Erkek Üreme Sistemi Histolojisi
Özet
Erkek üreme sistemi; testisler, iletici kanallar (genital yollar), eklenti bezleri ve penisten oluşarak iç ve dış genital organlar şeklinde iki grupta incelenir. Hem ekzokrin hem de endokrin fonksiyonları bulunan testisler, sperm hücresi ve testosteron üretimi gerçekleştirirken vücut ısısından daha düşük bir sıcaklık barındıran skrotum içinde korunurlar. Testis içindeki seminifer tübüllerde sperm hücrelerine destek ve besleme sağlayan, kan-testis bariyerini oluşturan Sertoli hücreleri yer alır. Öncü hücre spermatogoniumlardan başlayarak primer ve sekonder spermatosit evreleriyle haploid spermatidlerin ve ardından hareketli spermatozoonların oluşumu (spermatogenez ve spermiyogenez) yaklaşık 9 haftada tamamlanır. Spermler olgunlaşma sürecinde tubuli rekti, rete testis ve duktuli efferentes kanallarından geçerek duktus epididimise ulaşır, burada motilite ve depolanma özelliği kazanırlar. Ardından duktus deferens ve duktus ejakulatoryus vasıtasıyla üretraya iletilirler. Ejekulat sıvısının (semen) büyük kısmını fruktoz zengini salgısıyla vesikula seminalis ile tübulo-alveolar yapıdaki prostat ve Cowper bezleri üretir. Dişi üreme kanalında döllenme yeteneği kazanma sürecine kapasitasyon denir ve bu süreç akrozom reaksiyonu ile oositin döllenmesiyle sonlanır.
The male reproductive system consists of the testes, conducting ducts (genital pathways), accessory glands, and the penis, categorized into internal and external genital organs. The testes, which possess both exocrine and endocrine functions, produce sperm cells and testosterone while being protected inside the scrotum at a temperature lower than body temperature. Within the seminiferous tubules of the testes, Sertoli cells are located to provide support and nutrition to germ cells and to form the blood-testis barrier. Starting from the precursor spermatogonia, the formation of haploid spermatids and subsequently motile spermatozoa through primary and secondary spermatocyte stages (spermatogenesis and spermiogenesis) is completed in approximately 9 weeks. During maturation, sperm pass through the tubuli recti, rete testis, and ductuli efferentes to reach the ductus epididymis, where they acquire motility and storage capability. They are then transmitted to the urethra via the ductus deferens and ductus ejaculatorius. The majority of the ejaculate fluid (semen) is produced by the vesicula seminalis with its fructose-rich secretion, alongside the tubulo-alveolar prostate and Cowper's glands. The process of gaining fertilization capacity in the female reproductive tract is called capacitation, which culminates in the fertilization of the oocyte via the acrosome reaction.
Referanslar
Anatomisi, Y.M.İ., obel Tıp Kitabevi. 2012, İstanbul.
Sancak, B. and M. Cumhur. Fonksiyonel Anatomi Baş-Boyun ve İç Organlar ODTÜ Yayıncılık 4. Baskı Ankara, 2008; 1-24.
Marieb, E.N., P.B. Wilhelm and J.B. Mallatt, Human Anatomy, eBook. 2016: Pearson Higher Ed.
Johnson, D., Gray's Anatomy: Edited by PL Williams, R. Warwick, M. Dyson and LH Bannister. Pp. 1600. 1989. Edinburgh, Churchill Livingstone. Hardback,£ 70.00. 1990, Elsevier.
Aktümsek, A., Anatomi ve fizyoloji:(insan biyolojisi). 2004: Nobel Yayın Dağıtım.
Ovalle, W. and P. Nahirney. Müftüoğlu S, Kaymaz F, Atilla P. Netter’s Essential Histology. Güneş Tıp Kitabevleri, 2009; 354-370.
Junqueira, L.C., CJ. Temel Histoloji: Text & Atlas. 2009, Ohio.
Sharpe, R., S. Maddocks, M. Millar, et al. Testosterone and Spermatogenesis Identification of Stage‐Specific, Androgen‐Regulated Proteins Secreted by Adult Rat Seminiferous Tubules. Journal of andrology, 1992; 13(2); 172-184.
Erkoçak, A. Özel Histoloji, 4. Baskı, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Basımevi, Ankara, 1982.
Eşrefoğlu, M. Özel Histoloji. Medipres Matbaacılık Yayıncılık, 2009.
Dere, F., Anatomi atlası ve ders kitabı. 2010: Nobel Tıp Kitabevleri.
Histoloji, K.A. and H.B.P. Giriş. Ankara. Palme Yayıncılık, 2006.
Chaffey, N., Alberts, B., Johnson, A., Lewis, J., Raff, M., Roberts, K. and Walter, P. Molecular biology of the cell. 4th edn. 2003, Oxford University Press.
