D Vitamininin Normal Serum Düzeyleri, D Vitamin Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve D Vitamini Yetmezliği
Özet
D vitamini, kemik yapımı ve kalsiyum-fosfor metabolizmasında kritik rol oynayan, yağda çözünen bir prohormondur. Vücuda güneş ışınları (UVB) ve besinler yoluyla giren bu vitamin, karaciğer ve böbreklerde işlenerek aktif formuna ulaşır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, D vitamininin sadece kas-iskelet sistemi için değil; bağışıklık sisteminin düzenlenmesi, anti-inflamatuar ve anti-proliferatif etkileri nedeniyle kanser, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi pek çok kronik rahatsızlığın önlenmesinde de hayati öneme sahip olduğunu göstermektedir. Buna rağmen D vitamini eksikliği, dünya genelinde yaklaşık 1 milyar insanı etkileyen ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Serum 25(OH)D düzeyi ölçümüyle belirlenen bu durum, ülkemizde de özellikle kadınlarda, yaşlılarda ve kapalı ortamlarda çalışanlarda yüksek oranlarda görülmektedir. Eksikliğin temel nedenleri arasında yetersiz güneş ışığı alma, coğrafi faktörler, kapalı giyim tarzı, obezite, koyu ten rengi, malabsorbsiyon sendromları ve bazı ilaçların kullanımı yer almaktadır. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) verilerine göre 20 ng/ml'nin altındaki değerler yetmezlik ve eksiklik olarak kabul edilirken, 100 ng/ml üzeri toksisite riski taşımaktadır. Sonuç olarak, kronik hastalıkların önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması için riskli grupların takibi, güneşten doğru faydalanılması ve tıbbi gözetim altında doğru dozda takviye yapılması gerekmektedir.
Vitamin D is a fat-soluble prohormone that plays a critical role in bone formation and calcium-phosphorus metabolism. Entering the body through sunlight (UVB) and dietary intake, this vitamin is processed in the liver and kidneys to reach its active form. Recent studies indicate that vitamin D is vital not only for the musculoskeletal system but also for regulating the immune system and preventing many chronic conditions such as cancer, diabetes, and cardiovascular diseases due to its anti-inflammatory and anti-proliferative effects. Despite this, vitamin D deficiency is a major public health problem affecting approximately 1 billion people worldwide. This condition, determined by measuring serum 25(OH)D levels, is also highly prevalent in our country, particularly among women, the elderly, and indoor workers. The primary causes of deficiency include inadequate sunlight exposure, geographical factors, covered clothing styles, obesity, dark skin pigmentation, malabsorption syndromes, and the use of certain medications. According to the Society of Endocrinology and Metabolism of Turkey (SEMT) data, values below 20 ng/ml are considered insufficiency and deficiency, while values above 100 ng/ml carry a risk of toxicity. Consequently, monitoring high-risk groups, utilizing sunlight correctly, and administering proper dosages of supplementation under medical supervision are essential to prevent chronic diseases and improve the quality of life.
Referanslar
Roth DE, Abrams SA, Aloia J, et al. Global prevalence and disease burden of vitamin D deficiency: a roadmap foraction in low- and middle-income countries. Ann N Y Acad Sci. 2018;1430(1):44–79.
Kurt A, Kennel MD, Matthew T, et al. Vitamin D deficiency in adults: when to test and how totreat. In Mayo Clinic Proceedings 2010;85:752-8.
Holick MF, Chen TC. Vitamin D deficiency: a world wide problem with consequences (Review). Am J Clin Nutr 2008;87(Suppl): 1080S-6S.
Kıdır V. Cardiovascular and metabolic effects of vitamin D. J Clin Exp Invest 2013;4:398-404.
Wharton B, Bishop N. Rickets (Review). Lancet 2003;362:1389-400
Dominguez LJ, Farruggia M, Veronese N and Barbagallo M. Vitamin D Sources, Metabolism and Deficiency: Available Compound sand Guidelines for Its Treatment. Metabolites 2021;1: 255. doi.org/10.3390/metabo11040255
Doğan M , Doğan AG. Vitamin D yetersizliği ve eksikliğine güncel yaklaşım. J Health Sci Med 2019; 2(2): 58-61.
DeLuca HF. Overview of general physiologic feature sand functions of vitamin D. Am J Clin Nutr 2004; 80: 1689S–96S
Bikle DD. Vitamin D metabolism, mechanism of action, and clinical applications. Chem Biol 2014;21(3):319-29
Hewison M, Burke F, Evans KN, et al. Extra-renal 25- hydroxyvitamin D3-1α-hydroxylase in human health and disease. J Steroid Biochem Mol Biol 2007;103: 316–21.
Aksu BM , Sarıyer ET. Kolorektal Kanser ve D Vitamini. Journal of Health Services and Education 2020 ;4(2):39-44.
Kendrick J, Targher G, Smits G, Choncho M. 25Hydroxyvitamin D deficiency is independently associated with cardiovascular disease in the Third National Health and Nutrition Examination Survey. Atherosclerosis 2009;205:255–60.
Börekçi NÖ. D Vitamini eksikliği ile ilgili güncel bilgiler. Jour Turk Fam Phy 2019;10:35-42.
