Yaşlılarda Terapatik Rekreasyon Uygulamaları
Özet
Rekreasyon, bireylerin serbest zamanlarında gönüllü olarak katıldıkları, doyum sağladıkları ve yaşam enerjilerini tazeledikleri bedensel, zihinsel ve sosyal aktiviteler bütünüdür. Terapatik rekreasyon ise hastalık, engellilik veya çeşitli dezavantajlar yaşayan bireylerin yaşam kalitesini artırmak, fonksiyonel bağımsızlık kazandırmak ve sağlıklarını iyileştirmek amacıyla uygulanan planlı klinik müdahaleleri kapsar. Küresel düzeyde hızla yaşlanan nüfusla birlikte, yaşlı bireylerin artan serbest zamanlarını aktif ve nitelikli bir şekilde değerlendirebilmeleri kritik ve zaruri bir ihtiyaç haline gelmiştir. Yaşlılık döneminde karşılaşılan fiziksel sınırlılıklar, yalnızlık, umutsuzluk, sosyal izolasyon ve ruhsal sorunlar, terapatik rekreasyon uygulamaları sayesinde maliyeti daha uygun ve etkili bir biçimde azaltılabilmektedir. Alan yazındaki araştırmalar; düzenli fiziksel egzersizler, müzik terapisi, eşli ve grup etkinlikleri gibi uygulamaların yaşlıların fiziksel uygunluklarını, bilişsel kapasitelerini, benlik bütünlüklerini ve sosyal ilişkilerini geliştirdiğini, aynı zamanda depresyon seviyelerini düşürdüğünü açıkça göstermektedir. Terapatik rekreasyon uzmanları, salgın hastalıklar gibi zorlu dönemlerde de duygusal destek sağlayarak ve aile ilişkilerini kolaylaştırarak bireylerin toplumsal ve günlük yaşama uyum sağlamalarına yardımcı olmaktadır. Sonuç olarak, terapatik rekreasyon uzmanlarının rehberliğinde yürütülen hedefe yönelik etkinlikler, yaşlıların güçlü yönlerini ve yeteneklerini merkeze alarak onların daha sağlıklı, bağımsız ve üst düzey kaliteli bir yaşam sürdürmelerine doğrudan katkı sunmaktadır.
Recreation is a whole of physical, mental, and social activities in which individuals voluntarily participate during their free time, deriving satisfaction and refreshing their life energy. Therapeutic recreation, on the other hand, encompasses planned clinical interventions aimed at improving quality of life, fostering functional independence, and enhancing health for individuals experiencing illness, disability, or various disadvantages. With the rapidly aging global population, enabling older adults to utilize their increasing free time in an active and meaningful manner has become a critical and imperative need. Physical limitations, loneliness, hopelessness, social isolation, and psychological issues faced during old age can be effectively and cost-effectively mitigated through therapeutic recreation practices. Research in the literature clearly demonstrates that interventions such as regular physical exercise, music therapy, and partner or group activities improve older adults' physical fitness, cognitive capacity, ego integrity, and social relationships while reducing depression levels. Therapeutic recreation specialists also assist individuals in adapting to social and daily life by providing emotional support and facilitating family connections during challenging periods such as pandemics. Consequently, targeted activities conducted under the guidance of therapeutic recreation specialists directly contribute to helping older adults lead healthier, independent, and higher-quality lives by focusing on their strengths and capabilities.
Referanslar
Arslan, A. (2019). Zihinsel engelli bireylerde rekreatif etkinliklerden dramanın sosyal ve motor beceri gelişimine etkisi. Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Arslan, M. & Ekren, E. (2017). Yaşlı kişilerin sağlığı ve etkinlikleri için terapi bahçeleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 361-373.
Austin, D. R., Crawford, M. E., McCormick, B. P. & Puymbroeck, M. V. (2020). Recreational therapy: An introduction. Staley: Sagamore Publishing LLC.
Caldwell, L. L. (2005). Leisure and health: Why is leisure therapeutic? British Journal of Guidance & Counselling, 33(1), 7–26.
Chen, K. M., Snyder, M. & Krichbaum, K. (2002). Tai Chi and well-being of Taiwanese community-dwelling elders. Clinical Gerontologist, 24(3-4), 137-156.
