SAĞLIK HİZMETİ İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN TANIMI
Özet
Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar (SHİE), hastaların sağlık kuruluşlarına başvuruları esnasında kuluçka döneminde veya mevcut olmayan, sunulan bakım ve tedavi süreçlerinde gelişen lokal veya sistemik enfeksiyonlar şeklinde tanımlanmaktadır. Girişimsel tanı ve tedavi uygulamaları, yetersiz dezenfeksiyon işlemleri, hastane binalarındaki fiziki yetersizlikler, personel sayısının azlığı ve hastaların bağışıklık sistemini baskılayan faktörler SHİE gelişimindeki temel risk unsurlarını oluşturmaktadır. Bu enfeksiyonların yayılması için enfeksiyon kaynağı, duyarlı konak ve bulaşma yolu faktörlerinin bir arada bulunması şarttır. Enfeksiyonların sistematik olarak izlenmesi sürecini ifade eden sürveyans çalışmaları, Türkiye'de 2006 yılından itibaren CDC kriterleri doğrultusunda hazırlanan ulusal standartlarla yürütülmektedir. Ortak bir dil birliği ve ulusal veri havuzu oluşturulması amacıyla, yoğun bakım ünitelerinde invaziv araç ilişkili enfeksiyonlar, cerrahi alan enfeksiyonları ve dirençli patojenlerin antibiyotik direnç profilleri titizlikle takip edilmektedir. Toplanan tüm veriler web tabanlı Ulusal SHİE Sürveyans Ağı (USHİESA) sistemine online olarak girilmekte, periyodik analizlerle kurumlara geri bildirim sağlanmaktadır. Kurumsal ve ulusal düzeyde "sıfır enfeksiyon" hedefine ulaşılabilmesi amacıyla etkin kontrol programlarının kararlılıkla uygulanması ve SHİE bilincinin tüm sağlık çalışanları tarafından benimsenerek bir ortak kurumsal kültür haline dönüştürülmesi kritik bir önem arz etmektedir. Ayrıca, sürveyans sonuçlarının uluslararası verilerle kıyaslanması, enfeksiyon kontrol politikalarının güncellenmesine ve tanı algoritmalarının otomatikleştirilmesine zemin hazırlayarak sistemin duyarlılık ve özgüllük düzeyini artırmaktadır.
Healthcare-Associated Infections (HAI) are defined as local or systemic conditions resulting from infectious agents or their toxins that develop during healthcare delivery and are not present or incubating at admission. Major risk factors causing HAIs include invasive diagnostic and therapeutic procedures, inadequate cleaning or disinfection practices, physical hospital deficiencies, personnel shortages, and patient-related factors affecting the immune system. The spread of these infections requires the presence of three key components: an infection source, a susceptible host, and a transmission route. Surveillance, the systematic collection and analysis of data for tracking these infections, has been conducted in Turkey since 2006 using national standards based on CDC criteria. To establish a unified terminology and national database, healthcare institutions monitor device-associated infections in intensive care units, surgical site infections, and specific antibiotic resistance profiles in multi-drug resistant pathogens. Collected data is entered online into the web-based National HAI Surveillance Network (USHİESA), enabling periodic analysis and institutional feedback. Ultimately, to achieve the ultimate goal of "zero infection" at both national and institutional levels, effective infection control program strategies must be implemented resolutely, and HAI awareness must be integrated into organizational culture by all healthcare workers to ensure maximum patient safety across institutions.
Referanslar
Çetinkaya Şardan Y. Hastane infeksiyonları: Dünya’da ve Türkiye’de mevcut durum ve yeni hedefler. ANKEM Dergisi. 2010;24(Ek 2):120-122.
Doğanay M, Ünal S, Şardan Y. Hastane Enfeksiyonu Tanı Kriterleri. Hastane İnfeksiyonları Kitabı. Bilimsel Tıp Yayınevi; 2013:215-253.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonların Önemi. Son Erişim Tarihi: 10.01.2022. Şu adresten edinilebilir: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/bulasici-hastaliklar/shie/shie-liste/shie.html
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ulusal Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Rehberi 2017. Son Erişim Tarihi: 19.01.2022. Şu adresten edinilebilir: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/bulasici-hastaliklar/shie/shie-liste/shie-klavuzlar.html
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ulusal Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Standartları. Son Erişim Tarihi: 19.01.2022. Şu adresten edinilebilir: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/bulasici-hastaliklar/shie/shie-liste/shie-klavuzlar.html
Hekimoğlu CH. Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonları (SHİE) değerlendirme ölçütleri ve Ulusal Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Ağı (USHİESA) yorumları. 35. ANKEM Kongresi, 28 Ekim-1 Kasım 2020, Online. Kongre Kitabı, s: 56-62.
Karasu D, Yılmaz C, Durmuş G, et al. Yoğun bakım ünitesinde uzun süre tedavi edilen kritik durumdaki hastalarda sağlık bakımı ile ilişkili enfeksiyonların değerlendirilmesi. Klimik Dergisi. 2016; 29(2):71-6.
Müezzinoğlu İA, Kurtoğlu D, Çerçi M. Ulusal hastane enfeksiyonları sürveyans sistemi. Türk Hijyen Derneği Biyoloji Dergisi. 2007; 64(ER-1): 3-5.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Resmi Gazete. Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği. Son Erişim Tarihi: 19.01.2022. Şu adresten edinilebilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/08/20050811-6.htm
Yılmaz GR, Çevik MA, Çetinkaya Şardan Y. Hastane infeksiyonlarının sürveyansı ve Amerika ulusal nozokomiyal infeksiyon sürveyans sistemi: I. Hastane İnfeksiyonları Dergisi. 2002; 6: 55-71.