Çocuklarda Zehirlenmelere Genel Yaklaşım
Özet
Zehirlenme, zararlı bir maddenin veya zararsız bir maddenin toksik düzeyde alımıyla vücutta oluşan bulgu ve belirtilerdir. Çocukluk çağında acil servise başvuru nedenleri arasında sık görülen zehirlenmeler; koruyucu önlemler, erken tanı, destekleyici ve spesifik tedavilerle mortalite oranı azaltılabilen bir hastalık grubudur. Beş yaş altında kaza sonucu, 15 yaş üstünde ise özkıyım veya uyuşturucu kullanımıyla zehirlenmeler sıklıkla karşımıza çıkarken, en sık etkenler ilaçlar ve temizlik maddeleridir. Zehirlenen bir çocuğa yaklaşımda hava yolu, solunum ve dolaşım desteğinin (ABC) sağlanması, etkenin ve şiddetinin araştırılması, dekontaminasyon, destek ve antidot tedavilerinin eş zamanlı yürütülmesi gereklidir. Hastanın değerlendirilmesinin ardından 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) aranmalı; ayrıntılı öykü, vital bulgular, özel kokular ve toksidromlar açısından fizik muayene yapılmalıdır. Tanı sürecinde laboratuvar tetkikleri, EKG ve radyolojik görüntülemelerden yararlanılır. Tedavide hipoglisemi, hipotansiyon, nöbet ve ritim bozuklukları kontrol altına alınır; uygun olgularda mide yıkama, aktif kömür, tüm bağırsak yıkama, eliminasyon arttırıcı yöntemler (iyonize diürez, hemodiyaliz), özgül antidotlar, lipit infüzyonu ve hiperinsülinemi/öglisemi tedavisi uygulanır. Merkezi sinir ve solunum sistemi baskılanması, dirençli hipotansiyon, nöbet veya aritmi gelişen ağır olgular ise çocuk yoğun bakım ünitesine yatırılarak takip edilmelidir.
Referanslar
Gummin DD, Mowry JB, Beuhler MC, et al. 2019 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers' National Poison Data System (NPDS): 37th Annual Report. Clin Toxicol (Phila) 2020; 58:1360.
Yılmaz HL(2012). Zehirlenme Olgularına Genel Yaklaşım. İçinde: Karaböcüoğlu M, Yılmaz HL, Duman M: Çocuk Acil Tıp(1625-47) , Birinci baskı, İstanbul Medikal Yayıncılık.
Özcan N, İkincioğulları D. Ulusal Zehir Danışma Merkezi 2008 yılı Çalışma Raporu Özeti. Türk Hij. Den. Biyol. Derg. 2009; 66 (3) EK 3
Gökay SS, Yılmaz HL, Çelik T, Kendir OT, Horoz ÖÖ, Sarı Y, Yükselmiş U, Yıldızdaş D. Çocuk Acil Servisimize Getirilen Zehirlenme Olgularının Değerlendirilmesi CAYD 2014;1(2):81-86.
Bilen S, Yılmaz HL.(2020) Zehirlenmiş çocuk hastaya yaklaşım. Kekeç Zeynep. Acil Tıp Pratiğinde Klinik Toksikoloji(113-128)İstanbul, Ema Kitabevi.
Osterhoudt KC, Burns Ewald M, Shannon M, Henretig FM. Toxicologic emergencies. In: Textbook of Pediatric Emergency Medicine, 5th ed, Fleisher GR, Ludwig S, Henretig FM (Eds), Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia 2000.951.
Bryant S, Singer J. Management of toxic exposure in children. Emerg Med Clin North Am 2003; 21:101.
Uptodate(2021).Approach to the child with occult toxic exposure. 05/03/2021 tarihinde tarihinde http://www.uptodate.com adresinden alınmıştır.
Shaw KN, Bachur RG(2021). Textbook of Pediatric Emergency. Renny HM, O' donnell AK, Calello PD. Toxicologic Emergencies (2063-85) Eight Edition.
Çıtak A, Yılmaz HL(2011). Toksik sendromlar. İçinde: Çıtak A, Yılmaz HL: Pediatrik Zehirlenmeler(47-55). Birinci baskı, İstanbul Medikal Yayıncılık.
Çıtak A, Yılmaz HL(2011). Dekontaminasyon ve Detoksifikasyon. İçinde: Çıtak A, Yılmaz HL: Pediatrik Zehirlenmeler(9-19). Birinci baskı, İstanbul Medikal Yayıncılık.
Durak F, Can Kamit F, Zengin N ve ark. Hayatı Tehdit Eden Kalsiyum Kanal Blokeri ve Beta Bloker Zehirlenme Olgusunda Başarılı İntravenöz Lipit İnfüzyon Tedavisi.J Pediatr Emerg Intensive Care Med 2016; 3: 151-154
Micromedex(2021). Beta blocker poisoning. 02.03.2021 tarihinde http://www.micromedexsolutions.com adresinden ulaşılmıştır.
Sirianni AJ et al. Use of lipid emulsion in the resuscitation of a patient with prolonged cardiovascular collapse after overdose of bupropion and lamotrigine.Ann Emerg Med. 2008 ;51(4):412-5.
