EVDE SAĞLIK HİZMETLERİNDE ENFEKSİYON KONTROLÜ
Özet
Evde sağlık hizmetleri; yaşlı, engelli, kronik hastalığı olan veya iyileşme sürecindeki bireylere kendi yaşam alanlarında tetkik, tedavi ve rehabilitasyon gibi profesyonel desteklerin sunulmasıdır. Bu hizmetler hastaların yaşam kalitesini artırıp kurumsal bakıma kıyasla maliyetleri düşürse de enfeksiyon kontrolü açısından çeşitli zorluklar barındırmaktadır. Hastanelerden farklı olarak ev ortamının sınırlı kaynağa sahip olması ve bakımdan sorumlu kişilerin çoğunlukla profesyonel olmaması enfeksiyon riskini yükseltmektedir. Evde bakım hastalarında kronik hastalıklar, bağışıklık sisteminin yaşlanması, yatağa bağımlılık, idrar kateteri, intravenöz kateter ve ventilatör kullanımı gibi faktörler enfeksiyon gelişimini kolaylaştırmaktadır. En sık rastlanan sorunlar arasında solunum yolu (COVID-19, tüberküloz), sindirim yolu (ishalli hastalıklar) ve sağlık hizmeti girişimlerine bağlı ortaya çıkan kan dolaşımı, üriner sistem ve ventilatörle ilişkili akciğer enfeksiyonları yer almaktadır. Bu süreçte evde bakım hemşireleri; vaka yöneticisi olarak standart enfeksiyon önlemlerinin uygulanması, el hijyeninin sağlanması, koruyucu ekipman kullanımı, tıbbi malzemelerin dezenfeksiyonu ve asepsi tekniklerine dikkat edilmesi hususlarında kritik bir rol oynamaktadır. Enfeksiyon risklerini en aza indirmek, ulusal ve uluslararası kılavuzlar eşliğinde multidisipliner bir iş birliğini zorunlu kılmaktadır.
Home health services provide professional medical support, including examination, treatment, and rehabilitation, to elderly, disabled, or recovering individuals within their own living environments. Although these services enhance the quality of life and reduce healthcare costs compared to institutional care, they present unique challenges regarding infection control. Unlike hospitals, the home environment has fewer resources, and care is frequently delivered by non-professional caregivers, which increases infection risks. Factors such as chronic comorbidities, immunosenescence, being bedridden, and the use of invasive devices like urinary catheters, intravenous lines, or ventilators make home-care patients highly susceptible to infections. The most common issues include respiratory tract infections (COVID-19, tuberculosis), gastrointestinal diseases, and healthcare-associated infections such as bloodstream, urinary tract, and ventilator-associated pneumonia. In this context, home care nurses act as vital case managers responsible for implementing standard precautions, ensuring strict hand hygiene, utilizing personal protective equipment, maintaining medical device disinfection, and adhering to aseptic techniques. Minimizing these infection risks effectively requires multidisciplinary collaboration and compliance with national and international guidelines.
Referanslar
Akdemir N, Bostanoğlu H, Yurtsever S, Kutlutürkan S, Kapucu S, Özer Zc. Yatağa bağımlı hastaların evde yaşadıkları sağlık sorunlarına yönelik evde bakım hizmet gereksinimleri. Dicle Tıp Dergisi. 2011;38(1).
Aslan Ş, Seda U, Güzel Ş. Evde sağlık hizmetleri uygulamasında Türkiye. sosyal araştırmalar ve yönetim dergisi. 2018(1):45-56.
Aygüler E, Ayalp Mç. Türkiye'deki evde bakım aylığı düzenlemesine eleştirel bir yaklaşım. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;16(3):1-22.
Bilik Ö. Klinikten eve uzanan yolculuk: ameliyat olan hastaların evde bakımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017;33(1):134-47.
Doğusan A.R. Türkiye'de evde sağlık hizmetleri ile ilgili mevzuat ve gelişimi. Ankara Medical Journal. 2019;19(3):684-93.
Erşil S, Sivrikaya Sk. Kronik hastalıklarda evde bakımda hasta güvenliği. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2016;3(3):426-30.
Fadıloğlu Ç, Ertem G, Aykar Ş. Evde Sağlık ve Bakım. Amasya: Göktuğ Yayıncılık. 2013.
Friedman MM. Infection control update for home care and hospice organizations. Home Healthcare Now. 2003;21(11):753-8.
