Kronik Böbrek Hastalığında Vücut Sıvısını Değerlendirme Yöntemleri
Özet
Kronik böbrek hastalığı (KBH) olan bireylerde vücut sıvı durumunun doğru değerlendirilmesi, hipertansiyon, sol ventrikül hipertrofisi ve konjestif kalp yetmezliği gibi ciddi kardiyovasküler komplikasyonların önlenmesi ve hedef ağırlığın belirlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Ödem, kan basıncı yüksekliği, venöz dolgunluk ve dispne gibi geleneksel klinik bulgular düşük duyarlılık ile özgüllüğe sahip olup aşırı sıvı yükünü nicel olarak belirlemede ve sıvı dağılımını açıklamada yetersiz kalmaktadır. Bu sınırlılıkları aşmak amacıyla klinik uygulamada sıklıkla kullanılan biyoelektriksel impedans analizi (BİA), vücudun iletkenlik özelliğinden yararlanarak toplam vücut suyu ile hücre içi ve hücre dışı sıvı miktarlarını hesaplayan kolay, güvenli, hızlı ve noninvaziv bir yöntemdir; çoğul frekanslı BİA sistemleri sıvı bölmelerinin dirençlerini ölçmede tek frekanslı cihazlara göre daha üstün veriler sağlamaktadır. Görüntüleme yöntemlerinden inferior vena kava ultrasonografisi intravasküler hacim hakkında bilgi sunarken, akciğer ultrasonografisi akciğer konjesyonunu değerlendirmeye yardımcı olur; ancak her iki teknik de operatör bağımlılığı ve toplam vücut sıvısını gösterememe gibi dezavantajlar içermektedir. Natriüretik peptitler (BNP, ANP) gibi biyobelirteçler ise eşlik eden kardiyovasküler hastalıklardan etkilendikleri için KBH hastalarında tek başına sıvı durumunu değerlendirmede sınırlı bir klinik değere sahiptir. Sonuç olarak, aşırı sıvı yükünü tespit etmede tek başına ideal bir yöntem bulunmadığından, klinisyenlerin vücut ağırlığı ve kan basıncını içeren klinik değerlendirmeleri yeni teknolojik yöntemlerle entegre eden çok modlu bir yaklaşım benimsemeleri gerekmektedir.
Referanslar
Dekker MJ, Marcelli D, Canaud BJ, et al. Impact of fluid status and inflammation and their interaction on survival: a study in an international hemodialysis patient cohort. Kidney Int 2017; 91: 1214–1223.
Hung SC, Kuo KL, Peng CH, et al. Volume overload correlates with cardiovascular risk factors in patients with chronic kidney disease. Kidney Int 2014; 85:703–709.
Tsai YC, Chiu YW, Tsai JC, et al. Association of fluid overload with cardiovascular morbidity and all-cause mortality in stages 4 and 5 CKD. Clin J Am Soc Nephrol 2015; 10:39–46
Wizemann V, Wabel P, Chamney P, et al. The mortality risk of overhydration in haemodialysis patients. Nephrol Dial Transplant 2009; 24: 1574–1579.
Kalainy S, Reid R, Jindal K, et al. Fluid volume expansion and depletion in hemodialysis patients lack association with clinical parameters. Can J Kidney Health Dis 2015; 2:54.
Lukaski, H.C, Methods for the Assesment of Human Body Composition: Traditional and New, Am. J. Clin. Nutr. 1987; 46: 537-556.
Ruth JL, Wassner SJ: Body composition: salt and water. Pediatr Rev 2006; 27:181-188.
Lee SY, Gallagher D. Assessment methods in human body composition. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. Sep 2008;11:566-572.
Heymsfield SB, Wang Z, Baumgartner RN, et al. Human body composition: Advances in models and methods. Annu Rev Nutr 1997: 17: 527-558
Kyle U. G, Bosaeus I, De Lorenzo A, et al. Bioelectrical Impedance Analysis-part I: review of Principles and Methods Clinical Nutrition2004; 23: 1226–1243
Wabel P, Chamney P, Moissl U, Jirka T. Importance of whole-body bioimpedance spectroscopy for the management of fluid balance. Blood Purif 2009; 27: 75–80.
De Lorenzo A, Andreoli A, Matthie J, Withers P. Predicting body cell mass with bioimpedance by using theoretical methods: a technological review. J Appl Physiol 1997; 82: 1542–1558.
Chamney PW, Wabel P, Moissl UM, et al. A whole-body model to distinguish excess fluid from the hydration of major body tissues. Am J Clin Nutr 2007; 85:80–89.
Moissl UM, Wabel P, Chamney PW, et al. Body fluid volume determination via body composition spectroscopy in health and disease. Physiol Meas 2006; 27: 921-933.
Jaeger JQ, Mehta RL. Dry weight and body composition in hemodialysis: a proposal for an index of fluid removal. Semin Dial 1999;12:164-74.
Gudivaka R, Schoeller DA, Kushner RF, Bolt MJ. Single- and multifrequency models for bioelectrical impedance analysis of body water compartments. J Appl Physiol. Sep 1999;87:1087-1096.
Donadio C, Consani C, Ardini M, et al. Estimate of Body Water Compartments and of Body Composition in Maintenance Hemodialysis Patients: Comparison of Single and Multifrequency Bioimpedance Analysis Journal of Renal Nutrition, 2005; 15: 332- 344.
Okute Y, Shoji T, Hayashi T, et al. Cardiothoracic ratio as a predictor of cardiovascular events in a cohort of hemodialysis patients. J Atheroscler Thromb 2017; 24: 412–421.
Siriopol D, Hogas S, Voroneanu L, et al. Predicting mortality in haemodialysis patients: a comparison between lung ultrasonography, bioimpedance data and echocardiography parameters. Nephrol Dial Transplant 2013; 28: 2851–2859.
Chang S, Chen C, Chen K, et al. Changes of the cardiac architectures and functions for chronic hemodialysis patients with dry weight determined by echocardiography. Blood Purif 2004;22:351-359.
Alexiadis G, Panagoutsos S, Roumeliotis S, et al. Comparison of multiple fluid status assessment methods in patients on chronic hemodialysis. Int Urol Nephrol 2017; 49:525–532
22.Siriopol D, Voroneanu L, Hogas S, et al. Bioimpedance analysis versus lung ultrasonography for optimal risk prediction in hemodialysis patients. Int J Cardiovasc Imaging 2016; 32:263–270.
Nalcacioglu H, Ozkaya O, Kafali HC, et al. Is N-terminal pro-brain natriuretic peptide a reliable marker for body fluid status in children with chronic kidney disease? Arch Med Sci 2020; 16:802–810.
Nishikimi T, Futoo Y, Tamano K, et al. Plasma brain natriuretic peptide levels in chronic hemodialysis patients: influence of coronary artery disease. Am J Kidney Dis 2001; 37:1201–1208
