Terapatik Rekreasyon
Özet
Terapatik rekreasyon, bireylerin yaşam kalitesini, öznel iyi oluşunu ve yaşam doyumunu artırmak amacıyla serbest zaman etkinliklerinin amaca yönelik, tedavi edici ve yenileyici bir hizmet modeli olarak kullanılmasıdır. Zaman kavramı; tutulamayan, biriktirilemeyen ve sürekli azalan bir olgu olup iş zamanı ve iş dışı zaman şeklinde iki ana gruba ayrılmaktadır. Bireyin zorunlu sorumlulukları dışındaki iş dışı zamanını kendi özgür iradesiyle ve gönüllü etkinliklerle değerlendirmesi rekreasyon kavramını oluşturur. Tarihsel kökleri Eski Mısır, Yunan, Roma, Çin medeniyetleri ve Osmanlı Darüşşifalarındaki su sesi ile müzikli tedavilere uzanan bu yaklaşım; 18. ve 19. yüzyıllarda Philippe Pinel, William Tuke ve Florence Nightingale'in insancıl tedavi felsefeleriyle modern bir nitelik kazanmıştır. Hastaneler, rehabilitasyon merkezleri, bakım evleri, okullar ve cezaevleri gibi pek çok kurumda uygulanan terapatik rekreasyon; özel gereksinimli bireylerin yanı sıra sağlıklı kişilerin de verimlilik ile uyum süreçlerini desteklemektedir. Bu uygulamalar; bireylerin kaygı, stres ve depresyon düzeylerini azaltıp psikolojik esenlik sağlarken, sosyal becerileri, iletişimi ve öz saygıyı geliştirmekte, fiziksel fonksiyonları güçlendirmekte ve dikkat ile konsantrasyon gibi bilişsel yeteneklerin korunmasına önemli katkılar sunmaktadır.
Therapeutic recreation is the utilization of leisure activities as a goal-oriented, therapeutic, and restorative service model aimed at enhancing individuals' quality of life, subjective well-being, and life satisfaction. The concept of time, being an uncatchable, unaccumulative, and continuously diminishing phenomenon, is divided into work time and non-work time. The evaluation of non-work time through voluntary activities and free choice outside mandatory obligations constitutes the concept of recreation. Historical roots of this approach trace back to ancient Egyptian, Greek, Roman, and Chinese civilizations as well as Ottoman Darüşşifas utilizing water sound and music therapies; it gained a modern character in the 18th and 19th centuries through the humane treatment philosophies of Philippe Pinel, William Tuke, and Florence Nightingale. Implemented in various settings such as hospitals, rehabilitation centers, nursing homes, schools, and correctional facilities, therapeutic recreation supports productivity and adaptation processes for healthy individuals alongside individuals with special needs. These practices reduce anxiety, stress, and depression levels to promote psychological well-being, while enhancing social skills, communication, and self-esteem, strengthening physical functions, and contributing significantly to the preservation of cognitive abilities such as attention and concentration.
Referanslar
Austin, D. R., & Crawford, M. E. (Eds.). (2001). Therapeutic recreation: An introduction. Allyn and Bacon.
Baltes P. B., Baltes M. M. (1990). Selective optimization with compensation. In P. B. Baltes, M. M. Baltes (Eds.) (1-34), Successful Aging: Perspectives from the Behavioral Sciences. New York: Cambridge University Press.
Bayrakdaroğlu, Y., Albayrak, A. Y., Tezcan, E., & Tekin, A. (2020). The effect of goal orientation and motivation of female footballers in sports on resilience power. Turkish Journal of Sport and Exercise, 22(2), 202-207.
Carruthers C.P., Hood C.D. (2004). The Power of the Positive: Leisure and Well-Being, Therapeutic Recreation Journal, 38(2), 225-245.
Carruthers C.P., Hood, C.D. (2007). Building a life of meaning through therapeutic recreation: The leisure and well-being model part I, Therapeutic Recreation Journal, 41(4), 276-297.
Çevik, A., Özmaden, M., Tezcan, E., & Dokuzoğlu, G. (2021). ‘’Öğretmenlerin Serbest Zaman İlgilenimlerinin Yaşam Doyumları Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi’’. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(4), 784-790.
Chiang L. M., Cebula E., Lankford S.V. (2009). Benefits of Thai Chi Chuan for Older Adults:Literature Review, World Leisure Journal, 51(3), 184-196.
Daly F.S., Kunstler R. (2006). Introduction to Recreation and Leisure, Human Kinetics, NewYork.
Dattilo J., Kleiber D. A. (1993). Psychological perspectives for therapeutic recreation research: The psychology of enjoyment, In M. J.Malkin & C. Z. Howe (Eds.), Research in therapeutic recreation: Concepts and methods (57-76). State College, PA: Venture.