Garg S, Kim L, Whitaker M, O’halloran A, Cummings C, Holstein R, Et Al. Hospitalization rates and characteristics of patients hospitalized with laboratory-confirmed coronavirus disease 2019—covid-net, 14 States, March 1–30, 2020. Morbidity And Mortality Weekly Report. 2020;69(15):458.
Haque M, Mckimm J, Sartelli M, Dhingra S, Labricciosa Fm, Islam S, et all. Strategies to prevent healthcare-associated infections: a narrative overview. Risk Management And Healthcare Policy. 2020;13:1765.
Hassan A, Aftab A. Og Riffat. Nosokomielle infektioner og deres kontrolstrategier. Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine. 2015;5(7):505-9.
Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (2011), Sayı;27910, Son Erişim Tarihi: 14.12.2021. Şu adresten edilinebilir: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419-5.htm.
Huang C, Wang Y, Li X, Ren L, Zhao J, Hu Y, Et Al. Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan. China Lancet 395 (10223): 497–506. 2020.
Kavak M, Caner M. Santral kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonları ve klorheksidinin etkinliği. Cerrahi Ameliyathane Sterilizasyon Enfeksiyon Kontrol Hemşireliği Dergisi. 2020;1(1):39-44.
Kenneley I. Infection control in home healthcare: an exploratory study of issues for patients and providers. Home Healthc Nurse. 2012 Apr;30(4):235-45 doi: 10.1097/NHH.0b013e31824adb52.
Kok L, Berden C, Sadiraj K. Costs and benefits of home care for the elderly versus residential care: a comparison using propensity scores. The European Journal of Health Economics. 2015;16(2):119-31.
Markkanen P, Quinn M, Galligan C, Chalupka S, Davis L, Laramie A. There's no place like home: a qualitative study of the working conditions of home health care providers. Journal of Occupational and Environmental Medicine. 2007:327-37.
Öner Cengiz H. Ventilatör ilişkili pnömoninin önlenmesi/azaltılmasında hemşirelere eğitim verilmesinin önemi. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2018;10(2):138-43.
Özkal Ögf, Yüksel Öüs. Ventilatör ilişkili pnömoninin önlenmesinde bakim paketlerinin etkisi. E-Sağlık Hemşirelik Dergisi. 2019; 9(36):32-40.
Polat H, Ergüney S. Tüberküloz Hastalarinda Yalnızlık Düzeyi ve Depresyonla Ilişkisi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı, 2012.
Ramsdell JW. Medical management of the home care patient: guidelines for physicians. American Medical Association. 2007. Son Erişim tarihi: 24.02.2022. Şu adresten elde edilinebilir: https://pogoe.org/sites/default/files/medical_management_of_the_home_care_patient.pdf
Shang J, Ma C, Poghosyan L, Dowding D, Stone P. The prevalence of infections and patient risk factors in home health care: a systematic review. American Journal of Infection Control. 2014;42(5):479-84.
Sartelli M, Mckimm J, Bakar M. Health care-associated infections–an overview. Published Online. 2018:2321-33.
Şahin Tirtil T. Enfeksiyon Kontrol Önlemleri Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı. 2020.
Tasdelen P, Ates M. The needs of home care patients and the burdens of their caregivers. Journal of Education and Research in Nursing. 2012;9(3):22-30
World Health Organization-WHO. World Report On Ageing And Health 2015. Son Erişim Tarihi: 24.01.2020. Şu adresten elde edilinebilir:https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=n180DgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP1&dq=Organization+WHO.+World+Report+On+Ageing+And+Health:+World+Health+Organization%3B+2015.&ots=uTH5orP0m7&sig=kMplesvrwqpNve-AaH5PHfmGuRU&redir_esc=y#v=onepage&q=Organization%20WHO.%20World%20Report%20On%20Ageing%20And%20Health%3A%20World%20Health%20Organization%3B%202015.&f=false
Yoon H, Kim S, Naseh M, Huang Y-C, Jang Y. Chronic conditions and psychological distress in older asian americans: the mediating role of subjective health perception. Journal of Gerontological Social Work. 2021:1-14.
Tüzün T, Kutlu M, Kutlu Ss, Uçar M, Özdemir K, Turgut H. Yaşlı hastalardaki enfeksiyonların geriye dönük değerlendirilmesi. Türk Mikrobiyol Cem Derg. 2018;48(2):112-6.
