Jinekolojik Operasyonlarda Eras Protokolü
Özet
ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protokolü, jinekolojik cerrahide perioperatif dönemde uygulanan kanıta dayalı müdahalelerle ameliyat sonrası iyileşmeyi hızlandırmayı amaçlayan multidisipliner bir yaklaşımdır. Hastayı merkeze alan bu protokol; cerrah, ameliyathane ekibi ve yardımcı sağlık personelinin işbirliğini gerektirerek hospitalizasyon süresini kısaltmayı ve normal hayata dönüşü hızlandırmayı hedefler. Süreç preoperatif, intraoperatif ve postoperatif olmak üzere üç ana bölüme ayrılır. Preoperatif dönemde hasta eğitimi, sigara ve alkolün dört hafta önce bırakılması, ameliyattan 6 saat öncesine kadar katı ve 2 saat öncesine kadar sıvı gıda alımı ile karbonhidrat ağırlıklı beslenme önerilirken, rutin mekanik bağırsak hazırlığından kaçınılır. İntraoperatif dönemde kısa etkili anestezikler, bulantı-kusma profilaksisi, minimal invazif cerrahi yöntemler tercih edilir; rutin nazogastrik ve batın içi dren kullanımından kaçınılarak normotermi ve övolemi korunur. Postoperatif dönemde ise ilk 24 saat içinde IV sıvıların kesilmesi, normal diyete geçiş, sakız/müsil kullanımı, mobilizasyon, idrar sondasının çıkarılması ve multimodal non-opioid ağrı yönetimi uygulanır. Bu uygulamalar, ağrı ve opioid kullanımını azaltarak benign operasyonlar sonrası hastaların 1-2 günde taburcu olmasını sağlar. Sonuç olarak ERAS programları, cerrahi sonuçları olumsuz etkilemeden bakım maliyetlerini düşürür, hastaların yaşam kalitesini ve memnuniyetini artırır.
The ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protocol is a multidisciplinary approach in gynecological surgery that aims to accelerate postoperative recovery through evidence-based interventions during the perioperative period. This patient-centered protocol requires the cooperation of the surgeon, operating room team, and allied healthcare personnel, targeting shorter hospitalization and a quicker return to normal life. The process is evaluated in three main phases: preoperative, intraoperative, and postoperative. In the preoperative phase, patient education, quitting smoking and alcohol four weeks prior, solid food intake up to 6 hours and liquid intake up to 2 hours before surgery, and carbohydrate-heavy nutrition are recommended, while routine mechanical bowel preparation is avoided. During the intraoperative phase, short-acting anesthetics, nausea-vomiting prophylaxis, and minimally invasive surgery are preferred; routine use of nasogastric and intraperitoneal drains is avoided while maintaining normothermia and euvolemia. In the postoperative phase, discontinuing IV fluids within 24 hours, initiating a regular diet, using chewing gum/laxatives, early mobilization, removing the urinary catheter, and multimodal non-opioid pain management are implemented. These practices decrease pain and opioid use, allowing patients to be discharged within 1-2 days after benign operations. Consequently, ERAS programs reduce healthcare costs without negatively impacting surgical outcomes, thereby increasing patient quality of life and satisfaction.
Referanslar
Kehlet H, Wilmore DW. Kanıta dayalı cerrahi bakım ve hızlı cerrahinin evrimi. Ann Surg 2008; 248:189.
Kehlet H, Joshi GP. Ameliyat Sonrası İyileşme Hızı: Güncel Tartışmalar ve Endişeler. Anestezi Analg 2017; 25:2154.
Bilimsel Etki Belgesi No. 36. Jinekolojide Gelişmiş İyileşme. Kraliyet Kadın Doğum ve Jinekologlar Koleji. Şubat 2013. https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guideline s/scientific-impact-papers/sip_36.pdf
www.erassociety.org
Ljungqvist O, Scott M, Fearon KC. Ameliyat Sonrası Gelişmiş İyileşme: Bir Gözden Geçirme. JAMA Surg 2017; 152:292.
Nelson G, Altman AD, Nick A, et al. Jinekolojik/onkolojik cerrahide pre- ve intraoperatif bakım için kılavuzlar: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS®) Derneği tavsiyeleri--Bölüm I. Gynecol Oncol 2016; 140:313.
