Pankreasın Cerrahi Anatomisi ve Anatomik Anomaliler

Pankreas; retroperitoneal yerleşimi, major vasküler yapılarla yakın komşuluğu ve barındırdığı anatomik varyasyonlar nedeniyle cerrahi açıdan kompleks ve yönetimi zor bir organdır. Yaklaşık 12-20 cm uzunluğundaki bu organ; baş, boyun, gövde, kuyruk ve unsinat proses olmak üzere beş ana bölümden oluşur. Pankreas başı duodenum ile çevrelenmişken, kuyruk kısmı dalak hilusuna kadar uzanır. Zengin bir vasküler ağa sahip olan organın arteriyel kanlanması temel olarak çölyak trunkus ve superior mezenterik arter kökenli splenik ve pankreatikoduodenal arterler vasıtasıyla sağlanır. Venöz drenajı ise supra-retropankreatik portal venler, splenik ven ve superior mezenterik ven aracılığıyla portal dolaşıma dökülür. Lenfatik drenajı bölgesel lenf nodu istasyonlarını takip ederek çölyak ve paraaortik nodlara ulaşırken, innervasyonu çölyak pleksus ve vagal trunkus tarafından sağlanır. Duktal yapıda, ana pankreatik kanal (Wirsung) koledok ile birleşerek ampulla Vater aracılığıyla duodenuma açılır; bazen buna aksesuvar Santorini kanalı eşlik eder. Embriyolojik gelişim sürecinde anüler pankreas ve pankreas divisum gibi yapısal anomaliler oluşabileceği gibi, cerrahi disseksiyon sırasında büyük önem arz eden replace sağ hepatik arter gibi vasküler varyasyonlarla da sıkça karşılaşılmaktadır.

The pancreas is a surgically complex and challenging organ due to its retroperitoneal location, close proximity to major vascular structures, and numerous anatomic variations. Measuring approximately 12-20 cm in length, it comprises five distinct parts: the head, neck, body, tail, and uncinate process. The pancreatic head is encircled by the duodenum, while the tail extends toward the splenic hilum. Possessing a rich vascular network, its arterial supply is derived from the splenic and pancreaticoduodenal arteries arising from the celiac trunk and superior mesenteric artery. Venous drainage flows into the portal circulation via the supra-retropankreatic portal, splenic, and superior mesenteric veins. Lymphatic drainage follows regional node stations toward the celiac and paraaortic nodes, whereas innervation is supplied by the celiac plexus and vagal trunk. In the ductal system, the main pancreatic duct (Wirsung) typically joins the common bile duct to open into the duodenum through the ampulla of Vater, occasionally accompanied by the accessory Santorini duct. Embryological developmental anomalies include structural variations like annular pancreas and pancreas divisum, as well as critical vascular anomalies such as a replaced right hepatic artery, which require precise management during surgical dissection.