Demirdağ Ş.A.(2019). Otel İşletmelerinde Rekrasyonel Liderliğin İş Etiğine Etkisi Animasyon Personeli Üzerine Bir Uygulama, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstütisi Rekreasyon Yönetimi Anabilim Dalı,Ankara.s.1
Dieser R.B., Harkema R.P.,Kowalski C., Ijeoma O., Poppen L.L. (2004). The portrait of a pioneer: A look back at 115 years of Jane Adams’ work at Hull- House-her legacy still lives on, Park and Recreation, 39,9, 128-137.
Dustin J. C. (2000). “Therapeutic recreation treats depression in the elderly, Home Health Care Services Quarterly, 18, 2, 79-90.
Gürbüz, M., & Aydın, A. H. (2012). Zaman kavramı ve yönetimi.
Heintzman P. (2000). Leisure And Spiritual Well-Being Relationships: A Qualitative Study, Society and Leisure, 23(1), 41-69.
Hutchinson S. L., LeBlanc A., Booth R. (2006). More than “just having fun”: Reconsidering the role of enjoyment in therapeutic recreation practice, Therapeutic Recreation Journal, 40(4), 220-240.
Iwasaki Y., Mannell R.C. (2000). Hierarchical Dimensions of Leisure Stress Coping, Leisure Science, 22, 163-181.
James A. (1998). The conceptual development of recreational therapy, In F.Brasile,
Karaküçük, Suat, Rekreasyon Boş Zamanları Değerlendirme, Ankara,1999
Kelly J. R., Steinkamp M. W., Kelly J. R. (1987). Later-life satisfaction: Does leisure contributes, Leisure Sciences, 9, 189–200.
Kunstler R., Daly F.S. (2010). Therapeutic Recreation Leadership and Programming, Human Kinetics, NewYork.
Lynn F. C, Hunkin J. L., Kato B. S., Richards J. B., Gardner J. P., Surdulescu G. L., Kimura M., Lu X., Tim D.,Aviv A. (2008). The Association Between Physical Activity in Leisure Time and Leukocyte Telomere Length, Arch. Intern. Med.,168 (2), 154- 158.
Reynolds, R. P., & O'Morrow, G. S. (1985). Problems, issues & concepts in therapeutic recreation. Prentice Hall.
Robertson T., Long T. (2008), Foundations of Therapeutic Recreation, Human Kinetics.
Rothweel E., Piaat J. (2006). Evaluation of an Outpatient Recreation Therapy Treatment Program for Children with Behavioral Disorders, Therapeutic Recreatinal Journal, 40(4), 241-254.
Ross J. E., Ashton-Shaeffer C. (2001).Therapeutic recreation practice models, In N.J.Stumbo(Ed.), Professional issues in therapeutic recreation, Champaign, IL: Sagamore Publishing.
Orr E.M. (2010). The Effects of Recreational Therapy on The Psychosocial Functioning of An Inpatient Behavioral Health Population, Unpublished Ms. thesis, The Faculty of the Department of Recreation and Leisure Studies, East Carolina University.
Serarslan, M. Z., & Bakır, M. (1988). Turizm pazarlamasında sporun yeri ve Türkiye açısından değerlemesi. Pazarlama Dünyası, 2(9), 28-30.
Stumbo N., Peterson C.A. (2010). Therapeutic Recreation Program Design: Principles and Procedures, Pearson, 5th Edition, San Francisco.
Seligman M., Peterson C. (2003). Positive clinical psychology. In L. Aspinwall & U. Staudinger (Eds.), A psychology of human strengths: Fundamental questions and future directions for a positive psychology (305-317), American Psychological Association, Washington DC.
Sevil, T., Şimşek, K. Y., Katırcı, H., Çelik, O., Çeliksoy, M. A., & Kocaekşi, S. (2012). Boş zaman ve rekreasyon yönetimi. Baskı. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını.
Tezcan, Mahmut, Sosyolojik Açıdan Boş Zamanların Değerlendirilmesi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları No: 116, Ankara, 1982.
WHO (2001). Mental Health: New Understanding, New Hope, The World Health Report, 1-169.
Wilhite B., Keller M.J., Caldwell L. (1999). Optimizing Lifelong Health and Well-Being: A Health Enhancing Model of Therapeutic Recreation, Therapeutic Recreation Journal, Second Quarter, 98-108.
Wozencroft A.J.,Waller S.N.,Hayes G.L.,Brown L.Y. (2012). Spirituality and the therapeutic recreation practitioner: Exploring the implications for practice and research, Journal of the Christian Society for Kinesiology and Leisure Studies, 2(1), 41-53.
