Kronik Hastalığı Olan Kadınlarda Postpartum Bakım
Özet
Postpartum dönem, anne ve yenidoğan ölümleri ile hastalıklarının en sık görüldüğü, hem fiziksel hem de psikososyal değişimlerin yaşandığı kritik bir süreçtir. Doğum sonrası ölümlerin büyük kısmı ilk haftada meydana geldiğinden, bu dönemde düzenli ve kaliteli koruyucu sağlık hizmetlerinin sunulması hayati önem taşır. Sağlıklı gebeler için bile risk barındıran bu süreç, üreme çağındaki kadınlarda ölümlerin önemli bir nedeni olan kronik hastalıklarda çok daha büyük riskler oluşturmaktadır. Gebelik fizyolojisi var olan hastalıkları olumsuz etkilerken, hastaneye yatış oranlarını ve anksiyeteyi artırmakta, emzirme sürelerini ise kısaltmaktadır. Bu bağlamda diyabet, kalp, solunum ve böbrek hastalığı olan kadınların postpartum bakımında kanıta dayalı ebelik ve hemşirelik girişimlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Diyabette glikoz takibi ve kanama kontrolü; kalp hastalıklarında kardiyak monitorizasyon ve sıvı dengesi; solunum hastalıklarında semptom yönetimi ve emzirme desteği; böbrek hastalıklarında ise sıvı retansiyonu ve organ fonksiyonlarının izlenmesi kritik bakım adımlarıdır. Hemşire ve ebeler, bu riskli süreçte kadınların bireysel özelliklerini gözeterek bütüncül, bireyselleştirilmiş eğitim ve danışmanlık rolleriyle anne ölümlerini ve hastaneye yatışları azaltmada anahtar bir role sahiptir.
The postpartum period is a critical process where maternal and neonatal mortality and morbidity are most frequently observed, and both physical and psychosocial changes occur. Since a large portion of postpartum deaths occurs within the first week, providing regular and quality preventive health services during this period is of vital importance. This process, which poses risks even for healthy pregnant women, carries a much higher risk in chronic diseases, which are a significant cause of death among women of reproductive age. While the physiology of pregnancy adversely affects existing conditions, it increases hospitalization rates and anxiety, and shortens breastfeeding durations. In this context, evidence-based midwifery and nursing interventions are required in the postpartum care of women with diabetes, heart, respiratory, and kidney diseases. Glucose monitoring and hemorrhage control in diabetes; cardiac monitoring and fluid balance in heart diseases; symptom management and breastfeeding support in respiratory diseases; and tracking fluid retention and organ functions in kidney diseases are critical care steps. Nurses and midwives play a key role in reducing maternal mortality and hospitalizations through their holistic, individualized education, and counseling roles, taking into account the personal characteristics of women in this risky process.
Referanslar
Akan N. Renal tranplantasyon sonrası gebeliklerde tedavi ve hemşirelik bakımı: Bir vaka. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2003;6(3):29-37.
Aksu H, Yurtsev E. Gebelik, diyabet ve hemşirelik bakımı. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2009; 16(3): 50-58.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). ACOG committee opinion No. 736: Optimizing postpartum care. Obstet Gynecol. 2018;131(5):e140–e150.
Ayçiçek S, Akkaya S, Ede H, Polat C, Gül T. Kalp hastalıkları olan gebelerin değerlendirilmesi: Bir üniversite hastanesinin üç yıllık deneyimi. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 2018;71(3):194-199.
Balint OH, Siu SC, Mason J, et al. Cardiac outcomes after pregnancy in women with congenital heart disease. Heart. 2010; 96(20): 1656-1661.
Barimani M, Vikström A. successful early postpartum support linked to management, ı̇nformational, and relational continuity. Midwifery. 2015;31(8):811–7.
Bay F, Özerdoğan N. Doğum sonrası bakım ve ev ziyaretlerinin önemi. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020; 4(1): 77-90.
