Postpartum Dönemde Beslenme

Yazarlar

Endam Çetinkaya
https://orcid.org/0000-0003-2667-2633

Özet

Postpartum dönemde dengeli beslenme, anne ve yenidoğan sağlığının korunması ile gelecekteki gebeliklerin başarısı açısından kritik bir öneme sahiptir. Doğum sonrasında kadınlar, bebek ve plasenta ağırlığı ile idrar çıkışı ve involüsyon süreçlerine bağlı olarak ilk haftalarda hızlı bir kilo kaybı yaşasalar da gebelik öncesi kilolarına dönmeleri genellikle altı ay ile bir yılı bulur. Bu süreçte laktasyonu olumsuz etkileyecek ağır zayıflama diyetlerinden kaçınılmalı, enerji ve besin depolarının yenilenmesi için dengeli bir beslenme modeli benimsenmelidir. Emziren annelerin günlük kalori ihtiyacı gebelik öncesine göre yaklaşık 600 kcal artış gösterirken, günlük sıvı tüketiminin en az 2500 ml düzeyinde tutulması süt üretimini artırmak ve yaygın bir postpartum problem olan konstipasyonu önlemek açısından elzemdir. Anne sütünün miktar ve kalitesini doğrudan etkileyen bu dönemde; protein, kalsiyum, demir ve temel vitaminlerin (A, C, E, riboflavin) yeterli düzeyde alınması, çay ve kahve gibi süt verimini azaltabilecek içeceklerin sınırlandırılması önerilir. Hemşire ve ebeler, lohusalık sürecinde kadınların beslenme durumunu kilo, hemoglobin ve diyet öyküsü üzerinden değerlendirerek kişiye özel beslenme danışmanlığı sağlamada hayati bir role sahiptir.

Balanced nutrition during the postpartum period is of critical importance for preserving maternal and newborn health, as well as for the success of future pregnancies. Although women experience rapid initial weight loss in the first weeks following birth due to the weight of the fetus, placenta, amniotic fluid, and postpartum involution processes, returning to pre-pregnancy weight typically takes six months to a year. During this phase, severe weight-loss diets that could negatively affect lactation must be avoided, and a balanced nutrition model should be adopted to rebuild depleted energy and nutrient stores. While the daily energy requirement of breastfeeding mothers increases by approximately 600 kcal compared to pre-pregnancy levels, maintaining a daily fluid intake of at least 2500 ml is essential to enhance milk production and prevent constipation, which is a common postpartum issue. Adequate intake of protein, calcium, iron, and essential vitamins (A, C, E, riboflavin) directly influences the quantity and quality of breast milk, whereas restricting beverages like tea and coffee, which can reduce milk efficiency, is highly recommended. Nurses and midwives play a vital role in providing personalized nutritional counseling by evaluating the nutritional status of postpartum women based on weight, hemoglobin levels, and dietary history.

Referanslar

World Health Organization. Good maternal nutrition the best start in life. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2016.

Mahmoud AAGE, Ismail NA, El-Habashy MM. Dietary practices among postpartum women. Bulletin of High Institute of Public Health. 2007;37(3): 711-736.

Aslan E. Normal Lohusalık Süreci ve Bakım. Beji NK. (ed.) Hemşire ve Ebelere Yönelik Kadın Sağlığı ve Hastalıkları içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2016. s. 413-454.

Florida Department of Health. Prenatal & postpartum nutrition module. Florida: 4. Florida Department of Health Bureau of WIC and Nutrition Services; 2003.

Falciglia G, Piazza J, Ritcher E, et al. Nutrition education for postpartum women: A pilot study. Journal of Primary Care & Community Health. 2014;5(4): 275-278. doi: 10.1177/2150131914528515

Kirlek F, Can HÖ. Postpartum Dönem. Sevil Ü, Ertem G. (ed.) Perinatoloji ve Bakım içinde. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2016. s. 409-496.

Taşkın L, Akan N. Doğum Sonu Dönem. Taşkın L. (ed.) Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. s. 534-566.

Coşkun A, Aslan E. Doğum Sonu Dönem. Coşkun AM. (ed.) Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği El Kitabı içinde. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları; 2012. s. 237-292.

Bölükbaşı H, Şanlıer N. Postpartum depresyonun annelerin emzirme başarısı, öz yeterliliği ve anne sütüne etkileri. Turkiye Klin Nutr Diet-Spec Top. 2017;3(2): 111–116.

Tatarlar A, Tokat MA. Vajinal doğum sırasında yaşanan korkunun laktasyona, emme davranışlarına ve ilk emzirme sonuçlarına etkisi. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016;15(2): 83-92. doi: 10.5455/pmb.1-1435819087

Ay E, Büyükuslu N, Batırel S, et al. Maternal protein restriction during pregnancy and lactation in rats imprints long term reduction in hepatic lipid content selectively in the male offspring. Nutr Res. 2018;1(1): 21-61.

Innis SM. Impact of maternal diet on human milk composition and neurological development of infants. Am J Clin Nutr. 2014;99(3):734-741. doi: 10.3945/ajcn.113.072595

Uçar Z, Yılmaz HÖ. Laktasyon döneminde beslenme: Enerji ve makro besin öğeleri. J Health Pro Res. 2020;2(1): 37-46.

T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye beslenme rehberi (TÜBER) 2015. Anakara: Kayhan Ajans; 2015. s. 102-104. (22/02/2022 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-hareketli-hayat-db/Yayinlar/rehberler/2015-beslenme-rehberi.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Weldehaweria NB, Misgina KH, Weldu MG, et al. Dietary diversity and related factors among lactating women visiting public health facilities in Aksum town, Tigray, Northern Ethiopia. BMC Nutr. 2016;2(1): 1-9. doi: 10.1186/s40795-016-0077-3

Yayınlanan

7 Temmuz 2022

Lisans

Lisans