Bizzaro G, Antico A, Fortunato A, Bizzaro N. Vitamin D and Autoimmune Diseases: İs Vitamin D Receptor(VDR) Polymorphism the Culprit? IMAJ 2017; 19(7): 438-43.
Raman M, Milestone AN, Walters JR, et al. Vitamin D and gastrointestinal diseases: inflammatory bowel disease and colorectal cancer. Therap Adv Gastroenterol 2011; 4: 49-62.
Bikle DD. Vitamin D: An ancient hormone. Exp. Dermatol 2011;20:7-13.
Binkley N, Ramamurthy R, Krueger D. Low vitamin D status: definition, prevalence, consequences, and correction. Endocrinol Metab Clin North Am 2010;39:287-301.
Sutton AL, MacDonald PN. Vitamin D: morethan a “bone-a-fide” hormone. Mol Endocrinol 2003;17(5):777-91.
Alptekin İM. Anti-Kanser Etkiler Işığında D vitamini ve Kanser. ACU Sağlık Bil Derg. 2017;2:70-4.
Zhang Y, Leung DY, Richers BN, et al. Vitamin D inhibit smonocyte/macrophage proinflammatory cytokine production by targeting MAPK phosphatase-1. J Immunol 2012;188(5):2127-35.
Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, et al. Evaluation, treatment and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2011;96:1911-30.
Sempos CT, Heijboer AC, Bikle DD, et al. Vitamin D assay sand the definition of hypovitaminosis D: Results from the First International Conference on Controversies in Vitamin D. Br J Clin Pharmacol 2018;84:2194–207.
Manson JE, Brannon PM, Rosen CJ. Vitamin D deficiency. Is there really a pandemic? N Engl J Med 2016;375:1817-9. doi.org/10.1056/NEJMp1608005
Aspray TJ, Bowring C, Fraser W, et al. National Osteoporosis Society vitamin D guideline summary. Age Ageing 2014;43(5):592-5
Thacher TD, Clarke L. Vitamin D insufficiency. Mayo Clin Proc 2011;86(1):50- 60.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Osteoporoz ve Metabolik Kemik Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 2020;13:119-28.
Lin LY , Smeeth L, Langan S , Warren-Gash C. Distribution of vitamin D status in the UK: a cross-sectional analysis of UK Biobank. BMJ Open 2021;11:e038503. doi:10.1136/bmjopen-2020-038503
Fry A, Littlejohns TJ, Sudlow C, et al. Comparison of sociodemographic and health-related characteristics of UK Biobank participants with those of the general population. Am J Epidemiol 2017;186:1026–34.
Sirajudeen S, Shah I, Al Menhali A. A Narrative Role of Vitamin D and Its Receptor: With Current Evidence on the Gastric Tissues. Int J Mol Sci. 2019;20(15):3832.
Lips P. Vitamin D status and nutrition in Europe and Asia. J Steroid Biochem Mol Biol 2007;103:620-5.
Pearce SHS, Cheetham TD. Diagnosis and management of vitamin D deficiency. BMJ 2010; 340: b5664.
Holick MF: Vitamin D: extraskeletal health (Review). Endocrinol Metab Clin North Am 2010;39: 381-400.
Hekimsoy Z, Dinç G, Kafesçiler S, et al. Vitamin D status among adults in the Aegean region of Turkey. BMC Public Health 2010;10:782.
Uçar F, Taşlıpınar MY, Soydaş AÖ, Özcan N. Ankara Etlik İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi’ne başvuran hastalarda 25-OH vitamin D düzeyleri. Eur J Basic Med Sci 2012;2:12-5.
Cigerli O, Parildar H, Unal AD, et al. Vitamin D deficiency is a problem for adult out-patients? A university hospital sample in Istanbul, Turkey. Public Health Nutr 2013;16(7):1306-13.
Martini LA, Wood RJ. Vitamin D and blood pressure connection: update on epidemiologic, clinical, and mechanistic evidence. Nutr Rev 2008;66:291-7.
Çidem M, Kara S, Sarı H, Özkaya M, Karacan İ. Yaygın kas-iskelet ağrısı olan hastalarda D vitamini eksikliği prevalansı ve risk faktörleri. J Clin Exp Invest 2013;4: 488-91.
Balk SJ, Council on environmental health; section on dermatology. Ultraviolet radiation: a hazard to children and adolescent. Pediatrics 2011; 127(3):791-817.
Aypak C, Yıkılkan H, Dicle M, et al. Erişkin Obez Hastalarda D vitamini Düzeyinin Vücut Kitle İndeksi ile İlişkisi. Haseki Tıp Bülteni 2013;95-8
Öğüş E, Sürer H, Kılınç AŞ, et al. D Vitamini Düzeylerinin Aylara, Cinsiyete ve Yaşa Göre Değerlendirilmesi. Ankara Med J 2015;15:1-5.
Mithal A, Wahl DA, Bonjour JP, et al. IOF Committee of Scientific Advisors (CSA) Nutrition Working Group. Global Vitamin D status and determinants of hypovitaminosis D. Osteoporos Int 2009;20:1807-20.
