Rabdomiyoliz Ve Crush Sendromlu Hastaya Yaklaşım
Özet
Rabdomiyoliz, çizgili kas hücrelerinin hasarlanması sonucu miyoglobin, kreatinin kinaz, potasyum ve laktik asit gibi hücre içi bileşenlerin dolaşıma geçmesiyle gelişen klinik ve laboratuvar bozukluğudur. Uzun süreli basınca maruz kalan kas hasarına bağlı gelişen Crush sendromu, depremlerde doğrudan travma etkisinden sonra ikinci en sık ölüm nedenidir. Etiyolojisinde travmatik (deprem, kazalar, aşırı egzersiz, elektrik çarpması) ve non-travmatik (ilaçlar, elektrolit bozuklukları, enfeksiyonlar) etkenler yer alır. Hastalık kompartman sendromu (6 P bulgusu), kas ağrısı, güçsüzlük ve koyu renkli idrar triyadı ile ortaya çıkar. En önemli komplikasyonu renal vazokonstriksiyon, tubuler tıkanma ve direkt toksisite mekanizmalarıyla meydana gelen akut böbrek hasarıdır (ABH). Tanıda idrarda koyu kahverengi görünüm ve dipstick ile miyoglobinüri saptanması, serumda ise pik yapan kreatinin kinaz seviyeleri temel rol oynar. Tedavide primer yaklaşım, damar yolu açılarak erken dönemde saatte 1000 mL izotonik sıvı replasmanı başlanması, idrar çıkışının saatlik 200-300 mL düzeyinde tutulması ve potasyum içeren sıvılardan kaçınılmasıdır. Miyoglobin çökmesini engellemek için sodyum bikarbonat ile idrar alkalizasyonu uygulanabilir. Elektrolit bozuklukları yakından takip edilmeli, endikasyon halinde intermittan hemodiyaliz uygulanmalıdır.
Referanslar
Sever MS. Ezelme (Crush) Sendromu Akut Böbrek Hasarının Önlenmesi ve Tedavisi. Turkiye Klinikleri J Nephrol-special Topics 2014;7(1).
Akdam H, Alp A. Ezilme sendromu. Tepecik Eğit. ve Araşt. Hast. Dergisi 2015;25(2):71-7.
Cabral BMI, Edding SN, Portocarrero JP, Lerma EV. Rhabdomyolysis. Dis Mon. 2020 Aug;66(8):101015.
Sever MS, Vanholder R. Acute kidney injury in polytrauma and rhabdomyolysis. Neil Turner, Norbert Lameire (eds). Oxford Textbook of Clinical Nephrology for its fourth edition. Oxford University Press 2016.
Sever MS, Vanholder R. RDRTF of ISN Work Group on Recommendations for the Management of Crush Victims in Mass Disasters. Recommendation for the management of crush victims in mass disasters. Nephrol Dial Transplant 2012;27(Suppl 1):1-67.