Su, W., D.D. Mruk and C.Y. Cheng. Filamin A: a regulator of blood-testis barrier assembly during post-natal development. Spermatogenesis, 2012; 2(2); 73-78.
Tekelioğlu, M. Özel histoloji ince yapı ve gelişme. Birinci Baskı. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları. Ankara, 2002; 231-244.
Gartner, L.P. and J.L. Hiatt, Renkli histoloji atlası. 2009: Güneş Tıp.
Junqueira, J., J. Carneiro and R. Kelley. Erkek üreme sistemi. Temel Histoloji, 2006; 8; 407-422.
Gelişiminin, T.M.İ.G.İ., H. Değerlendirilmesi, S.Ü.S.B. Enstitüsü, et al., Anabilim Dalı. 1998, Doktora Tezi-Konya.
Karateke, H., Ratlarda postnatal dönemde testis dokusu ile kan testis bariyerinin gelişiminin histomorfometrik ve immunohistokimyasal değerlendirilmesi. 2013, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Kalaycı, Ş.H. Bursa. Uludağ Üniversitesi Basımevi, 1986; 374-377.
Russell, L.D., R.A. Ettlin, A.P.S. Hikim, et al., Histological and histopathological evaluation of the testis. 1993, Wiley Online Library.
Krinke, G.J., The laboratory rat. 2000: Elsevier.
Yilmaz, A. Spermatogonial Kök Hücreleri ve Transplantasyonu. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2009; 46(2); 145-154.
Gartner, L.P. and J.L. Hiatt, Color textbook of histology e-book. 2006: Elsevier Health Sciences.
Cross, N.L. Role of cholesterol in sperm capacitation. Biology of reproduction, 1998; 59(1); 7-11.
Sautoğlu, M., Diyabetin fare sertoli hücreleri arasındaki sıkı bağlantı kompleksleri üzerine etkisinin immünohistokimyasal ve elektron mikroskobik olarak incelenmesi. 2015, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Ross, M., G. Kaye and W. Pawlina, Histology: a Text and Atlas, 4th edt: Lippincott WilliamsWilkins. 2003, Philedelphia.
Junqueira, L.C., J. Carneiro, R.O. Kelley, et al., Temel histoloji. 1993: Barış Kitabevi.
Gulaya, N., V. Margitich, N. Govseeva, et al. Phospholipid composition of human sperm and seminal plasma in relation to sperm fertility. Archives of andrology, 2001; 46(3); 169-175.
Poulos, A. and I. White. The phospholipid composition of human spermatozoa and seminal plasma. Reproduction, 1973; 35(2); 265-272.
Niu, D.-M. and J.-J. Wang. Lipids in the sperm plasma membrane and their role in fertilization. Zhonghua nan ke xue= National Journal of Andrology, 2009; 15(7); 651-655.
Trübner, M., H.J. Glander and J. Schaller. Localization of adhesion molecules on human spermatozoa by fluorescence microscopy. Andrologia, 1997; 29(5); 253-260.
Katz, A.M., D. Rosenthal and D.N. Sauder. Cell adhesion molecules: structure, function, and implication in a variety of cutaneous and other pathologic conditions. International journal of dermatology, 1991; 30(3); 153-160.
Salicioni, A.M., M.D. Platt, E.V. Wertheimer, et al. Signalling pathways involved in sperm capacitation. Society of Reproduction and Fertility supplement, 2007; 65; 245.
Visconti, P.E., J.L. Bailey, G.D. Moore, et al. Capacitation of mouse spermatozoa. I. Correlation between the capacitation state and protein tyrosine phosphorylation. Development, 1995; 121(4); 1129-1137.
Austin, C.R. The ‘capacitation’of the mammalian sperm. Nature, 1952; 170(4321); 326-326.
Chang, M.C. Fertilizing capacity of spermatozoa deposited into the fallopian tubes. Nature, 1951; 168(4277); 697-698.
Zülfikaroğlu, G., H. ÖZGÜR and S. POLATURKEY. Kapasitasyonun moleküler temelleri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 2010; 19(1); 12-24.
Sadler, T.W., Langman's medical embryology. 2018: Lippincott Williams & Wilkins.
Moghissi, K.S., The function of the cervix in human reproduction. 1984: Year Book Medical.
McRorie, R.A. and W.L. Williams. Biochemistry of mammalian fertilization. Annual review of biochemistry, 1974; 43(1); 777-802.
Gibbons, R., S.A. Adeoya-Osiguwa and L.R. Fraser. A mouse sperm decapacitation factor receptor is phosphatidylethanolamine-binding protein 1. Reproduction, 2005; 130(4); 497-508.
