SAĞLIK HİZMETİ İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARDA TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARININ ROLÜ
Özet
Sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyonlar (SHİE), yüksek mortalite ve maliyete yol açan ciddi komplikasyonlardır. Tıbbi mikrobiyoloji laboratuvarı, bu patojenlerin hızlı ve doğru tanımlanmasını sağlayarak enfeksiyon kontrol komitelerinin (EKK) en kritik bileşenlerinden birini oluşturur. Laboratuvarın temel görevleri arasında etkenlerin preanalitik, analitik ve postanalitik süreçlerde doğru izolasyonu, antibiyotik duyarlılık kalıplarının belirlenmesi, kısıtlı bildirim kurallarına göre raporlama yapılması ve izolatların arşivlenmesi yer alır. Özellikle beyin omurilik sıvısı (BOS) ve kan kültürü gibi steril vücut sıvılarında saptanan mikroorganizmalar ile MRSA, VRE gibi dirençli patojenlerin varlığında kliniklere derhal ön bildirim yapılması hayat kurtarıcıdır. Sürveyans ve salgın araştırmalarında laboratuvar, olası salgınların erken tespitini sağlar ve kaynak tespiti için personel ile çevreden alınan örnekleri değerlendirir. Mikroorganizmalar arasındaki klonal ilişkinin ve genetik akrabalık bağlarının saptanmasında, altın standart olan PFGE ve PCR gibi genotipik tiplendirme yöntemleri, geleneksel fenotipik yöntemlere göre daha yüksek ayrım gücü ve hız sunduğu için tercih edilmektedir. Sonuç olarak mikrobiyoloji laboratuvarı, SHİE'lerin önlenmesi, akılcı antibiyotik kullanımı ve etkili salgın yönetiminde anahtar rol oynamaktadır.
Healthcare-associated infections (HAIs) are critical complications leading to high mortality rates and increased treatment costs. The medical microbiology laboratory plays a pivotal role in the surveillance and control of HAIs by ensuring the rapid and accurate identification of pathogens. The primary responsibilities of the laboratory include the precise isolation of causative agents across preanalytical, analytical, and postanalytical stages, determining antimicrobial susceptibility patterns, and reporting findings based on selective reporting rules to prevent resistance development. Immediate notification of critical results, such as pathogen isolation from sterile body fluids like CSF and blood, or the detection of resistant strains like MRSA and VRE, is vital for timely intervention. In surveillance and outbreak investigations, the laboratory works in coordination with infection control committees to detect clusters early and identify sources through environmental and staff sampling. For epidemiological typing, genotypic methods such as PCR and the gold-standard PFGE are preferred over conventional phenotypic methods due to their higher discriminatory power, speed, and reproducibility in demonstrating genetic relationships among isolates. Ultimately, the microbiology laboratory serves as a cornerstone in preventing HAIs, guiding rational antibiotic therapy, and managing hospital outbreaks effectively.
Referanslar
Aygün G. Hastane enfeksiyonu kontrolünde mikrobiyoloji laboratuvarı. Hastane Enfeksiyonları: Korunma ve Kontrol Sempozyum Dizisi. No:60. 2008 Ocak. s. 207-212.
Benbachir M. Role of the microbiology laboratory in infection control,” in Guide to Infection Control in Hospitals. In: Wenzel R, Bearman G, Brewer T, Butzler JP, editors. International Society for Infectious Diseases. Boston: 2018.
Cantón R. Role of the microbiology laboratory in infectious disease surveillance, alert and response. Clin. Microbiol. Infect. 2005; 11(1): 3–8.
Diekema DJ, Pfaller MA. Infection control epidemiology and clinical microbiology. In: Murray PR, Baron EJ, Jorgensen JH, Pfaller MA, editors. Manual of clinical microbiology. 9th ed. Washington, DC: ASM Press; 2007. p. 118–128
Diekema DJ, Saubolle MA. Clinical microbiology and infection prevention. J. Clin. Microbiol. 2011; 49: 57–60.
Haque M, Massimo S, Judy M, Muhamad AB. Health care-associated infections – an overview. Infection and Drug Resistance. 2018; 11: 2321–2333.
Hasçelik G. Hastane enfeksiyonlarında laboratuvarın rolü. Hast. İnfekt. Der. 1997; 1: 21-30.
Herwaldt MA, Pfaller MA, Weber S. Microbial Molecular Techniques. In: Thomas JC, editor, Epidemiologic Methods for the Study of Infectious Diseases. Oxford University Press; 2001. p. 163-192.
Kalenic S, and Budimir A. The role of the microbiology laboratory in healthcare-associated infection prevention. Int. J. Infect. 2009; 60: 57–60.
Kolmos HJ. Interaction between the microbiology laboratory and clinician: what the microbiologist can provide. J. Hosp. Infect. 1999; 43(1): 285-291.
Köksal F. Moleküler biyolojik tiplendirme yöntemlerinin hastane enfeskiyonlarında kullanımı. Hastane Enfeksiyonları Dergisi. 1999; 3: 189-195.
Peterson LR, Brossette SE. Hunting health care-associated infections from the clinical microbiology laboratory: passive, active and virtual surveillance. J. Clin. Microbiol. 2002; 40: 1–4.
Pfaller MA, Diekema DJ. The Role of the Laboratory in Prevention of Healthcare-Associated Infections. In William JR, editör. Bennett and Brachman's Hospital infections. 6th ed. Philadelphia: Lippincoit Williams & Wilkins; 2014. p. 119-139.
Pinholt M, Larner SH, Littauer P, Mose CE, Pedersen M, Lemming LE, et al. Multiple hospital outbreaks of vanA Enterococcus faecium in Denmark, 2012–13, investigated by WGS, MLST and PFGE. J Antimicrob Chemother. 2015; 70 (9): 2474-2482.
Simões AS, Couto I, Toscano C, Gonçalves E, Póvoa P, Viveiros M, et al. Prevention and control of antimicrobial resistant healthcare-associated infections: the microbiology laboratory rocks! Frontiers in microbiology. 2016; 7 (7): 855.
Singh A, Goering RV, Simjee S, Foley SL, Zervos MJ. Application of molecular techniques to the study of hospital infection. Clin. Microbiol. Rev. 2006; 19: 512–530.
Soll DR, Lockhart SR, Pujol C. Laboratory procedures for the epidemiological analysis of microorganisms. In Murray PR, Baron EJ, Jorgensen JH, Pfaller MA, Yolken RH. editors. Manual of clinical microbiology, 8th ed. Washington, D.C.: American Society for Microbiology; 2003. p. 139-161.
Stratton W and Greene CG. Role of the Microbiology Laboratory and Molecular EpidemiologyIn: Mayhall CG (ed), Healthcare Epidemiology and Infection Control Hospital epidemiology and infection control. 4th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2012. p. 1418-1431.
Şener K. Hastane enfeksiyonlarının kontrolünde mikrobiyoloji laboratuvarının rolü. Pekcan M, Pahsa A, Görenek L, Beşirbellioğlu BA, editörler. Hastane Enfeksiyonları. 2.baskı. Ankara: Gata Basımevi; 2005. s. 99-106.
Wilson MP and Spencer RC. Laboratory role in the management of hospital acquired infections. J. Hosp. Infect. 1999; 42: 1–6.
