: Türkiye’deki Suriyeliler. Çeviker, A. ve BAL, F. (Ed.). Türk-İslam Dünyasında Göç ve Göç Yönetimi. Akademik Kitaplar Yayınevi.
El-Khatib, Z., Scales, D., Vearey, J., & Forsberg, B. C. (2013). Syrian refugees, between rocky crisis in Syria and hard inaccessibility to healthcare services in Lebanon and Jordan. Conflict and health, 7(1), 1-3.
Erdoğan, A. ve Erdoğan, M. M. (2018). Access, qualifications and social dimension of Syrian refugee students in Turkish higher education. In European higher education area: The impact of past and future policies (pp. 259-276). Springer, Cham.
Erdoğan, M. M. (2020). “Securitization from Society” and “Social Acceptance”: Political Party-Based Approaches in Turkey to Syrian Refugees. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 17(68), 73-92
Esin, S. (2015). Kaçmanın İmkânsız Hali: Suriyeli Mülteciler. DİSKAR, 4, 134-140.
Geçici Koruma Yönetmeliği, (2014). T.C. Resmi Gazete, (29153/ 22 Ekim 2014).
Gidens, A. (2008). Sosyoloji, Kırmızı Yayınları
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM). (2019). Göç politikaları kurulu toplandı. Erişim Adresi: http://www.goc.gov.tr/icerik6/goc-politikalari- urulutoplandi_359_8930_11473_icerik.
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, (2022). Erişim Adresi: https://www.goc.gov.tr/ikamet-izinleri
Gray, A. M. (1982). Inequalities in Health. The Black Report: A Summary and Comment. International Journal of Health Services, 12(3), 349–380.
Gültaç AS, Balçık PY. Suriyeli sığınmacılara yönelik sağlık politikaları. Sakarya Tıp Dergisi 2018, 193-204.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, (2020). Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/göçmen-sağlığı-merkezleri.html
Hamzaoğlu, O. (2014). Eşitlik –Hakkaniyet- Hak, Toplum ve Hekim, 29(1), 24-31
İbrahim, İ. E., ve Uçku, R. (2012). Bir Üniversite Hastanesi Bildirimi Zorunlu Bulaşıcı Hastalık Bildirimlerinin Değerlendirilmesi (2005-2008). Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 26(1), 1-7.
Kawachi, I., Subramanian, S. V. ve Almeida-Filho, N. (2002). A glossary for health inequalities. Journal of Epidemiology & Community Health, 56(9), 647-652.
Kılıç, B. (2014). Sağlıkta eşitsizlikler, Akademisyen Tıp Kitabevi
Lalonde, M. (1974). A new perspective on the health of Canadians. Ottawa: Ministry of Health and Welfare.
Memişoğlu F. (2018). Assessing the Development Displacement Nexus in Turkey. International Centre For Migration Policy Development. Erişim Adresi: https://reliefweb.int/report/turkey/workingpaper-assessing-development-displacementnexus-turkey-november-2018.
Mills, C. (1999). Eşitlik ve sağlık anahtar konular ve WHO’nun Rolü, Çeviren: İlker Belek, Toplum ve Hekim, 14(2), 145-149.
Möller, H. (2012), Health Effects of Unemployment Wirral Performance & Public Health Intelligence Team. Erişim Adresi: https://www.wirralintelligenceservice.org/media/1086/unemployment-2- sept-12.pdf
ORSAM, (2014). Suriye’ye Komşu Ülkelerde Suriyeli Mültecilerin Durumu: Bulgular, Sonuçlar ve Öneriler, Rapor No: 189. Erişim Adresi: http://www.orsam.org.tr/tr/ trUploads/Yazilar/Dosyalar/201452_189tur.pdf
Polat, G. ve İçağasıoğlu Çoban, A. (2015). 21. YY’da Sağlıkta Eşitsizlikler ve Eşitsizliğin Aşılmasında Sosyal Hizmetlerin Rolü, Toplum ve Sosyal Hizmet, 26 (1), 177-190
Royal College of Nursing. (2012). Health inequalities and the social determinants of health. Policy Briefind No.1/12.
Sağlık Bakanlığı. (2017). Suriyeli Sığınmacılar İçin Sıhhat Projesi. Erişim Adresi: https://www.saglik.gov.tr/TR,25460/suriyeli-siginmacilar-icin-sihhat-projesi.html
SIHHAT PROJESİ (2022), Erişim Adresi: http://www.sihhatproject.org/hakkimizda.html
Şimşek H. ve Kılıç B. (2012). Sağlıkta Eşitsizliklerle İlgili Temel Kavramlar. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi; 10(2): 116-127.
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, (2020), Erişim Adresi: https://www.csgb.gov.tr/media/87487/yabanciizin2020.pdf
TNSA (2018). Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması 2018, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü
TUİK, (2017). Erişim Adresi: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24646
TUİK, (2020). Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2020-37221
Türk Tabipleri Birliği, (2014). Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yasa Tasarısı Değerlendirme Raporu, Türk Tabipleri Birliği Yayınları.
Türk, G. D. (2016). Türkiye’de Suriyeli Mültecilere Yönelik Sivil Toplum Kuruluşlarının Faaliyetlerine İlişkin Bir Değerlendirme. Marmara İletişim Dergisi, (25), 145-157.
Türk-İş (2020), Türkiye’de Yaşayan Suriyeli Sığınmacılar ve Kayıt Dışı Göçmenler Raporu, Erişim Adresi: https://www.raporlar.org/turkiyede-yasayan-suriyeli-siginmacilar-ve-kayit-disi-gocmenler-raporu-turk-is/
Türkkan, A. ve Aytekin, H. (2009). Socioeconomic and healh inequality in two regions of Turkey. J Community Health (34), 346-352.
UN, (2020). 17 Sustainable Development Goals Report, Erişim Adresi: https://unstats.un.org/sdgs/report/2020/#sdg-goals
UNICEF, (2019). 2016-2020 Türkiye – UNICEF Ülke İşbirliği Programı 2019 Raporu, Erişim Adresi:https://www.unicef.org/turkey/media/10451/file/UNICEF%202019%20Y%C4%B1ll%C4%B1k%20Faaliyet%20Raporu.pdf Erişim Tarihi: 02.02.2022
Ünal A. Z. (2011) Toplumsal Tabakalaşma ve Hareketlilik. Birleşik Yayıncılık
Varol Saraçoğlu, G. (2014). Dünya'da Kadın Sağlığındaki Eşitsizlikler, Toplum ve Hekim; 29(1): 32-40.
Whitehead M. ve Dahlgren G. (2006). Concepts and principles for tackling social inequities in health: levelling up part 1. Copenhagen: World Health Organization Regional Office for Europe
Whitehead, M. (2001). Eşitsizlik ve Sağlık: Kavram ve İlkeler. Türk Tabipleri Birliği Yayını.
WHO, (1998), Gender and Health, Erişim Adresi: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/63998/WHO_FRH_WHD_98.16.pdf?sequence=1&isAllowed=y
WHO, (2021). World Health Statistics reports, Erişim Adresi: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/342703/9789240027053-eng.pdf
WHO, (2010). Sağlığın Sosyal Belirleyicilerine Yönelik Eylemler: Önceki Deneyimlerden Elde Edilenler. Erişim Adresi: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44488/9786058079519-tur.pdf
Yılmaz, H. (2013). Türkiye’de Suriyeli mülteciler-İstanbul Örneği- Tespitler, İhtiyaçlar ve Öneriler,
İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği- MAZLUMDER İstanbul Şubesi.
