Uykuda Solunum Bozuklukları Medikolegal Boyutu, Çalışma Hayatı ve Trafik Kazaları
Özet
Uykuda solunum bozuklukları, özellikle de uyku apnesi, horlama, tanıklı apne ve gündüz aşırı uyku hali ile karakterize, toplumda %6,4 prevalansa sahip ciddi bir sağlık sorunudur. Bu hastalık sadece bir hava yolu problemi olmayıp, kardiyovasküler sistem üzerinde sistemik hipertansiyon, kardiyak aritmiler, kalp yetmezliği ve ani ölüm gibi ağır patolojilere yol açmaktadır. Son yıllarda hastalığın adli boyutu, iş ve trafik kazaları üzerindeki etkisi daha fazla önem kazanmıştır. Uyku bozuklukları iş yerlerinde yaralanma riskini 1,62 kat artırırken, hafıza ve iş performansında düşüşe neden olmaktadır. Türkiye'de 2013 yılında yapılan yasal düzenlemelerle uyku apnesi hastalarına Apne/Hipopne İndeksine (AHİ) göre engellilik puanı verilmeye başlanmıştır. Trafik boyutu ele alındığında ise, uykusuz araç kullanmanın kazaların %70,2'sini oluşturduğu görülmektedir. Bu doğrultuda 2015 yılında çıkarılan yönetmelikle, AHİ değeri 30'un üzerinde olan ağır apne hastalarının veya VKİ değeri 33 ve üzerinde olan kişilerin polisomnografi testi yaptırması ve tedavi görmeden sürücü belgesi alamaması şartı getirilmiştir. Bu yasal süreçler, hastaların sürücü belgelerini kaybetme endişesiyle semptomlarını gizlemesine yol açabilse de, toplu taşıma ve ticari araç sürücülerinin titizlikle taranması toplum güvenliği açısından hayati önem taşımaktadır.
Sleep-related breathing disorders, particularly sleep apnea, represent a major health issue with a 6.4% prevalence in society, characterized by snoring, witnessed apnea, and excessive daytime sleepiness. This disease is not merely an airway disorder; it causes severe cardiovascular pathologies including systemic hypertension, cardiac arrhythmias, heart failure, and sudden death. Recently, the medicolegal aspects of the disease and its impact on occupational and traffic accidents have gained prominence. Sleep disorders increase the risk of work injuries by 1.62 times and lead to declines in memory and job performance. In Turkey, legal regulations enacted in 2013 grant disability points based on the Apnea/Hypopnea Index (AHI). Regarding traffic safety, drowsy driving accounts for 70.2% of all accidents. Consequently, a 2015 regulation mandates that individuals with severe apnea (AHI>30) or a BMI of 33 and above must undergo full-night polysomnography testing and cannot obtain a driver's license without receiving proper treatment. Although these regulations may cause patients to conceal their symptoms due to the fear of losing their driving privileges, thorough screening of public transport and commercial drivers remains vital for ensuring public safety.
Referanslar
K Pavlova M, Latreille V. Sleep Disorders. Am J Med. 2019 Mar;132(3):292-299. doi: 10.1016/j.amjmed.2018.09.021. Epub 2018 Oct 4. Doi: 10.1016/j.amjmed.2018.09.021
Sleep-related breathing disorders in adults: recommendations for syndrome definition and measurement techniques in clinical research. The Report of an American Academy of Sleep Medicine Task Force. Sleep. 1999 Aug 1;22(5):667-89.
Sahlin C, Sandberg O, Gustafson Y, et al. Obstructive Sleep Apnea Is a Risk Factor for Death in Patients With Stroke: A 10-Year Follow-up. Arch Intern Med. 2008;168(3):297–301. Doi:10.1001/archinternmed.2007.70
Ozdemir L, Akkurt I, Sümer H, et al. The prevalence of sleep related disorders in Sivas, Turkey. Tuberk Toraks. 2005;53(1):20-27.