Deniz, B., Kılıçaslan, Ç. & Koşan, F. (2019) Rekreasyonel olanaklara yönelik beklentilerin sağlıklı kentler yönüyle irdelenmesi, aydın kenti örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(2), 79-89.
Dinç, N., Güzel, P. & Özbey, S. (2018). Rekreasyonel fiziksel aktiviteler ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(4), 181-186.
Er, Y. (2020). Sağlık ve rekreasyon. Sporda Yeni Akademik Çalışmalar-5, Ed. Mehmet Ilkın, Enes Beltekin. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Genoe, M. R. & Johnstone, J. L. (2021). The impact of COVID-19 on therapeutic recreation practice in long-term care homes across Canada. World Leisure Journal, 63(3), 265-280.
Gulam, A. (2016). Recreation–need and importance in modern society. International Journal of Physiology, Nutrition and Physical Education, 1(2), 157-160.
Hall, B. L. & Bocksnick, J. G. (1995). Therapeutic recreation for the institutionalized elderly: Choice or abuse. Journal of Elder Abuse & Neglect, 7(4), 49-60.
Hong, S. J. & Lee, Y. E. (2008). A study on the development and effects of an educational program for ego integrity of the elderly through therapeutic recreation. Korean Journal of Human Ecology, 17(4), 623-630.
Johnson, C. D. (2000). Therapeutic recreation treats depression in the elderly. Home Health Care Services Quarterly, 18(2), 79-90.
Karaküçük, S. (2012). Terapatik rekreasyon. Ankara: Gazi Kitapevi.
Kim, E. J., Kang, H. W. & Park, S. M. (2020). A meta-analysis on the effects of therapeutic recreation programs for the elderly. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(20), 1-13.
Kim, H. (2018). The effectiveness on sociality and social relationship by therapeutic recreation based on partner and group activity in the institutionalized elderly. Journal of exercise rehabilitation, 14(3), 356-360.
Kraus, R. (1998). Recreation and leisure in modern society. Burlington: Jones & Bartlett Publishers.
Öcebe, D. K., Kolcu, M. & Uzun, K. (2019). Müzik terapi ve yaşlı sağlığı. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 1(2), 112-115.
Sevil, T. (2015). Terapatik rekreasyonel aktivitelere katılımın yaşlıların algıladıkları boş zaman tatmini, yaşam tatmini ve yaşam kalitesine etkisi. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Stebbins, R. A. (2005). Choice and experiential definitions of leisure. Leisure Sciences, 27(4), 349-352.
Sullivan, T. L. & Sharpe, D. (2006). Special care aides' attitudes toward therapeutic recreation for the elderly in long-term care. Activities, Adaptation & Aging, 30(2), 19-35.
Tekin, A. & Kaldırımcı, M. (2008). Rekreasyonel fiziksel egzersizin yaşlıların fiziksel durum ve depresyon düzeylerine etkisi. Turkish Journal of Geriatrics, 11(1), 18-25.
Terlemez, M. H. (2021). Omuz bölgesinde geçici fiziksel yetersizliği olan bireylere uygulanacak rekreatif faaliyetlerin yaşam kalitelerine ve tedavi sürecine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Tülüktaş, N., Karagün, E. & Kavi, O. (2019). Serbest zaman aktivitelerine katılım durumlarına göre emekli bireylerin umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 587-597.
Türk Dil Kurumu (2022). Güncel Türkçe sözlük. Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr/, Erişim Tarihi: 25.02.2022.
Tütüncü, Ö. (2008). Rekreasyon yönetimine yönelik üniversite düzeyinde bir müfredat geliştirme önerisi. Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi, 19(1), 93-101.
Tütüncü, Ö. (2012). Rekreasyon ve rekreasyon terapisinin yaşam kalitesindeki rolü. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 23(2), 248-252.
World Health Organization (2021). Ageing and health. Erişim Adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ageing-and-health, Erişim Tarihi: 06.03.2022.
World Health Organization (2022). Constitution of the world health organization. Erişim Adresi: https://www.who.int/about/governance/constitution/, Erişim Tarihi: 25.02.2022.
