Çocuklarda Uykuda Solunum Bozuklukları Tanı ve Tedavisi
Özet
Çocuklarda uykuda solunum bozuklukları (USB); büyüme, gelişme ve bilişsel fonksiyonlar için kritik öneme sahip olan sağlıklı uyku düzenini bozarak hiperaktivite, dikkat eksikliği ve kardiyovasküler sorunlara yol açabilen önemli bir klinik durumdur. Bu bozukluklar, basit horlamadan başlayıp üst hava yolunun tıkanmasıyla karakterize Obstrüktif Uyku Apne Sendromu'na (OUAS) kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Çocuklarda en sık görülen etiyolojik neden adenotonsiller hipertrofi olmakla birlikte; obezite, alerjik rinit ve kraniyofasiyal malformasyonlar da yaygın risk faktörleri arasında yer alır. Tanı aşamasında altın standart yöntem polisomnografi (PSG) olup, erişkinlerden farklı olarak çocuklarda saatlik apne-hipopne indeksinin (AHİ) 1'in üzerinde olması patolojik kabul edilmektedir. Tedavi yönetiminde adenotonsillektomi birinci basamak cerrahi seçenek olarak öne çıkarken, ameliyat dışı yaklaşımlarda kilolu çocuklarda kilo kontrolü, pozitif hava yolu basıncı (PAP) cihazları ve doku inflamasyonunu azaltmaya yönelik montelukast ile nazal kortikosteroid kombinasyonları uygulanmaktadır.
Sleep-disordered breathing (SDB) in children disrupts healthy sleep patterns essential for growth, development, and cognitive functions, leading to complications like hyperactivity, attention deficits, and cardiovascular issues. The clinical spectrum ranges from primary snoring to Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS), which involves partial or complete upper airway obstruction. Adenotonsillar hypertrophy stands out as the most common cause, though obesity, allergic rhinitis, and craniofacial malformations also represent significant risk factors. Polysomnography (PSG) is the gold standard for diagnosis; unlike in adults, a pediatric apnea-hypopnea index (AHI) greater than 1 event per hour is classified as abnormal. Adenotonsillectomy serves as the primary surgical intervention, while non-surgical alternatives include weight management for obese patients, positive airway pressure (PAP) therapy, and anti-inflammatory pharmacological treatments such as montelukast and nasal corticosteroids.
Referanslar
Heijden KB, Stoffelsen RJ, Popma A, et al. Sleep, chronotype, and sleep hygiene in children with attention-deficit/hyperactivity disorder, autism spectrum disorder, and controls. Eur Child Adolesc Psychiatry. 2018 Jan;27(1):99-111.
ŞENOL V. et al. Adolesanlarda Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Kocatepe Medical Journal 14: 93-102/2012
Paruthi S, Brooks LJ, D'Ambrosio C, et al. Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations: A Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine. J Clin Sleep Med. 2016;12(6):785-786.
Boran P. Uykusuz Bebek-Erken Çocukluk Dönemi Uyku Sorunlarına Yaklaşım. Turkiye Klinikleri J Pediatr Sci. 2018;14(4):403-10
Short M, Blunden S, Rigney G, et al. Cognition and objectively measured sleep duration in children: a systematic review and meta- analysis. Sleep health. 2018;4(3):292-300.
Quist J, Sjödin A, Chaput J, et al. Sleep and cardiometabolic risk in children and adolescents. Sleep medicine reviews. 2016;29:76-100.
Marcus CL, Brooks LJ, Draper KA, et al. Diagnosis and management of childhood obstructive sleep apnea syndrome. PEDIATRICS. 2012;130(3):e714–e755.
Bhargava S. Diagnosis and management of common sleep problems in children. Pediatrics in review, 2011. 32(3), 91–99.
Möller A. Atemstörungen im Schlaf [Sleep-disordered Breathing]. Pneumologie (Stuttgart, Germany), 2020. 74(4), 222–229.
Onay ZR, Aslan AT. Solunumsal uyku bozuklukları. Per H, Arhan E, editörler. Çocuklarda Uyku Sağlığı ve Bozuklukları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.69-75.
Li, H. Y., & Lee, L. A. Sleep-disordered breathing in children. Chang Gung medical journal, 2009. 32(3), 247–257.
Onay ZR, Şişmanlar Eyüboğlu T. Çocukluktan erişkine uykuda solunum bozuklukları. Pekcan S, editör. Çocukluktan Erişkine Akciğer Hastalıkları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.78-86.
Özçelik HU. Çocuklarda uykuda solunum bozuklukları. Ankara. Güneş Tıp Kitabevi.
Gipson K, Lu M, Kinane TB. Sleep-disordered breathing in children. Pediatrics in review, 2019. 40(1), 3-13.
Guilleminault C, Lee JH, Chan A. Pediatric Obstructive Sleep Apnea Syndrome. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005;159(8):775–785.
Spilsbury JC, Storfer-Isser A, Kirchner HL, et al. Neighborhood disadvantage as a risk factor for pediatric obstructive sleep apnea. The Journal of Pediatrics. 2006;149(3):342–347.
Canapari CA, Hoppin AG, Kinane TB, et al. Relationship between sleep apnea, fat distribution, and insulin resistance in obese children. J Clin Sleep Med. 2011;7(3): 268–273.
Myers KA, Mrkobrada M, Simel DL. Does This Patient Have Obstructive Sleep Apnea?: The Rational Clinical Examination Systematic Review. JAMA. 2013;310(7):731–741.
Berry RB, Brooks R, Gamaldo CE, Harding SM. The AASM manual for the scoring of sleep and associated events. 2012.
Kirk VG, Bohn SG, Flemons WW, et al. Comparison of Home Oximetry Monitoring With Laboratory Polysomnography in Children. Chest. 2003;124(5):1702–1708.
Wilcox LJ, Bergeron M, Reghunathan S, et al. An updated review of pediatric drug-induced sleep endoscopy. Laryngoscope Investigative Otolaryngology. 2017;2(6):423–431.
Singh GD, Ran BD, Ben-David R, et al. System and method for three-dimensional airway reconstruction, assessment and analysis. Eur J Clin Nutr. 2010;56(12):1155–1161.
McGrath B, Lerman J. Pediatric sleep-disordered breathing: an update on diagnostic testing. Curr Opin Anaesthesiol. 2017;30(3):357–361.
Sawyer AM, Gooneratne NS, Marcus CL, et al. A systematic review of CPAP adherence across age groups: Clinical and empiric insights for developing CPAP adherence interventions. Sleep Medicine Reviews. 2011;15(6):343–356
Kheirandish-Gozal L, Gozal D. Intranasal budesonide treatment for children with mild obstructive sleep apnea syndrome. PEDIATRICS. 2008;122(1):e149–e155.
Kim SY, Lee WH, Rhee CS, et al. Regrowth of the adenoids after coblation adenoidectomy: Cephalometric analysis. The Laryngoscope. 2013;123(10):2567–2572.
Hernandez AB, Patil SP. Pathophysiology of central sleep apneas. Sleep Breath. 2016;20(2):467– 482.
