HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROLÜ
Özet
Halk sağlığının geliştirilmesinde enfeksiyon hastalıklarının kontrolü, küreselleşme, nüfus artışı, kontrolsüz göçler ve mikrobiyal adaptasyon gibi faktörlerin etkisiyle günümüzde de kritik bir öneme sahiptir. Enfeksiyon zincirini oluşturan etken, bulaşma yolu ve konakçı arasındaki ilişkileri inceleyen epidemiyoloji ile verilerin sistematik olarak toplanıp analiz edildiği sürveyans çalışmaları, salgınların erken dönemde saptanmasında temel araçlardır. Bu süreçte halk sağlığı hemşireleri; birey, aile ve toplum sağlığını korumak amacıyla primer, sekonder ve tersiyer korunma yöntemlerini uygulayarak anahtar bir rol üstlenirler. Primer korunma kapsamında toplum eğitimi, bağışıklama programları, sanitasyon koşullarının iyileştirilmesi ve hava, su, besin, cinsel ya da kan yoluyla bulaşan hastalıklara karşı spesifik önlemler yürütülür. Sekonder korunmada tarama programları ve erken tanı ön plana çıkarken, tersiyer korunmada ise kalıcı hasarların yönetimi ve rehabilitasyon çalışmaları gerçekleştirilir. Sonuç olarak, enfeksiyon hastalıklarının kontrolü, hemşirelerin liderliğinde yürütülen çok yönlü eğitim, sürekli izlem ve etkin koruyucu uygulamalarla mümkündür.
The control of infectious diseases remains critical for promoting public health due to factors like globalization, population growth, uncontrolled migration, and microbial adaptation. Epidemiology, which examines the relationships within the infection chain—agent, transmission route, and host—and surveillance systems that systematically collect and analyze data, serve as foundational tools for the early detection of outbreaks. Within this framework, public health nurses play a pivotal role by implementing primary, secondary, and tertiary prevention strategies to safeguard individuals, families, and communities. Primary prevention encompasses public health education, immunization programs, environmental sanitation, and specific interventions against airborne, waterborne, foodborne, sexual, or bloodborne transmissions. Secondary prevention focuses closely on screening programs and early diagnosis, whereas tertiary prevention involves managing long-term complications and rehabilitation efforts. Ultimately, the successful control and prevention of infectious diseases rely on comprehensive education, continuous monitoring, and effective preventive practices managed under the dedicated leadership of public health nurses.
Referanslar
Akın L. Bulaşıcı hastalıkların kontrolü. In: Guler Ç, Akın L, editors. Halk sağlığı temel bilgiler. Ankara: Hacettepe Üniversitesi, 2012; p. 1350-1454.
Ather B, Mirza TM, Edemekong PF. Airborne precautions. In: StatPearls [Internet]. Son Erişim tarihi 20.07.2021. Şu adresten edilinilebilir: Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
CDC, Adolescents and Young Adults [homepage on the internet] 7 December 2017. Son Erişim tarihi 20.07.2021. Şu adresten edilinilebilir: https://www.cdc.gov/std/life-stages-populations/adolescents-youngadults.htm
Celikcan G, Uncu Y. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon hastalıklarında tarama yöntemleri ve korunma. Klinik Tıp Aile Hekimliği. 2017;9(2):28-31.
Chen, MK, Chevalier JA, Long EF. Nursing home staff networks and COVID-19. Proceedings of the National Academy of Sciences. 2020;118(1):1-7.
Chimfutumba NJA, Anchang YK, Ongore D, Lambert N. Infection prevention and control practices in public health facilities compared to the confessional and private ones. Science. 2015;3(6):865-872.
Grimes DE. Communicable disease. In: Nies M, McEwen M, editors. Community/Public health nursing: promoting the health of populations. St Louis, Missouri: Saunders, Elsevier; 2018:517.
Higginson R. Infection control in the community. Br J Community Nurs. 2018;23(12):590-595.
Maurer FA. Communicable disease. In: Maurer FA, Claudia MS, editors. Community/public health nursing practice: Health for families and populations. Elsevier Health Sciences;2012:192.
Public Health Ontario, Ontario Agency for Health Protection and Promotion [homepage on the internet]. Infection prevention and control for long-term care homes: summary of key principles and best practices. C2020 [updated 2020 December 1], Toronto, ON: Queen’s Printer for Ontario Son Erişim tarihi 20.07.2021. Şu adresten edilinilebilir: https://www.publichealthontario.ca/-/media/documents/I/2021/ipac-ltch-principles-best-practices
Sloane PD, Zimmerman S, Nace DA. Progress and challenges in the management of nursing home infections. J Am Med Dir Assoc. 2020;21(1):1–4.
Smith-Sayer K: Communicable disease control.. In: Allender J, Rector C, Rector C, Warner K. editors. Community & public health nursing: Promoting the public's health. Lippincott Williams & Wilkins; 2014:246.
Sunley K, Gallagher R, Reidy MP, Dunn H. Essential practice for infection prevention and control. c2017 [cited 2020 December 12]; Royal College of Nursing, 20 Cavendish Square, London, W1G 0RN. Son Erişim tarihi 20.07.2021. Şu adresten edilinilebilir:
Swanson J, Jeanes A. Infection control in the community: a pragmatic approach. Br J Community Nurs. 2011;16 (6):282-288.
Şahinöz S, Şahinöz T, Kıvanç A, Semerci M. Bulaşıcı Hastalıklar. In; Şahinöz T, editors. Halk sağlığı uygulama kitabı (hemşirelik bölümleri için). Nobel Tıp Kitabevleri; 2017:89-93.
World Health Organization. Sexually transmitted infections (STIs) [homepage on the internet]. c2019 Son Erişim tarihi 28.11.2021. Şu adresten edilinilebilir: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis)
Wilson BM, Shick S, Carter RR, et al. An online course improves nurses' awareness of their role as antimicrobial stewards in nursing homes. Am J Infect Control. 2017;45(5):466-470.
Wood D. Infection prevention in care homes: the role of community nurses. Br J Community Nurs. 2019;24(1):16-19.