Dredla BK, Castillo PR. Cardiovascular Consequences of Obstructive Sleep Apnea. Curr Cardiol Rep. 2019;21(11):137. Published 2019 Nov 9. doi:10.1007/s11886-019-1228-3
Nofzinger EA, Wettstein RM. Homicidal behavior and sleep apnea: a case report and medicolegal discussion. Sleep. 1995;18(9):776-782. doi:10.1093/sleep/18.9.776
Nieto FJ, Young TB, Lind BK, et al. Association of sleep-disordered breathing, sleep apnea, and hypertension in a large community-based study. Sleep Heart Health Study [published correction appears in JAMA 2002 Oct 23-30;288(16):1985]. JAMA. 2000;283(14):1829-1836.
Krieger J, McNicholas WT, Levy P, et al. Public health and medicolegal implications of sleep apnoea [published correction appears in Eur Respir J. 2003 Mar;21(3):561]. Eur Respir J. 2002;20(6):1594-1609. doi:10.1183/09031936.02.00404502
Gottlieb DJ, Yenokyan G, Newman AB, et al. Prospective study of obstructive sleep apnea and incident coronary heart disease and heart failure: the sleep heart health study. Circulation. 2010;122(4):352-360. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.109.901801
Schulz R, Blau A, Börgel J, et al. Sleep apnoea in heart failure [published correction appears in Eur Respir J. 2007 Sep;30(3):603]. Eur Respir J. 2007;29(6):1201-1205. doi:10.1183/09031936.00037106
Parish JM, Somers VK. Obstructive sleep apnea and cardiovascular disease. Mayo Clin Proc. 2004;79(8):1036-1046. doi:10.4065/79.8.1036
Gami AS, Olson EJ, Shen WK, et al. Obstructive sleep apnea and the risk of sudden cardiac death: a longitudinal study of 10,701 adults. J Am Coll Cardiol. 2013;62(7):610-616. doi:10.1016/j.jacc.2013.04.080
Uemura K, Harada K, Shiotani A, et al. Obesity-sleep apnea (Pickwickian) syndrome: autopsy findings and a medicolegal review. Leg Med (Tokyo). 2000;2(1):36-41. doi:10.1016/s1344-6223(00)80007-3
Folkard S, Lombardi DA, Tucker PT. Shiftwork: safety, sleepiness and sleep. Ind Health. 2005;43(1):20-23. doi:10.2486/indhealth.43.20
Leger D. The cost of sleep-related accidents: a report for the National Commission on Sleep Disorders Research. Sleep. 1994;17(1):84-93. doi:10.1093/sleep/17.1.84
Katrin U, Amar J.M, David M, et al. Sleep problems andwork injuries: A systematic review and metaanalysis. Sleep Medicine Reviews 2014; 18: 61-73.
Accattoli MP, Muzi G, dell’Omo M, et al. Occupational accidents, work performance and obstructive sleep apnea syndrome (OSAS). G Ital Med Lav Ergon 2008; 30: 297e303
Fırat H. Uyku Tıbbında Özürlülük. J Turk Sleep Med 2017;4:148-148.
TÜİK (2020). Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri. (28/9/2021 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Road-Traffic-Accident-Statistics-2020-37436 adresinden ulaşılmıştır).
Ursavaş A. , Ege E. Uyku Apne Sendromu ve Trafik Kazaları. Uludağ Tıp Derg. 2004; 30(1): 37-41.
Matsui K, Sasai-Sakuma T, Ishigooka J, Inoue Y. Insufficient sleep rather than the apnea-hypopnea index can be associated with sleepiness-related driving problems of Japanese obstructive sleep apnea syndrome patients residing in metropolitan areas. Sleep Med. 2017;33:19-22. doi:10.1016/j.sleep.2016.07.022
Tregear S, Reston J, Schoelles K, Phillips B. Obstructive sleep apnea and risk of motor vehicle crash: systematic review and meta-analysis. J Clin Sleep Med. 2009;5(6):573-581.
29 Aralık 2015 Tarihli ve 29577 Sayılı Resmî Gazete (2015). Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. (28/9/2021 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/12/20151229.htm adresinden ulaşılmıştır).