Nelson G, Altman AD, Nick A, et al. Jinekolojik/onkolojik cerrahide postoperatif bakım için kılavuzlar: Cerrahiden Sonra Geliştirilmiş İyileşme (ERAS®) Derneği tavsiyeleri--Bölüm II. Gynecol Oncol 2016; 140:323.
Egbert Ld, Battıt Ge, Welch Ce, Bartlett Mk. Hastaların Teşvik ve Eğitimiyle Postoperatif Ağrıların Azaltılması. Bir Doktor-Hasta İlişkisi Çalışması. N Engl J Med 1964; 270:825.
Smith MD, McCall J, Plank L, et al. Elektif cerrahi sonrası iyileşmeyi arttırmak için preoperatif karbonhidrat tedavisi. Cochrane Veritabanı Syst Rev 2014; :CD009161.
Fanning J, Valea FA. Jinekolojik cerrahi için perioperatif bağırsak yönetimi. J Obstet Gynecol 2011; 205:309.
Kalogera E, Van Houten HK, Sangaralingham LR, ve diğerleri. Bağırsak Hazırlığının Kullanımı Minimal İnvaziv veya Açık Histerektomilerden Sonra Ameliyat Sonrası Enfeksiyöz Morbiditeyi Azaltmaz. J Obstet Gynecol 2020.
Berrios-Torres SI, Umscheid CA, Bratzler DW, et al. Cerrahi Alan Enfeksiyonunun Önlenmesi için Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri Kılavuzu, 2017. JAMA Surg 2017; 152:784.
Andiman SE, Xu X, Boyce JM, vd. Histerektomide Cerrahi Bölge Enfeksiyon Oranının Azalması: Jinekolojiye Özgü Bir Demetin Etkisi. Obstet Gynecol 2018; 131:991.
Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji Uygulama Bültenleri Komitesi - Jinekoloji. Jinekolojik Cerrahide Venöz Tromboembolinin Önlenmesi: ACOG Uygulama Bülteni, Sayı 232. Obstet Gynecol 2021; 138:e1.
Kalogera E, Dowdy SC. Jinekolojik Cerrahide Gelişmiş İyileşme Yolu: Kanıta Dayalı Tıp Yoluyla Sonuçların İyileştirilmesi. Obstet Gynecol Clin Kuzey Am 2016; 43:551.
701 Sayılı Komite Görüşü: Benign Hastalıklarda Histerektomi Yolunun Seçilmesi. Obstet Gynecol 2017; 129:e155.
Holte K, Sharrock NE, Kehlet H. Perioperatif sıvı fazlasının patofizyolojisi ve klinik etkileri. Br J Anaesth 2002; 89:622.
Archer S, Montague J, Bali A. Jinekolojik kanser hastaları için geliştirilmiş bir iyileşme programı deneyimini keşfetmek: nitel bir çalışma. Perioper Med (Londra) 2014; 3:2.
Bergstrom JE, Scott ME, Alimi Y, et al. Jinekolojik onkoloji cerrahisinde cerrahi protokol uygulaması sonrası iyileşmenin arttığı ilk yılda narkotiklerin azaltılması, kalitesi ve güvenliği. Gynecol Oncol 2018; 149:554.
Miller EC, McIsaac DI, Chaput A, et al. Bir histerektomi geliştirilmiş iyileşme yolunun uygulanmasından sonra postoperatif birinci gün taburcularının artması: retrospektif bir kohort çalışması. Can J Anaest 2015; 62:451.
Meyer LA, Lasala J, Iniesta MD, et al. Ameliyat Sonrası İyileşme Programının İyileştirilmesinin Opioid Kullanımı ve Hasta Tarafından Bildirilen Sonuçlar Üzerindeki Etkisi. Obstet Gynecol 2018; 132:281.
Kalogera E, Bakkum-Gamez JN, Jankowski CJ, et al. Jinekolojik cerrahide gelişmiş iyileşme. Obstet Gynecol 2013; 122:319.
Harrison RF, Li Y, Guzman A, et al. Jinekolojik cerrahide geliştirilmiş bir iyileşme programının uygulanmasının sağlık maliyetleri üzerindeki etkisi. J Obstet Gynecol Am 2020; 222:66.e1.
