Diyabetik Ayak Ülseri ve D Vitamini
Özet
Diabetes mellitus (DM) hastalarında ciddi bir komplikasyon olan diyabetik ayak ülserlerinin (DAÜ) patofizyolojisi ve tedavisinde D vitamininin rolü büyük önem taşımaktadır. Gelişmiş ülkelerde ampütasyonların en sık nedeni olan DAÜ, vasküler hasar, inflamasyon ve oksidatif stres gibi mekanizmalarla tetiklenmektedir. Bir steroid hormonu olan D vitamini; hücre proliferasyonu, bağışıklık sistemi regülasyonu ve antimikrobiyal peptit salınımı yoluyla yara iyileşmesini destekler. Klinik çalışmalar, düşük 25 OH vit D düzeylerinin ülserasyon şiddeti ve enfeksiyon riski ile doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Çeşitli araştırmalarda, DAÜ hastalarına uygulanan sistemik D vitamini takviyelerinin (oral veya intramüsküler) ülser boyutlarında küçülme sağladığı; glisemik kontrol (HbA1C), hs-CRP ve sedimentasyon gibi inflamatuar belirteçleri olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. Sınırlı sayıdaki çalışma ise topikal D vitamini kullanımının yara kültürlerini steril hale getirmede başarılı olabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, D vitamini eksikliğinin düzeltilmesi DAÜ gelişimini önlemede ve iyileşme sürecini hızlandırmada kritik bir klinik yaklaşım sunmakla birlikte, bu tedavilerin etkinliğini doğrulamak adına daha geniş katılımlı ve prospektif klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Diabetes mellitus (DM) is associated with diabetic foot ulcers (DFU), severe complications driven by vascular damage, inflammation, and oxidative stress, where vitamin D plays a significant role in pathophysiology and treatment. As a steroid hormone, vitamin D promotes wound healing by modulating cell proliferation, regulating immune responses, and stimulating the release of antimicrobial peptides. Clinical data demonstrates that low 25-hydroxyvitamin D levels inversely correlate with ulcer severity and microbial infection risks. Various studies highlight that systemic vitamin D supplementation—whether through periodic high-dose oral regimens or single intramuscular injections—significantly reduces ulcer size and lowers crucial inflammatory and metabolic markers, including HbA1C, hs-CRP, and erythrocyte sedimentation rates. Furthermore, preliminary evidence suggests that topical vitamin D applications can aid in sterilizing wound cultures. Consequently, managing vitamin D deficiency represents a vital clinical strategy to prevent ulcer progression and optimize healing outcomes, though further large-scale, prospective clinical trials remain necessary to standardize these therapeutic benefits.
Referanslar
Singh N, Armstrong DG, Lipsky BA. Preventing foot ulcers in patients with diabetes. JAMA, 2005; 293(2):217-28. Doi: 10.1001/jama.293.2.217.
Leone S, Pascale R, Vitale M, Esposito S. Epidemiology of diabetic foot. Infez Med. 2012;20 Suppl 1:8-13.
Armstrong DG, Boulton AJM, Bus SA. Diabetic Foot Ulcers and Their Recurrence. The New England Journal of Medicine, 2017;376(24):2367-75. Doi: 10.1056/NEJMra1615439.
Zubair M, Malik A, Meerza D, Ahmad J. 25-Hydroxyvitamin D [25(OH)D] levels and diabetic foot ulcer: is there any relationship? Diabetes & Metabolic Syndrome, 2013;7(3):148-53. Doi: 10.1016/j.dsx.2013.06.008.
Xiao Y, Wei L, Xiong X, et al. Association Between Vitamin D Status and Diabetic Complications in Patients With Type 2 Diabetes Mellitus: A Cross-Sectional Study in Hunan China. Front Endocrinol (Lausanne), 2020;11:564738. Doi: 10.3389/fendo.2020.564738.
Bikle DD, Chang S, Crumrine D, et al. 25 Hydroxyvitamin D 1 alpha-hydroxylase is required for optimal epidermal differentiation and permeability barrier homeostasis. J Invest Dermatol 2004;122(4):984-92.
Rosen CJ, Adams JS, Bikle DD, et al. The nonskeletal effects of vitamin D: an Endocrine Society scientific statement. Endocrine Reviews, 2012;33(3):456-92.
