SAĞLIK HİZMETİ İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN ÖNLENMESİNDE HEMŞİRENİN ROLÜ VE SORUMLULUĞU ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ
Özet
Günümüzde hemşirelik mesleği, bilimsel temeller doğrultusunda sürekli gelişmekte ve özellikle Sağlık Hizmeti İle İlişkili Enfeksiyonların (SHİE) önlenmesinde kritik roller üstlenmektedir. Uluslararası Hemşireler Konseyi’nin tanımıyla uyumlu olarak hemşirelik; bakım verici, eğitici, araştırmacı, yönetici, karar verici, hasta savunucusu, kariyer geliştirici, özerk/sorumluluk sahibi, iletişimci, rehabilite edici, tedavi edici ve danışmanlık gibi çok boyutlu roller barındırır. Bu roller, hastaların komplikasyonlardan korunmasında ve hastanede yatış sürelerinin kısaltılmasında büyük öneme sahiptir. Tarihsel süreç incelendiğinde, dünyada Florence Nightingale ile başlayan enfeksiyon kontrol çalışmaları, Türkiye’de ilk kez 1984 yılında kurulan komitelerle yapılandırılmış ve 2005 yılındaki yönetmelikle yasal bir zemine kavuşmuştur. Enfeksiyon kontrol hemşireleri; aktif ve prospektif sürveyans çalışmalarını yürütmek, laboratuvar kültür sonuçlarını izlemek, salgın şüphelerini araştırmak, izolasyon önlemlerini denetlemek, hastane personeline eğitim vermek ve uygun dezenfektan seçimini yapmakla yükümlüdür. Sonuç olarak hemşirelerin tüm bu rolleri birbirini tamamlayan unsurlar olup, enfeksiyonların önlenmesinde ve başarılı bir sağlık bakımında diğer sağlık profesyonelleriyle ekip ruhu içinde çalışılması hayati bir gerekliliktir.
In the contemporary healthcare system, the nursing profession continuously evolves on scientific foundations and assumes critical roles, particularly in preventing Healthcare-Associated Infections (HAIs). In line with the International Council of Nurses' definition, nursing encompasses multidimensional roles, including caregiver, educator, researcher, manager, decision-maker, patient advocate, career developer, autonomous/responsible practitioner, communicator, rehabilitator, therapeutic agent, and counselor. These roles are essential in protecting patients from complications and reducing hospital stays. Historically, infection control practices initiated globally by Florence Nightingale were structured in Turkey with the first committees established in 1984, gaining legal ground with a 2005 regulation. Infection control nurses are primarily responsible for conducting active and prospective surveillance, monitoring laboratory culture results, investigating suspected outbreaks, auditing isolation precautions, providing infection control training to staff, and selecting appropriate disinfectants. In conclusion, these overlapping and complementary nursing roles are crucial; achieving success in infection prevention and high-quality healthcare delivery strictly depends on a collaborative team spirit among all healthcare professionals.
Referanslar
Akdemir N. Sağlık hizmetlerinde ekip anlayışı ve önemi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 1995;11(3):79-83.
Aksu T, Fadıloğlu, Ç. Solunum sistemi hastalıklarında evde bakım yönetimi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 2010;2(3):126-132.
Ardahan M. Hemşirelerin savunuculuk rolü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2003;7(2):23- 27.
Ay FA. Kuram nedir? Hemşirelik ile ilgili kuramlar ve hemşire kuramcıları. Temel Hemşirelik, Kavramlar, İlkeler, Uygulamalar. 2008.
Birol L. Hemşirelik süreci: Hemşirelik bakımında sistematik yaklaşım. 9. Baskı.İzmir:2009.
Burucu R. Durmaz M. Total kalça protezi operasyonu uygulanan hastaya roy uyum modeli kullanılarak hemşirelik bakımının verilmesi; bir olgu sunumu ve örnek bakım planı. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2020.
Çakırcalı E. Hasta Bakımı ve Tedavisinde Temel İlke ve Uygulamalar. 3. Baskı, İzmir:2000.
Düzkaya Sönmez D. Bozkurt G. Yoğun bakım hastasının evde bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi 2012. Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/260151
Erdal E. Hemşirelikte Temel İlke ve Uygulamalar. İzmir:1993.
Gedük Aydemir E. Hemşirelik mesleğinin gelişen rolleri. 2018;5 (2):253-258. Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://www.archhealthscires.org/Content/files/sayilar/9/258.pdf
Halk Sağlığı Müdürlüğü, Türkiye Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonları Önleme ve Kontrol Programı. Ankara, 2019.
Hatipoğlu İ. Avcı, Y Öztürk, A. Hemşirelik Esasları. 2. baskı. Ankara: 1996.
Hekimoğlu CH, Batır E. Cerrahi Alan Enfeksiyonu Sürveyansı. T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Bulaşıcı Hastalıklar Dairesi Başkanlığı. Ankara, 2018. Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/Bulasici-hastaliklardb/hastaliklar/SHIE/Klavuzlar/CERRAHI_ALAN_ENFEKSIYONU_SURVEYANSI.pdf
Hemşirelik Felsefesi ve Temel Kavramlar. Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://cdnacikogretim.istanbul.edu.tr/auzefcontent/21_22_Guz/hemsirelik_felsefesi_ve_temel_kavramlar/5/index.html
Hemşirelik Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. Kanun No: 5634, Sayı: 26510. Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/05/20070502-3.htm
Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (2011), Sayı;27910, Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419-5.htm
Hughes, JM. Study on the efficacy of nosocomial infection control (SENIC Project): results and implications for the future. Chemotherapy. 1988.
Kara M, Aştı, T. Kronik obstruktif akciğer hastalığının evde bakımı. AÜTD. 2002.
Karakurt Z. Evde mekanik ventilasyon. Yoğun Bakım Dergisi. 2004.
Kızğut, S. Ergöl Ş. Sağlık yüksekokulu öğrencilerinin hemşireliği algılayışı ve hemşirelik rollerine ve hemşireliğin geleceğine bakışı, Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2011.
Köşgeroğlu N. Hemşirelikte hak ve sorumlukların yerine getirilmesini etkileyen faktörler. Türk Hemşireler Dergisi. 1995.
Potter PA, Perry AG. Fundamentals of Nursing. 2005.
Sert H. Doğan, S Çetinkaya, S Pelin. Enfeksiyon servisinde yatan hastaların sağlık durumları ve bakım verenlerin bilgi gereksinimleri: pilot çalışma. Yoğun Bakım Dergisi 2019.
Taylan S. Özerklik İlkesi Çerçevesinde Hemşirenin Bağımsız Rolleri Yüksek Lisans Tezi 2009. Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: http://libratez.cu.edu.tr/tezler/7377.pdf
Taylan S. Alan S. Kadıoğlu S. Hemşirelik rolleri ve özerklik. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi. 2012.
Türk Hastane İnfeksiyonları ve Kontrolü Derneği. El hijyeni kılavuzu çalışma grubu:El hijyeni kılavuzu. Hastane İnfeksiyonları Dergisi. 2008.
Ulusoy MF. Hemşirelik esasları: Temel kavram, kuram, ilke ve yöntemler 1997.
Velioğlu P. Hemşirelikte Kavram ve Kuramlar. İstanbul: 1999.
Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği. (2005. Sayı:25903).Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir:https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/08/20050811-6.htm
