DİYABET HEMŞİRELİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROLÜ
Özet
Diyabetes mellitus (DM), bağışıklık hücrelerinin işlevlerini bozarak ve lökosit mobilizasyonundaki kusurlar nedeniyle bireyleri enfeksiyonlara karşı hassas hale getiren kronik bir hastalıktır. Diyabetli bireylerde idrar yolu, ayak, cilt enfeksiyonları ile tüberküloz ve ağız-diş sorunları gibi çeşitli komplikasyonlar sık görülmektedir. Özellikle abdominal obezite kaynaklı kronik inflamasyon ve dokularda glikoz birikimi, bakteriyel üremeyi kolaylaştırarak yara iyileşmesini geciktirmektedir. Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar (SHİE) da bu hastalarda hastanede kalış süresini ve mortaliteyi artırmaktadır. Hemşirelik bakımında; kan glikoz düzeylerinin sıkı takibi, en üst düzeyde asepsi-antisepsi kurallarına uyulması, hasta ve aile eğitimi ile multidisipliner bir yaklaşımın benimsenmesi kritik öneme sahiptir. Erken tanı ve etkili antibiyotik veya antifungal tedaviler komplikasyonları azaltmaktadır. Sonuç olarak, diyabet yönetiminin optimize edilmesi ve enfeksiyon risk faktörlerinin kontrol altına alınması hasta sonuçlarını iyileştirmektedir.
Diabetes mellitus (DM) is a chronic system disease that increases susceptibility to infections due to impairments in immune cells, compromised leukocyte mobilization, and neutrophil dysfunctions. Individuals with diabetes frequently encounter complications such as urinary tract infections, diabetic foot ulcers, skin infections, pulmonary tuberculosis, and oral health problems. Abdominal obesity-induced low-level chronic inflammation and glucose accumulation in tissues create favorable environments for bacterial growth, which delays wound healing. Healthcare-associated infections (HAIs) also lead to prolonged hospitalizations and higher mortality rates among these patients. Proper nursing care demands strict blood glucose monitoring, absolute adherence to asepsis and antisepsis rules, patient and family education, and a multidisciplinary team approach. Early diagnosis combined with prompt antibiotic or antifungal treatment reduces the severity of complications. Ultimately, optimizing diabetes management and controlling infection risks significantly improve patient outcomes.
Referanslar
Akdemir N, Birol L. İç Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. 7. Baskı. Ankara: Akademisyen Kitapevi, Yayıncılık Şirketi; 2021.
Akutay S, Ceyhan Ö. Diyabetik hastalarda amputasyon sonrası yara iyileşmesi ve bakım. Sakarya Tıp Dergisi. 2019;9(1):11-15.
Burke KM, Mohn-Brown EL, Eby L. 9th ed. ile Medical Surgical Nursing Care. United States of America: Pearson, Yayıncılık Şirketi; 2011.
Hassanine ST, Hamza MF, Abdel-Hakeim EH. Health guidelines to prevent recurrence of urinary tract infection among diabetic patients. Egypt Nurs J. 2018;15:236–245.
Karakeçili F, Kalkan A. Yara yönetiminde enfeksiyona yaklaşım. Türkiye Klinikleri J Endocrin-Special Topics. 2015;8(3):44-49.
Keane KN, Cruzat VF, Carlessi R, De Bittencourt PIH, Newsholme P. Molecular events linking oxidative stress and inflammation to insulin resistance and β-cell dysfunction. Oxidative Medicine and Cellular Longevity. 2015;15:18-643.
Khalil NH, Ramadan RA. Study of risk factors for pulmonary tuberculosis among diabetes mellitus patients. Egyptian Journal of Chest Diseases and Tuberculosis. 2016;65:817-823.
Kumsar AK, Yılmaz FT. Tip 2 diyabetli bireylerde ağız sağlığı ve ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2018;26(2):103-113.
Kyi M, Colman PG, Wraight PR, et al. Early ıntervention for diabetes in medical and surgical ınpatients decreases hyperglycemia and hospital-acquired ınfections: A cluster randomized trial. Diabetes Care. 2019;42:832–840.
Lee MR, Huang YP, Kuo YT, et al. Diabetes mellitus and latent tuberculosis ınfection: a systemic review and metaanalysis. Clinical Infectious Diseases. 2017;64(6):719–727.
Lewis SL, Dirksen SR, Heitkemper ML, Bucher L. 9th ed. ile Medical-Surgical Nursing: Assessment And Management Of Clinical Problems. Canada: by Mosby, an imprint of Elsevier, Yayıncılık Şirketi; 2014.
Pizzol D, Di Gennaro F, Chaganla KD, et al. Tuberculosis and diabetes: current state and future perspectives. Tropical Medicine and International Health. 2016;21(6):694–702.
Saltoğlu N, Kılıçoğlu Ö, Baktıroğlu S, ve ark. Diyabetik ayak yarası ve infeksiyonunun tanısı, tedavisi ve önlenmesi: Ulusal uzlaşı raporu Türkiye, 2015. Klimik Dergisi. 2015;28(Özel Sayı 1):2-34.
Smeltzer SC, Bare BG, Hinkle JL, Cheever KH. 10th ed. ile Textbook of Medical-Surgical Nursing. United States of America: Wolters Kluwer Health, Lippincott Williams & Wilkins, Yayıncılık Şirketi; 2010.
Simon L, Tobey M, Wilson M. Feasibility of integrating a dental hygienist into an inpatient medical team for patients with diabetes mellitus. Journal of Public Health Dentistry. 2019;79:188–192.
Subrata SA, Phuphaibu R. Diabetic foot ulcer care: a concept analysis of the term integrated into nursing practice. Scandinavian Journal of caring sciences. 2019;33:298-309.
Sungur G, Taşçı S. Diyabetes mellitus’lu kadınların hijyenik alışkanlıkları ve üriner sistem enfeksiyonu görülme durumu. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2014;2(1):12-21.
Şahin AO. Diyabetli bireylerde cilt, ağız ve diş bakımı. Türkiye Klinikleri Journal of Internal Medicine Nursing-Special Topics. 2015;1(3):49–57.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Diyabetes mellitus ve komplikasyonlarının tanı, tedavi ve izlem kılavuzu. Ankara: Miki Matbaacılık, Yayıncılık Şirketi; 2019.
Van Crevel R, van de Vijver S, Moore DAJ. The global diabetes epidemic: what does it mean for infectious diseases in tropical countries. Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5:457–468.
Webb EA, Hesseling AC, Schaaf HS, et. al. High prevalence of mycobacterium tuberculosis infection and disease in children and adolescents with type 1 diabetes mellitus. Int J Tuberc Lung Dıs. 2009;13(7): 868–874.
Dünya Sağlık Örgütü. Diyabetes Mellitus. Son Erişim tarihi: 04.05.2021. Şu adresten edinilebilir: https://www.who.int/health topics/diabetes
Yalçın AN. Hastane Enfeksiyonları Maliyet Analizi. İstanbul: Ohan Matbaacılık Şirketi; 2008.
Yılmaz E. Yoğun bakım ünitelerinde sık görülen enfeksiyonlar ve kanıta dayalı uygulamalar. Türkiye Klinikleri Dergisi, 2019;1:27-36.
Yuan T, Yang T, Chen H, et al. New insights into oxidative stress and inflammation during diabetes mellitus-accelerated atherosclerosis. Redox Biology. 2019;20:247–260.
