Toraks Travmaları
Özet
Toraks travmaları, tüm yaş gruplarında üçüncü, yaşamın ilk dört dekadında ise birinci sırada yer alan önemli bir ölüm nedenidir. Künt veya penetran olarak sınıflandırılan bu yaralanmalar, tüm travma kaynaklı ölümlerin %20-25'inden sorumludur ve en sık motorlu araç kazaları nedeniyle gelişir. Travmalar neticesinde en sık göğüs duvarı, ardından akciğerler, kalp, diyafragma ve aorta etkilenmektedir. Toraks travmalarında temel patoloji; kanama, akciğer kollapsı, pulmoner kontüzyon ve mediastinal yer değiştirmeye bağlı gelişen doku hipoksisi, hiperkarbi ve asidozdur. Bu durum solunum ve hemodinamik fonksiyonları doğrudan bozar. Olguların yaklaşık %85-90'ı entübasyon, ventilasyon, toraks tüpü veya iğne torasentez gibi ameliyatsız, nispeten basit konservatif girişimlerle tedavi edilebilirken, çok az hastada cerrahi ya da acil torakotomi gerekir. İlk bakıda mutlaka tespit edilmesi gereken, hızla öldüren altı kritik tablo; hava yolu obstrüksiyonu, tansiyon pnömotoraks, açık pnömotoraks, masif hemotoraks, yelken göğüs ve kardiyak tamponaddır. Tanı aşamasında hastanın yaşamsal belirtileri, muayene bulguları, düz akciğer grafileri, ultrason (EFAST) ve altın standart olan bilgisayarlı tomografi (BT) kullanılır. Akciğer kontüzyonları, özofagus ve diyafragma yaralanmaları da dikkatli yönetim gerektiren diğer önemli patolojilerdir. Erken teşhis ve "altın saat" içinde yapılan doğru müdahaleler yaşam kurtarıcıdır.
Thoracic traumas are a major cause of death, ranking third among all age groups and first in the first four decades of life. Classified as blunt or penetrating, these injuries account for 20-25% of all trauma-related fatalities and most commonly result from motor vehicle collisions. Consequently, the chest wall is most frequently affected, followed by the lungs, heart, diaphragm, and aorta. The primary pathology in thoracic traumas involves tissue hypoxia, hypercarbia, and acidosis resulting from hemorrhage, lung collapse, pulmonary contusion, and mediastinal shift, which directly impair respiratory and hemodynamic functions. While approximately 85-90% of cases can be managed with non-operative, relatively simple conservative interventions such as intubation, ventilation, chest tube insertion, or needle thoracentesis, very few patients require major surgery or emergency thoracotomy. The six life-threatening conditions that must be identified during the primary assessment are airway obstruction, tension pneumothorax, open pneumothorax, massive hemothorax, flail chest, and cardiac tamponade. Diagnosis relies on vital signs, physical examination findings, plain chest radiographs, ultrasound (EFAST), and computed tomography (CT), which serves as the gold standard. Pulmonary contusions, esophageal perforations, and diaphragmatic injuries represent other critical pathologies requiring meticulous management, where early recognition and accurate interventions within the "golden hour" are lifesaving.
Referanslar
Allen GS, Coates NE. Pulmonary contusion: a collective review. Am Surg 1996; 62: 895-900
Langdorf MI, Medak AJ, Hendey GW, Nishijima DK, Mower WR, Raja AS, et al. Prevalence and clinical import of thoracic injury identified by chest computed tomography but not chest radiography in blunt trauma: Multicenter prospective cohort study. Ann Emerg Med 2015; 66: 589-600
Öncel M.Sunam GS.Bayır A. Toraks Travmalarına Acil Yaklaşım.2013;22(1).110-129
Engel C, Krieg JC, Madey SM et al. Operative chest wall fi xation with osteosynthesis plates. J Trauma. 2005; 58: 181-6
Mayberry JC, Trunkey DD. The fractured rib in chest Wall trauma. Chest Surg Clin N Am. 1997; 7: 239-61
Greaves I, Porter KM, Ryan JM. Thoracic Trauma. In Trauma Care Manuel. New York: Oxford University Press Inc; 2001: 54-70.)
Günay K. Toraks Travmaları. Ertekin C, Günay K, Kurtoğlu M, Taviloğlu K. Travma ve Resüsitasyon Kursu, İstanbul: Logos Yayıncılık; 87-102
Asistan Oryantasyon Eğitimi.Toraks Travmaları.Acil Tıp Derneği.2012
Ranasinghe AM, Hyde JAJ, Graham TR. Management of flail chest. Trauma 2001; 3: 235-47
Bibas BJ, Bibas RA. Operative stabilization of fl ail chest using a prosthetic mesh and methylmethacrylate. Eur J Cardiothorac Surg. 2006; 29: 1064-6)
Engel C, Krieg JC, Madey SM et al. Operative chest wall fi xation with osteosynthesis plates. J Trauma. 2005; 58: 181-6)
Langdorf MI, Medak AJ, Hendey GW, NishijimaDK, Mower WR, Raja AS, et al. Prevalence andclinical import of thoracic injury identified by chestcomputed tomography but not chest radiography inblunt trauma: Multicenter prospective cohort study.Ann Emerg Med 2015; 66: 589-600
Williams S, Burney RE, MacKenzie JR, Cho KJ. Indications for aortography. Radiography after blunt chest trauma: a reassessment of the radiographic findings associated with traumatic rupture of the aorta. Invest Radiol 1983; 18: 230-7.].
