DİYALİZ HEMŞİRELİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROLÜ VE ÇOCUK
Özet
Kronik böbrek yetmezliği olan çocuk ve yetişkin hastalarda diyaliz tedavisi sürecinde enfeksiyon kontrolü, mortalite ve morbidite oranlarını düşürmek adına hayati bir önem taşımaktadır. Böbrek hastalıklarında uygulanan renal replasman tedavileri yaşam süresini uzatırken, zayıflamış bağışıklık sistemi ve sık tekrarlanan invaziv girişimler nedeniyle enfeksiyon duyarlılığını ciddi şekilde artırmaktadır. Yetişkinlerde hemodiyaliz ön plana çıkarken, çocuklarda sıklıkla periton diyalizi tercih edilmekte ve bu grupta en sık komplikasyon olarak peritonit ile karşılaşılmaktadır. Kateter ilişkili bakteriyemi ve sepsise yol açan MRSA gibi bakteriyel etkenlerin yanı sıra kan yoluyla bulaşan HBV, HCV ve HIV gibi viral enfeksiyonlar diyaliz ünitelerinde yüksek risk oluşturmaktadır. Çapraz bulaşmayı önlemek amacıyla el antisepsisi, istasyon değişimi kuralları, koruyucu ekipman kullanımı ve diyaliz makinelerinin klor bazlı veya klor dışı gün sonu dezenfektanlarıyla arındırılması gibi standart kontrol önlemlerinin eksiksiz uygulanması gerekmektedir. Kan önlemleri kapsamında hastaların serolojik takipleri düzenli yapılmalı, hepatit taramaları gerçekleştirilmeli ve aşılama programları çocuk hastalar dahil olmak üzere kişiye özel planlanmalıdır. Sağlık personeli, hasta ve bakım verenlerin düzenli eğitimiyle desteklenen bu protokoller, diyaliz süreçlerinde güvenliği sağlamanın en etkili yoludur.
Infection control during dialysis treatment for pediatric and adult patients with chronic kidney failure is critical to reducing mortality and morbidity rates. While renal replacement therapies extend life expectancy, the immunosuppressed status of patients combined with frequent invasive procedures significantly heightens susceptibility to infections. While hemodialysis is prominent in adults, peritoneal dialysis is commonly preferred in children, with peritonitis emerging as the most frequent complication in pediatric cases. In addition to bacterial pathogens such as MRSA that trigger catheter-related bacteremia and sepsis, blood-borne viral infections including HBV, HCV, and HIV pose major risks in dialysis units. To prevent cross-contamination, strict adherence to standard control measures—such as hand antisepsis, proper station turnover protocols, use of protective equipment, and meticulous disinfection of dialysis machines with chlorine-based or end-of-day disinfectants—is mandatory. Blood-borne precaution protocols require regular serological monitoring, hepatitis screening, and customized vaccination programs implemented for each patient, including children. Comprehensive infection control strategies, reinforced by continuous education for healthcare professionals, patients, and caregivers, remain the most effective method to ensure safety in dialysis procedures.
Referanslar
Basu B, Mahapatra TKS. Regular Deworming: A missed opportunity to prevent peritoneal dialysis-related infections in children. Perit Dial Int. 2016;36(2):223–224.
Béchade C, Goovaerts T, Cougnet P, Labriola L, Jadoul M, Goffin E. Buttonhole cannulation is not associated with more avf infections in a low-care satellite dialysis unit: a long-term longitudinal study. PLoS ONE. 2015;10(11):1-10.
Crowley L, MacNeill S, Methven S, Nsonwu O, Davies J, Caske FJ, et al. UK Renal registry 19th annual report: chapter 10 epidemiology of reported infections in patients receiving dialysis in England between January 2015 and December 2015: a Joint Report from Public Health England and the UK Renal Registry. Nephron. 2017;137(1):251-258.
Çiftçi E. Özel durumlarda aşılama. Çocuk Enf Derg. 2008; 2 (Özel Sayı 1): 62-7.
Çifci A, Biberoğlu S, Tosun İ, Cesur S, Gençtürk Z, İnal S, et al. The rate and risk factors of nasal Staphylococcus aureus carriage in hemodialysis patients. Turk J Clin Lab. 2016;7(4):94-98.
Genç G, Çaltepe G, Özkaya O. Kronik böbrek yetmezliği nedeni ile diyaliz yapılan çocuklarda helikobakter pilori enfeksiyonu. Medical Bulletin of Haseki. 2013;1-5.
Harrak H, Normand I, Grinker R, Elftouh N, Laurin LP, Lafrance JP. Association between acetylsalicylic acid and the risk of dialysis-related infections or septicemia among incident hemodialysis patients: a nested case–control study. BMC Nephrology. 2015;16(115):1-6.
Htay H, Johnson DW, Craig JC, Schena FP, Strippoli GFM, Tong A, et al. Catheter type, placement and insertion techniques for preventing catheter-related infections in chronic peritoneal dialysis patients (Review). Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019;5:1-122.
Kliger AS. Targeting Zero Infections in Dialysis: New Devices, Yes, but also guidelines, checklists, and a culture of safety. J Am Soc Nephrol. 2018;29:1083–1084.
Nochaiwong S, Ruengorn C, Noppakun K, Panyathong S, Dandecha P, Sood MM, Saenjum C, et al. Comparative effectiveness of local application of chlorhexidine gluconate, mupirocin ointment, and normal saline for the prevention of peritoneal dialysis-related infections (COSMO-PD Trial): a multicenter randomized, double-blind, controlled protocol. Trials. 2019;20(754):1-11.
Patel PR, Brinsley-Rainisch K. The making dialysis safer for patients coalition: a new partnership to prevent hemodialysis-related infections. Clin J Am Soc Nephrol. 2018;1:175–181.
Sarı ND, Köse Ş, İnci A. Hemodiyaliz uygulanan kronik hepatit c hastalarında doğrudan etkili antiviral tedavisi sonuçları. Klimik Derg. 2020;33(1):39-43Tuna D, Ovayolu N, Kes D. Hemodiyaliz hastalarında sık karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 2018;1(13):17-25.
Sampaio J, Machado D, Gomes AM, Machado I, Santos C, Lima N, et al. Deciphering the contribution of biofilm to the pathogenesis of peritoneal dialysis infections: characterization and microbial behaviour on dialysis fluids. PLoS ONE. 2016;11(6):1-15.
Sezdi M, Benli İ. Hemodiyaliz sistemlerinde dezenfeksiyon. Medical Technologies National Congress (TIPTEKNO) 27-29 Oct. 2016, Antalya, INSPEC Accession Number, 16707801.
Waheed S, Philipneri M. Targeting Zero Infections in the outpatient dialysis unit: core curriculum 2020. Am J Kidney Dis. 2020;76(1):130-140.
Yalçınkaya F, Tümer N, Günlemez A, Ekim M, Özkaya N, Çakmak M ve ark. Çocuklarda sürekli ayaktan periton diyalizi ve enfeksiyon. ürk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi. 1998;1:28-31.
Yıldız T, Karaaslan E. Çocuklarda periton diyalizi uygulaması ve komplikasyonları. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;4(1):105-111.
Yüksel E, Kaya Ş, Günay E, Araç E, Hemodiyaliz hastalarında HBV, HCV ve HIV seroprevalansı. Klimik Dergisi. 2019;32(2):165-167.
