Çocuklarda Normal Büyüme ve Boy Kısalıklarına Yaklaşım
Özet
Büyüme, çocukların sağlık, beslenme ve genetik geçmişini yansıtan intrauterin dönemden ergenlik döneminin sonuna kadar devam eden temel fizyolojik bir süreçtir. Doğum öncesi büyümede insülin etkiliyken, yaşamın ilk iki yılında beslenme, sonrasında tiroit ve büyüme hormonları, ergenlikte ise seks hormonları önem kazanır. Boy uzama hızı ilk yıl 25 cm, ikinci yıl 10-12 cm iken dört yaştan ergenliğe kadar yılda 5-6 cm'dir. Ölçümler iki-üç yaş altında yatarak, üç yaş üstünde ayakta yapılmalı; orantısız boy kısalığını değerlendirmek için oturma yüksekliği ve kulaç boyu gibi vücut oranları ölçülmelidir. Boy kısalığı, takvim yaşı ve cinsiyete göre boyun 3. persantil veya -2 SD altında olmasıdır. Nedenleri normal varyant ve patolojik boy kısalığı olarak sınıflandırılır. Normal varyant grubunda yer alan ailevi boy kısalığında kemik yaşı takvim yaşına eşitken (TY=KY>BY), konstitusyonel büyüme gecikmesinde kemik yaşı boy yaşı ile uyumludur (TY>KY=BY) ve ergenlik gecikmiştir. Patolojik kısalıklar orantılı ve orantısız olarak ikiye ayrılır. Klinik değerlendirmede ayrıntılı öykü, fizik muayene, hedef boy hesabı, Tanner evrelemesi, laboratuvar testleri, çölyak taraması, kız çocuklarında karyotip analizi ve Greulich Pyle atlası ile sol el-bilek grafisinde kemik yaşı tayini yapılır. Büyüme hormonu eksikliği şüphesinde IGF-1, IGFBP-3 ve uyarı testleri incelenir. Boy SDS'si -2 SD altında olduğunda veya büyüme hızı düştüğünde pediyatrik endokrinoloğa danışılmalıdır.
Referanslar
MacGillivray MH. 2001. Disorders of growth and development.Felig P,, Frohman LA(Eds).Endocrinology and Metabolism. (5th ed pp1265-1316). New York: McGrawHill
Güran T, Bereket A. Boy kısalığı olan çocuğa yaklaşım. Güncel Çocuk Sağlığı 2008; 1(3): 1-8.
Bundak R, Olcay N.2014 Normal büyüme. Peyami Cinaz, Feyza Darendeliler, Ayşehan Akıncı A (Eds). Çocuk Endokrinolojisi içinde (s. 21-30)İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
Oostdijk W, Grote F.K, Schrama MK, et al Diagnostic Approach in children with short stature. Hormone Research in Paediatrics 2009; 72: 206-217.
Backeljauw PF, Dattani MT, Cohen P, et al. 2014 Disorders of Growth Hormone/Insulin-Like Growth Factor Secretion and Action. Sperling MA (ed). Pediatric Endocrinology. (4th ed. pp292-404.) Philadelphia: Saunders Elsevier.
Neyzi O, Günöz H, Furman A, et al. Türk çocuklarında vücut ağırlığı, boy uzunluğu, baş çevresi ve vücut kitle indeksi referans değerleri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008; 51: 1-14.
Gönç EN, Özön ZA, Alikaşifoğlu A et al. Çocuklarda büyümenin değerlendirilmesi ve boy kısalığında tanısal yaklaşım. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2015; 58: 80-5.
Cheetham T, Davies JH. Investigation and management of short stature. Arch Dis Child 2014; 99: 767–71.
Mullis PE. Genetic control of growth. Eur J Endocrinol. 2005;152:11–31
Collett-Solberg PF, Ambler G, Backeljauw PF, et al. Diagnosis, Genetics and Therapy of Short Stature in Children: A Growth Hormone Research Society International Perspective. Horm Res Paediatr 2019; 92(1): 1-14.
Wang SR, Carmichael H, Andrew SF, et al. Large-scale pooled next-generation sequencing of 1077 genes to identify genetic causes of short stature. J Clin Endocrinol Metab. 2013;98:1428–1437
Sultan M, Afzal M, Qureshi MS et al.Etiology of short stature in children. J Coll Physicians Surg Pak 2008;18(8):493-497
Greulich WW, Pyle SI. Radiographic Atlas of Skeletal Development of the Hand and Wrist. 2nd ed. Palo Alto, California: Stanford University Press; 1959: 1-256.