Seltzer SE, D'Orsi C, Kirshner R, DeWeese JA. Traumatic aortic rupture: plain radiographic findings. AJR Am J Roentgenol 1981; 137: 1011-4
Demirhan Ö.Kaynak M.K.Toraks Travmaları. 2003; 5(1): 320-337
Doç.Dr. Aydın NADİR, Yrd.Doç.Dr. Ekber ŞAHİN Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı, Sivas, Türkiye)
Cangır AK, Nadir A, Akal M, Kutlay H, Özdemir N, Güngör A, Kavukçu Ş, Akay H, Ökten İ, Yavuzer Ş. Göğüs travmalı 532 olgunun analizi. Ulusal Travma Dergisi, 2000; 6: 100-5
Boyd AD, Pneumothorax and hemothorax. In Hood RM, Boyd AD, Culliford AT, ed, Thoracic Trauma, 1st ed. Philadelphia: W.B. Saunders Company, 1989: 133-60)
Özçelik C. Penetran Göğüs Yaralanmaları. In: Yüksel M., Kalaycı G, eds. GöĞüs Cerrahisi. Bilmedya Grup. İstanbul; 2001:465- 480.
Yiadom MY, Platz E, Brown DF, Nadel ES. Pneumothorax in a blunt trauma patient. J Emerg Med 2008; 35: 199-203
Reddy VS, Minimally invasive techniques in thoracic trauma. Semin Thorac Cardiovasc Surg 2008; 20: 72-7. 9
Lang-Lazdunski L, Mouroux J, Pons F, et al. Role of videothoracoscopy in chest trauma. Ann Thorac Surg 1997; 63: 327-33.
Ball CG, Kirkpatrick AW, Laupland KB, Fox DI, et al. Incidance, risk factors, and outcomes for occult pneumothoraces in victims of major trauma. J Trauma 2005; 59: 917-24
Hirshberg A, Thomson SR, Bade PG, Haizinga WK. Pitfalls in the management of penetrating chest trauma. Am J Surg 1989;157:372-375)
Hadi A. Hemotoraksta Tanı Ve Tedavi Yaklaşımı.Solunum.2002;4(1).195-205
Güldoğan ES.Hekimoğlu B Toraks Yaralanmalarının Radyolojik Değerlendirmesi. Özyurtkan MO.Bostancı K.Öpolat B.1.Baskı.2018 Ankara Nobel Tıp Kitabevleri Ltd. Şti.bölüm 8.s.59-72.
Chung JH, Cox CW, Mohammed TL, Kirsch J, Brown K, Dyer DS et al. ACR appropriateness criteria blunt chest trauma. J Am Coll Radiol 2014; 11: 345-51
Kaewlai R, Avery LL, Asrani AV, Novelline RA. Multidetector CT of blunt thoracic trauma. Radiographics 2008; 28: 1555-70
Şentürk E, Yoldaş E, Doğan Y. Hemotoraks tedavisi: 192 olgunun değerlendirilmesi. Türk Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Dergisi 2009; 17: 92-6.
Meyer DM, Hemothorax related to trauma. Thorac Surg Clin 2007; 17: 47-55
Fabian TC, Richardson JD, Croce MA, et al. Prospective study of blunt aortic injury: Multicenter Trial of the American Association for the Surgery of Trauma. J Trauma 1997;42:374-80
Gübüz A.T. Genel Cerrahi. Bilgel H.1.Baskı. İstanbul. Avrupa Tıp Kitapçılık. 2007.259-269.
Ranasinghe AM, Hyde JAJ, Graham TR. Management of fl ail chest. Trauma 2001; 3: 235-47
Reber P, Ris HB, Inderbitzi R et al. Osteosynthesis of the injured chest wall.Use of the AO (Arbeitsgemeinschaft für Osteosynthese) technique. Scand J Thorac Cardiovasc Surg. 1993; 27: 137-42)
Mohr M, Abrams E, Engel C et al. Geometry of human ribs pertinent to orthopedic chest-wall reconstruction. J Biomech. 2007; 40: 1310-7
Wagner RB, Crawford Jr WO, Schimpf PP. Classification of parenchymal injuries to the lung. Radiology 1988; 167: 77-82.)
Sutyak JP, Wohltmann CD, Larson J. Pulmonary contusions and criti cal care management in thoracic trauma. Thorac Surg Clin 2007; 17: 11-23
Wagner RB, Jamieson PM. Pulmonary contusion. Surg Clin North Am 1989;69:31-40
Duman S.Cansever L.Göğüs Duvarı Hastalıkları Ve Cerrahisi.In:Kutluk AC.Gürsoy S. TÜSAD Eğitim Kitapları Serisi – 24.2020 325-339
Özdülger A.Trekaobronşiyal Yaralanmalar. TTD Toraks Cerrahisi Bülteni 1(1).2010.45-54
Perelman MI, Yıldızeli B. Trakeobronşial travma ve komplikasyonları. Yüksel M., Kalaycı G, eds. Göğüs Cerrahisi. Bilmedya Grup. İstanbul; 2001:481-484
D Mueller CF, Pendarvis RW. Traumatic injury of the diaphragm: report of seven cases and extensive literatüre review. Emerg Radiol 1994; 1: 118-32
Voeller GR, Reisser JR, Fabian TC, ve ark. Blunt diaphragm injuries. A five year experience. Am Surg 1990;56:28-31
Shanmuganathan K, Killeen K, Mirvis SE, White CS, et al. Imaging of diaphragmatic injuries. J Thorac Imaging 2000; 15: 104-11
