KADIN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROLÜ
Özet
Kadın sağlığı ve hastalıkları hemşireliğinde enfeksiyon kontrolü, hem obstetrik hem de jinekolojik cerrahi süreçlerde morbidite ve mortaliteyi azaltmak adına kritik bir öneme sahiptir. Kadın üreme sistemi, anatomik yapısı ve yaşam döngüsü boyunca geçirdiği fizyolojik değişimler nedeniyle mikroorganizmaların üremesine oldukça elverişli bir ortam sunar. Gebelik döneminde maternal bağışıklık sistemindeki değişimler anneyi ve fetüsü enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale getirirken; abortus, preterm eylem ve konjenital anomaliler gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu süreçte el hijyeni eğitimi, güvenli cinsellik danışmanlığı, gebelik öncesi veya esnasında uygun aşılama programları ve düzenli antenatal tarama testleri, enfeksiyonların önlenmesinde temel stratejilerdir. Jinekolojik cerrahide ise cerrahi alan enfeksiyonları (CAE) en sık görülen komplikasyon olup, hastanın endojen florasından kaynaklanır. CAE riskini minimize etmek amacıyla Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Derneği (ACOG) tarafından perioperatif glisemik kontrol, alkol bazlı cilt hazırlığı, zamanında profilaktik antibiyotik uygulaması ve vajinal temizlik gibi kanıta dayalı kılavuzlar geliştirilmiştir. Hekimler, ebeler ve hemşirelerden oluşan multidisipliner bir ekip, riskli durumların erken tespiti, önleme paketlerinin titizlikle uygulanması ve hasta eğitimi yoluyla kadın sağlığının korunması ve güçlendirilmesinde birincil sorumluluğa sahiptir.
In women's health and diseases nursing, infection control holds a critical role in reducing morbidity and mortality across both obstetric and gynecological surgical processes. The female reproductive system provides a highly favorable environment for the proliferation of microorganisms due to its anatomical structure and the physiological changes experienced throughout the life cycle. During pregnancy, alterations in the maternal immune system render both mother and fetus more vulnerable to infections, potentially leading to severe complications such as abortion, preterm labor, and congenital anomalies. In this period, hand hygiene education, safe sex counseling, appropriate vaccination programs before or during pregnancy, and regular antenatal screening tests serve as primary prevention strategies. In gynecological surgery, surgical site infections (SSIs) are the most common complication, originating from the patient's endogenous flora. To minimize SSI risks, evidence-based guidelines have been developed by the American Congress of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), including perioperative glycemic control, alcohol-based skin preparation, timely prophylactic antibiotic administration, and vaginal cleansing. A multidisciplinary team consisting of physicians, midwives, and nurses bears the primary responsibility for protecting and promotion of women's health through early detection of risky conditions, meticulous implementation of prevention bundles, and comprehensive patient education.
Referanslar
Akpınar O, Akpınar H. Gebe kadınlarda rubella ve sitomegalovirus seroprevelansının elisa yöntemi ile araştırılması. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 1(6), 11-15 Doi: 10.5505/bsbd.2017.98159.
Alemu AA, Zeleke LB, Aynalem BY, et al. Hepatitis B virus ınfection and ıts determinants among pregnant women in Ethiopia: a systematic review and meta-analysis. Hindawi Infect Dis Obstet Gynecol. 2020;1-11. Doi: 10.1155/2020/9418475.
Andiman SE, Xu X, Boyce JM, et al. Decreased surgical site ınfection rate in hysterectomy: effect of a gynecology-specific bundle. Obstet Gynecol. 2018;131(6):991-999. Doi: 10.1097/AOG.0000000000002594.
Celik HG, Celik E, Dikmen S, et al. Surgical site ınfections in a tertiary referral obstetric and gynecologic clinic center in ıstanbul and review of the literature. Gynecol Obstet Reprod Med. 2018;24(1):37-41. Doi:10.201613/GORM.2017.717.
