Büyük Damar Yaralanmaları

Büyük damar yaralanmaları (torakal aort, abdominal aort, vena cava ve iliak damarlar), yüksek kan akış debisi nedeniyle hayatı tehdit eden ve yüksek mortaliteye sahip acil klinik durumlardır. Travmalar (künt ve penetran) en yaygın neden olmakla birlikte, cerrahi müdahaleler sırasında iyatrojenik yaralanmalar da gelişebilir. Torakal aort yaralanmaları çoğunlukla künt travmalardan kaynaklanır ve sıklıkla istmus bölgesinde meydana gelir; hastaların büyük kısmı olay yerinde hayatını kaybeder. Nadir görülen abdominal aort yaralanmalarına ise genellikle diğer organ hasarları eşlik eder. Vena kava inferior, karın bölgesinde en sık yaralanan damar olup, jukstahepatik ve retrohepatik gibi farklı seviyelerde karmaşık cerrahi yaklaşımlar (Cattel, Kocher manevraları) gerektirir. İliak damar yaralanmaları ise çoğunlukla pelvik kırıklarla ilişkilidir. Tanıda intravenöz kontrastlı bilgisayarlı tomografi (BT) ve anjiyografi kritik rol oynar. Tedavide acil hava yolu kontrolü, sıvı resüsitasyonu ve kan basıncının düşürülmesi önceliklidir. Cerrahi yönetimde lateral tamir, uç uca anastomoz veya protez/otolog greft kullanımı tercih edilirken; seçilmiş vakalarda endovasküler stentleme de uygulanmaktadır. Multidisipliner bir yaklaşım, hızlı tanı ve erken cerrahi müdahale mortaliteyi azaltmada hayati öneme sahiptir.

Great vessel injuries, involving the thoracic aorta, abdominal aorta, vena cava, and iliac vessels, represent life-threatening emergencies with high mortality rates due to substantial blood flow. While mostly secondary to blunt or penetrating traumas, iatrogenic injuries during surgical procedures can also occur. Thoracic aortic injuries, predominantly caused by blunt trauma, frequently locate at the isthmus zone, with a vast majority of patients dying at the scene. Abdominal aortic injuries are rare and routinely accompanied by concomitant organ damage. The inferior vena cava is the most frequently injured intra-abdominal vessel, requiring sophisticated surgical maneuvers like Cattell or Kocher exposures depending on its segment. Iliac vessel disruptions are primarily linked with pelvic fractures. Intravenous contrast-enhanced computed tomography and angiography remain paramount for accurate diagnosis. Initial management dictates immediate airway control, aggressive fluid resuscitation, and blood pressure optimization. Definitive treatment relies on surgical options including lateral repair, end-to-end anastomosis, or synthetic/autologous grafting, alongside endovascular stenting for selected cases. Ultimately, a multidisciplinary approach combined with rapid diagnosis and prompt intervention is crucial to mitigate mortality.