Garcia-Bailo B, El-Sohemy A, Haddad PS, et al. Vitamins D, C, and E in the prevention of type 2 diabetes mellitus: modulation of inflammation and oxidative stress. Biologics. 2011;5:7-19. Doi: 10.2147/BTT.S14417.
Oyenihi AB, Ayeleso AO, Mukwevho E, Masola B. Antioxidant strategies in the management of diabetic neuropathy. Biomed Res Int. 2015;2015:515042. doi: 10.1155/2015/515042. Epub 2015 Mar 2. PMID: 25821809
Macido A. Diabetic Foot Ulcers and Vitamin D Status: A Literature Review. SAGE Open Nursing,2018 4:2377960818789027. Doi: 10.1177/2377960818789027.
Asemi Z, Hashemi T, Karamali M, et al. Effects of vitamin D supplementation on glucose metabolism, lipid concentrations, inflammation, and oxidative stress in gestational diabetes: a double-blind randomized controlled clinical trial. Am J Clin Nutr. 2013;98(6):1425-32. Doi: 10.3945/ajcn.113.072785.
Hamidieh AA, Sherafatmand M, Mansouri A, et al. Calcitriol for Oral Mucositis Prevention in Patients With Fanconi Anemia Undergoing Hematopoietic SCT: A Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled Trial. Am. J. Ther, 2016;23(6):e1700-08. Doi: 10.1097/MJT.0000000000000269.
Gonzalez-Curiel I, Trujillo V, Montoya-Rosales A, et al. 1,25-dihydroxyvitamin D3 induces LL-37 and HBD-2 production in keratinocytes from diabetic foot ulcers promoting wound healing: an in vitro model. PLoS ONE, 2014;9(10):e111355.
Van Etten E, Mathieu C. Immunoregulation by 1,25-dihydroxyvitamin D3: basic concepts. J Steroid Biochem Mol Biol, 2005; 97:93–101. Doi: 10.1016/j.jsbmb.2005.06.002
Oda Y, Hu L, Nguyen T, et al. Vitamin D receptor is required for proliferation, migration, and differentiation of epidermal stem cells and progeny during cutaneous wound repair. Journal of Investigative Dermatology, 2018; 138:2423–31. Doi: 10.1016/j.jid.2018.04.033
Smart H, AlGhareeb AM, Smart SA. 25-Hydroxyvitamin D Deficiency: Impacting Deep-Wound Infection and Poor Healing Outcomes in Patients With Diabetes. Adv Skin Wound Care,2019;32(7):321-8.Doi: 10.1097/01.ASW.0000559614.90819.45.
Dai J, Jiang C, Chen H, Chai Y. Vitamin D and diabetic foot ulcer: a systematic review and meta-analysis. Nutrition & Diabetes, 2019;9(1):8. Doi: 10.1038/s41387-019-0078-9.
Afarideh M, Ghanbari P, Noshad S, et al. Raised serum 25-hydroxyvitamin D levels in patients with active diabetic foot ulcers. Br.J.Nutr.,2016;115(11):1938-46.Doi: 10.1017/S0007114516001094
Razzaghi R, Pourbagheri H, Momen-Heravi M, et al. The effects of vitamin D supplementation on wound healing and metabolic status in patients with diabetic foot ulcer: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Diabetes Complications, 2017;31(4):766-72. Doi:10.1016/j.jdiacomp.2016.06.017.
Mozaffari-Khosravi H, Haratian-Arab M, Tavakkoli HM, Nadjarzadeh A. Comparative effect of two different doses of vitamin D on diabetic foot ulcer and inflammatory indices among the type 2 diabetic patients: a randomized clinical trial. IJDO, 2016; 8(4): 171-64.
Al-Ahmady SK. Study the effect of Zinc/or Vit. D3 on Percentage of Healing of Diabetic Foot Ulcer in Iraqi Patients. International IJAPBC. 2013.
Shekhar C, Aggarwal A, Chittoria RK, et al. Role of topical cholecalciferol granules for antimicrobial drug delivery in diabetic foot ulcers. Indian J Orthop Surg., 2019; 5(2), 165-7.