Practice bulletin no. 151: Cytomegalovirus, parvovirus B19, varicella zoster, and toxoplasmosis in pregnancy. Obstet Gynecol. 2015;125(6):1510-1525. Doi: 10.1097/01.AOG.0000466430.19823.53.
Çalman F. , Öztürkcan S. A. , Karahan M. İnsanlarda zika virüsü enfeksiyonları ve korunma. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;3:287-308.
Dağlar G, Bilgiç D. Gebelikte teratojen enfeksiyonlara güncel yaklaşım. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2018;49(1):100-108. Doi: 10.16948/zktipb.298708
Demirel, B. (2007). Jinekolojik Cerrahi ve Girişimler Sonrası Enfeksiyonlar. Fehmi Tabak (Ed.), Jinekolojik ve Obstetrik Enfeksiyonlar içinde (1. Baskı., s.125-136). İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık.
Doğan K, Güraslan H, Özel G, ve ark. Gebelerde toxoplasma gondii, rubella, sitomegalovirus, sifiliz ve hepatit b seropozitiflik oranları. Turkiye Parazitol Derg. 2014;38:228-233. Doi: 10.5152/tpd.2014.3435
Eriç J. Preoperatif vajinal lavaj ve tek doz antibiyotik profilaksisinin postoperatif enfeksiyonlar üzerine etkisi. Kocaeli Med J. 2018;7(3):34-40. Doi: 10.5505/ktd.2018.26122
Johnson MP, Kim SJ, Langstraat CL, et al. Using Bundled ınterventions to reduce surgical site ınfection after major gynecologic cancer surgery. Obstetrics & Gynecology. 2016;127(6):1135-1144. Doi: 10.1097/AOG.0000000000001449
Karahan, N. Development of a genital hygiene behavior scale: validity and reliability study. İstanbul Med J. 2017;18:157-62 Doi: 10.5152/imj.2017.82957
Kurt, S; Canda, MT. Obstetrik ve jinekolojide profilaktik antibiyotik kullanımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2017;31(2):103-111.
Madazlı, R. (2007). Gebelikte Maternal Enfeksiyonlar. Fehmi Tabak (Ed.), Jinekolojik ve Obstetrik Enfeksiyonlar içinde (1. Baskı., s.167-196). İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık
Madazlı, R. (2017) Maternal enfeksiyon taraması. Rıza Madazlı (Ed.), Gebelikte Tarama ve Öngörü içinde (1. Baskı. S. 45-67). İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık.
Pellegrini JE, Toledo P, Soper DE, et al. Consensus bundle on prevention of surgical site infections after major gynecologic surgery. Obstet Gynecol. 2017;129(1):50-61. Doi: 10.1097/AOG.0000000000001751
ACOG Practice Bulletin No. 195: Prevention of infection after gynecologic procedures. Obstet Gynecol. 2018;131(6):172-189. Doi: 10.1097/AOG.0000000000002670
Rostami A, Riahi SM, Contopoulos-Ioannidis DG, et al. Acute toxoplasma infection in pregnant women worldwide: A systematic review and meta-analysis. PLoS Negl Trop Dis. 2019;13(10):1-20. Doi:10.1371/journal.pntd.0007807
Spadol A, Primary prenatal care: screening, prevention and treatment of viral ınfections. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2018; 61(1):95-105. Doi: 10.1097/GRF.0000000000000344
Subramaniam A, Britt WJ. Herpesviridae ınfection: prevention, screening and management. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2018;61(1):157-176. Doi: 10.1097/GRF.0000000000000335
Taşkın, L. (2020). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. (16. Baskı). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Yüksel, M A. (2017). Gebelik ve Aşılar. Rıza Madazlı (Ed.), Gebelikte Tarama ve Öngörü içinde (1. Baskı. S.281-95). İstanbul: İstanbul Medikal Yayıncılık.