Brewis, I.A., H.D. Moore, L.R. Fraser, et al. Molecular mechanisms during sperm capacitation. Human Fertility, 2005; 8(4); 253-261.
Wroblewski, N., W.-B. Schill and R. Henkel. Metal chelators change the human sperm motility pattern. Fertility and sterility, 2003; 79; 1584-1589.
Andrews, J.C., J.P. Nolan, R.H. Hammerstedt, et al. Role of zinc during hamster sperm capacitation. Biology of reproduction, 1994; 51(6); 1238-1247.
Travis, A.J. and G.S. Kopf. The role of cholesterol efflux in regulating the fertilization potential of mammalian spermatozoa. The journal of clinical investigation, 2002; 110(6); 731-736.
Visconti, P.E., H. Galantino-Homer, X. Ning, et al. Cholesterol efflux-mediated signal transduction in mammalian sperm: β-cyclodextrins initiate transmembrane signaling leading to an increase in protein tyrosine phosphorylation and capacitation. Journal of Biological Chemistry, 1999; 274(5); 3235-3242.
Lin, Y. and F.W. Kan. Regionalization and redistribution of membrane phospholipids and cholesterol in mouse spermatozoa during in vitro capacitation. Biology of Reproduction, 1996; 55(5); 1133-1146.
Davis, B.K., R. Byrne and B. Hungund. Studies on the mechanism of capacitation. II. Evidence for lipid transfer between plasma membrane of rat sperm and serum albumin during capacitation in vitro. Biochimica et Biophysica Acta, 1979; 558(3); 257-266.
Zhang, S.-X., X.-Y. Liu and H.-Y. Wang. Regulation of ion and ion channels in sperm capacitation. Zhonghua nan ke xue= National Journal of Andrology, 2009; 15(2); 170-173.
Jungueira, L.C., C. Jose and R.O. Kelley. Temel Histoloji a lange medical book. Barış kitabevi, 1992; 543-48.
Garbers, D., D. TUbb and R. Hyne. A requirement of bicarbonate for Ca2+-induced elevations of cyclic AMP in guinea pig spermatozoa. Journal of Biological Chemistry, 1982; 257(15); 8980-8984.
Florman, H.M., R.M. Tombes, N.L. First, et al. An adhesion-associated agonist from the zona pellucida activates G protein-promoted elevations of internal Ca2+ and pH that mediate mammalian sperm acrosomal exocytosis. Developmental biology, 1989; 135(1); 133-146.
Fry, M., S. Ghosh, J. East, et al. Role of human sperm phospholipase A2 in fertilization: effects of a novel inhibitor of phospholipase A2 activity on membrane perturbations and oocyte penetration. Biology of reproduction, 1992; 47(5); 751-759.
Monks, N., D. Stein and L. Fraser. Adenylate cyclase activity of mouse sperm during capacitation in vitro: effect of calcium and a GTP analogue. International journal of andrology, 1986; 9(1); 67-76.
Llanos, M.N. and S. Meizel. Phospholipid methylation increases during capacitation of golden hamster sperm in vitro. Biology of Reproduction, 1983; 28(5); 1043-1051.
Histoloji, K.E.Ö. Isparta. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları, 2002(29); 253.
Seçkin, İ., A. Ertürkoğlu, M. Taşyürekli, et al. Özel Histoloji Ders Kitabı. İstanbul Üniversitesi basım ve yayınevi, İstanbul, 2008.
Sayilmaz, A., Metotreksat toksisitesinin sıçan testisinde yarattığı histolojik değişimlere C vitamininin etkilerinin araştırılması. 2015, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Williams, P., R. Warwick, M. Dyson, et al. Gray’s anatomy 37th ed. Churchill Livingstone, Edinburgh, 1989.
YILDIZ, M. and M. SANDIKÇI. Kastrasyon Yapılan Sıçanlarda Prostat ve Vezikula Seminalis Üzerine Histokimyasal ve Histomorfolojik Çalışmalar. Animal Health Production and Hygiene; 2(2); 228-234.
McNeal, J.E. Normal histology of the prostate. The American journal of surgical pathology, 1988; 12(8); 619-633.
Goldblum, J.R., L.W. Lamps, J. McKenney, et al., Rosai and Ackerman's Surgical Pathology E-Book. 2017: Elsevier Health Sciences.
Tuncel, T., Normospermili kişilerde sperm kriyoprezervasyonu öncesi ve sonrası spermatozoada annexin V testi ile apoptozisin değerlendirilmesi. 2013, Necmettin Erbakan University (Turkey).
Şaylan, A., Farklı semen örneklerindeki hyaluronik asidin swim-up tekniğinde kullanımı ve sperm parametrelerine etkisi. 2015, Necmettin Erbakan University (Turkey).