Bekmezci H, Hamlacı Y, Özerdoğan N. Postpartum care based on The Meleis' Transition Theory. Gümüşhane üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2016;5(4):101-106.
Benahmed N, San Miguel L, Devos C, Fairon N, Christiaens W. Vaginal delivery: how does early hospital discharge affect mother and child outcomes? A systematic literature review. BMC Pregnancy and Childbirth. 2017; 17(1): 1-14.
Capula C, Chiefari E, Vero A, Foti DP, Brunetti A, Vero R. Prevalence and predictors of postpartum glucose intolerance in Italian women with gestational diabetes mellitus. Diabetes Research and Clinical Practice. 2014;105(2):223-230.
Chang Y, Chen X, Cui H, Zhang Z, Cheng L. Follow-up of postpartum women with gestational diabetes mellitus (GDM). Diabetes Research and Clinical Practice. 2014;106(2):236-240.
Dişli D, Kaydırak MM. Kanıt temelli yaklaşım perspektifinde postpartum bakımın optimizasyonu. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2021;6(2):143-151.
Duman M, Taşhan ST, Serin EK. Kronik hastalığı olan kadınların üreme sağlığı davranışlarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2019; 6(2): 83-91.
Greutmann M, Pieper PG. Pregnancy in women with congenital heart disease. European Heart Journal. 2015; 36(37): 2491-2499.
Güneri SE. Postpartum erken dönem kanıta dayalı uygulamalar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015; 4(3): 482-496.
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. Nüfus ve Sağlık Araştırması 2018 [Internet]. http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/TNS A_2018_anarapor.pdf (Erişim: 10.02.2022).
Jana N, Barik S, Arora N, Singh AK. Tuberculosis in pregnancy: The challenges for south asian countries. Obstet. Gynaecol. 2010; 38(9): 1125-1136.
Kaptan G. Ebeler ve hemşireler ı̇çin gebelikte ı̇ç hastalıkları. İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevi; 2012.
Kassebaum NJ, Bertozzi-Villa A, Coggeshall MS et al. Global, regional, and national levels and causes of maternal mortality during 1990–2013: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. The Lancet. 2014; 384(9947): 980-1004.
Lawn JE, Blencowe H, Oza S, et al. Every newborn: Progress, priorities, and potential beyond survival. The Lancet. 2014; 384 (1), 89-205.
Naohiro Y et al. Schedules for Home Visits in the Early Postpartum Period. Cochrane Database Syst Rev Sched 2017;(8).
Özcan H, Oskay Ü. Gebelikte fazla görülen solunum sistem hastalıkları ve bakımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2014; 30(3): 80-91.
Şahin NE, Aslan F, Emiroğlu ON. Aile içi şiddetin önlenmesi için bir model önerisi : halk sağlığı hemşiresinin ev ziyareti ile aile ı̇zlemi. HUHEMFAD-JOHUFON. 2018;5(3):247–59.
Şirin A. Gebelikte diyabet ve bakım. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi. 2005: 21 (2): 77-88.
Türkmen H, Yalnız H, Karaca Saydam B. Gebelikte diyabetes mellitus ve ebelik bakımı. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi. 2015; 12879 (2): 11-25.
United Nations Children’s Fund. Estimates developed by the UN ınteragency group for child mortality estimation (UN Igmelevels & Trends in Child Mortality. http://www.childmortality.org/2017/files_v21/download/IGM E%20report%202017%20child%20mortality%20final.pdf (Erişim: 10.02.2022).
World Health Organization (WHO). Recommendations on postnatal care of the mother and newborn. 29.12.2018,http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/97603/1/9789241506 649_eng.pdf (Erişim: 10.02.2022).
World Health Organization. Maternal mortality. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs348/en/ (Erişim: 10.02.2022).
Zeren F, Gürsoy E. Anne ve yenidoğan için dünya sağlık örgütü postpartum bakım önerileri. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018; 7(4): 95-102.
