STOMA VE YARA BAKIM HEMŞİRELİĞİNDE ENFEKSİYON KONTROLÜ
Özet
Açık yara ve stoma bakımı, endojen ve ekzojen mikroorganizmaların neden olabileceği enfeksiyon riskleri nedeniyle yüksek klinik öneme sahiptir. Deri bütünlüğünün bozulmasıyla başlayan süreç; kontaminasyon, kolonizasyon ve lokal enfeksiyondan sistemik sepsise kadar ilerleyebilmektedir. Enfeksiyon gelişiminde mikroorganizma virülansı, bakteri yükü, lokal doku perfüzyonu ve immün sistem gibi faktörler belirleyici rol oynar. Doğru tanı için antibiyotik tedavisi öncesinde derin dokudan mikrobiyolojik örnek alınması esastır. Akut yaralarda ilk altı saatlik "altın süre" içinde serum fizyolojik ile irrigasyon yapılması, enfeksiyonu önlemede antibiyotiklerden daha etkilidir. Peristomal alanda ise barsak içerikleri ve kimyasal temizleyiciler irritan dermatit, mantar enfeksiyonları ve folikülite zemin hazırlar. Stoma ve yara bakım hemşireleri, aseptik dokunulmayan teknik (ANTT) kullanarak çapraz kontaminasyonu önler ve hidrofilik yara örtüleriyle nem dengesini korur. Ayrıca glisemik kontrol, dengeli beslenme ve sigarayı bırakma gibi sistemik faktörleri yöneterek hastaya holistik bir bakım sunar. Multidisipliner bir yaklaşımla yürütülen bu süreç, hastane enfeksiyon oranlarını azaltarak yaşam kalitesini artırır.
Open wound and stoma care hold high clinical significance due to infection risks posed by endogenous and exogenous microorganisms. The process initiated by the disruption of skin integrity can progress from contamination, colonization, and local infection to systemic sepsis. Factors such as microorganism virulence, bacterial load, local tissue perfusion, and the immune system play a decisive role in infection development. For accurate diagnosis, obtaining microbiological samples from deep tissue prior to antibiotic therapy is essential. In acute wounds, irrigation with saline solution within the "golden hours" of the first six hours is more effective than antibiotics in preventing infection. In the peristomal area, exposure to intestinal contents and chemical cleansers paves the way for irritant dermatitis, fungal infections, and folliculitis. Stoma and wound care nurses prevent cross-contamination by using the aseptic non-touch technique (ANTT) and maintain moisture balance with hydrophilic dressings. Furthermore, they provide holistic care by managing systemic factors such as glycemic control, balanced nutrition, and smoking cessation. This process, managed through a multidisciplinary approach, enhances patient quality of life by reducing nosocomial infection rates.
Referanslar
Almutairi D, LeBlanc K, Alavi A. Peristomal skin complications: what dermatologists need to know. International Journal of Dermatology. 2017;57(3):257-264.
Copeland-Halperin LR, Kaminsky AJ, Bluefeld N, Miraliakbari R. Sample procurement for cultures of infected wounds: a systematic review. Journal of Wound Care. 2016;25(Sup4):4-S10.
Fernandez R, Griffiths R. Water for wound cleansing. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2012;15(2): doi:10.1002/14651858.cd003861.pub3.
Hart S. Using an aseptic technique to reduce the risk of infection. Nursing Standard. 2007;21(47):43-48.
Karadağ A. Stomaterapi ünitelerinin ve stoma bakım hemşiresinin kolorektal cerrahideki yeri ve önemi. Kolon Rektum Hast. Derg. 2007;17:46-52.
Karadağ A, Korkut H. Peristomal cilt komplikasyonları: Önleme, tedavi ve bakım. Ulusal Cerrahi Dergisi. 2020;26(3):175-179.
Kent DJ. Scardillo JN, Dale B, Pike C. Does the use of clean or sterile dressing technique affect the incidence of wound infection?. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing. 2018;45(3):265-269.
Lindholm C, Searle R. Wound management for the 21st century: combining effectiveness and efficiency. International Wound Journal. 2016;13:5-15.
Majercik S, Kinikini M, White T. Enteroatmospheric fistula: from soup to nuts. Nutrition in Clinical Practice. 2012;27(4):507-512.
Metcalf C. Considerations for the management of enterocutaneous fistula. British Journal of Nursing. 2019;28(5):24-31.
Öztürk D, Karadağ A. Stoma ve Yara Bakım Hemşireliği’nin tarihsel gelişim süreci: Türkiye örneği. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2019;16 (1):73-78.
Rutter L. Identifying and managing wound infection in the community. British Journal of Community Nursing. 2018;23(Sup3):6-14.
Saltoğlu N, Kılıçoğlu Ö, Baktıroğlu S, ve ark. Diyabetik ayak yarası ve infeksiyonunun tanısı, tedavisi ve önlenmesi: ulusal uzlaşı raporu. Klimik Dergisi 2015;28(Özel Sayı 1):2-34.
Sezgünsay E, Başak T. Yaşlılarda basınç yaralanması risk faktörleri. Geriatrik Bilimler Dergisi. 2019;2(2):50-57.
Siddiqui AR, Bernstein JM. Chronic wound infection: Facts and controversies. Clinics in Dermatology. 2010;28(5):519-526.
Sonoiki T, Young J, Alexis O. Challenges faced by nurses in complying with aseptic non-touch technique principles during wound care: a review. British Journal of Nursing. 2020;29(5):S28-S35.
Toklu AS. Kronik Yarada Ölçme ve Değerlendirme. İçinde: Güncel Yönleriyle Kronik Yara. 1. Baskı. Ankara: Aygül Ofset;2010:27-32.
Ubbink DT, Brölmann FE, Go PMNYH et al. Evidence-based care of acute wounds: A perspective. Advances in Wound Care. 2015;4(5):286-294.
Weir D, Schulltz G. Assesment and management of wound-related infections. In: Wound, Ostomy and Continence Nurses Society Core Curriculum Wound Management. 1st ed. Wolters-Kluwer;2015:156-181.
Yalçın ÖG, Özkalp B. Vücut hijyeninin önemi ve yara bakımında yeni gelişmeler. 4. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi, 20-24 Nisan 2005, Samsun. Kongre Kitabı, s: 287-308
Zakhary SA, Davey C, Bari R, et al. The development and content validation of a multidisciplinary, evidence-based wound infection prevention and treatment guideline. Ostomy Wound Management. 2017;63(11):18-29.
