Postpartum Enfeksiyonlar
Özet
Postpartum enfeksiyonlar, doğumdan sonraki ilk altı hafta içinde üreme organlarında bakteriyel nedenlerle gelişen ve anne ölümlerinin önemli nedenlerinden biri olan tablolardır. Doğum sonrası 24 saatten sonra ilk 10 günde art arda iki gün ateşin 38°C veya üzerinde seyretmesiyle karakterize olan bu enfeksiyonlar, sezaryen doğumlarda vajinal doğumlara kıyasla 5-10 kat daha sık görülür. En sık endometrit, pelvik selülit, peritonit, idrar yolu enfeksiyonları (sistit, piyelonefrit), yara yeri enfeksiyonları ve meme enfeksiyonları (angorjman, mastit, meme apsesi) şeklinde klinik gruplara ayrılır. Cerrahi kesiler, plasenta giriş yerindeki açık yaralar, doku travmaları, uzamış doğum eylemi, sık vajinal muayene ve mesane kateterizasyonu enfeksiyon riskini artıran temel faktörler arasındadır. Teşhiste endometrial, kan ve idrar kültürleri ile laboratuvar testlerinden yararlanılırken; tedavide genellikle geniş spektrumlu oral veya intravenöz antibiyotikler, analjezikler ve sıvı takviyesi (hidrasyon) kullanılır. Korunma ve bakım süreçlerinde ise doğum öncesinde risk faktörlerinin belirlenmesi, operasyon öncesi proflaktik antibiyotik uygulaması, doğum sırasında aseptik tekniklere uyulması, sık vajinal muayeneden kaçınılması ve doğum sonrasında ise perine hijyeni, doğru emzirme eğitimi, bol sıvı alımı ile yaşam bulgularının düzenli takibi hayati önem taşır.
Postpartum infections are bacterial conditions developing within the first six weeks following childbirth in the reproductive organs, representing a major cause of maternal mortality. Characterized by a fever of 38°C or higher for two consecutive days within the first 10 days after the initial 24 hours postpartum, these infections occur 5 to 10 times more frequently in cesarean deliveries compared to vaginal births. They are primarily categorized into endometritis, pelvic cellulitis, peritonitis, urinary tract infections (cystitis, pyelonephritis), wound infections, and breast infections (engorgement, mastitis, breast abscess). Surgical incisions, open wounds at the placental site, tissue trauma, prolonged labor, frequent vaginal examinations, and bladder catheterization constitute the key risk factors accelerating infection. Diagnosis relies heavily on endometrial, blood, and urine cultures along with laboratory assessments, while treatment typically involves broad-spectrum oral or intravenous antibiotics, analgesics, and proper hydration. In terms of prevention and clinical care, identifying pre-pregnancy risk factors, administering preoperative prophylactic antibiotics, maintaining aseptic techniques during delivery, avoiding unnecessary vaginal exams, and providing comprehensive postpartum care—including perineal hygiene, proper breastfeeding techniques, adequate fluid intake, and frequent vital sign monitoring—remain critically imperative.
Referanslar
Taşkın L. Doğum Sonu Dönemde Riskli Durumlar. Taşkın L (ed.) Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği içinde.12nd ed. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi; 2014. p. 518-524
Alden KR. Postpartum Complication. In: Perry SE, Hockenberry MJ, Lowdermilk DL. et al (eds.) Maternal Child Nursing Care. 5nd ed. Canada: Elsevier Mosby; 2014. P. 540-542
Durham R, Chapman L. Maternal- Newborn Nursing (2nd ed). USA: F.A. Davis Company;2014
Romas JN. Maternal-Newborn Nursing Care. USA: F.A. Davis Company; 2014.
McVay R. Images G. The Family at Risk in the Postpartum Stage. In: Londan ML. Ladewing PAW. Davidson MR. et al (eds.) Maternal&Child Nursing Care. 4nd ed. USA: Person Education Limited; 2015. p. 811-837
Karsnitz DB. Puerperal infections of the genital tract: a clinical review. Journal of Midwifery & Women's Health. 2013; 58(6): 632-642. doi:10.1111/jmwh.12119
Boushra M, Rahman O. Postpartum Infection. 2020. [Online] https://europepmc.org/article/nbk/nbk560804 [Accessed: 19th February 2022]
Toprak FÜ, Turan Z, Erenel AŞ. Doğum sonu erken dönem hemşirelik uygulamalarında güncel yaklaşımlar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 6(2): 96-103
Holub K. Postpartum Maternal Complications. In: Murray S. McKinney E. Holub K. et al (eds.) Foundations of Maternal- Newborn and Women’s Health Nursing. 7nd ed. Canada: Elsevier Mosby;2019. P. 508-517
Leifer G. Introduction to Maternity and Pediatric Nursing (8nd ed). Canada: Elsevier Mosby; 2019
Güneri SE. Postpartum erken dönem kanıta dayalı uygulamalar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015; 4(3): 482-496
Woodd SL, Montoya A, Barreix M, et al. Incidence of maternal peripartum infection: a systematic review and meta-analysis. PLOS Med. 2019;16(12):e1002984.
Dellapiana G, Levian C, Gubernick, et al. Prophylactic postoperative antibiotics after emergent cesarean delivery and risk of postpartum infection or wound complication. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 2021; 1-6. Doi:10.1080/14767058.2021.1926449
Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2018. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü [Online]
http://www.sck.gov.tr/wp-content/uploads/2020/08/TNSA2018_ana_Rapor.pdf [Accessed: 19th February 2022]
Oskay Ü. Avcı N. Riskli Postpartum Dönem ve Hemşirelik Yaklaşımı. Beji NK (ed.) Kadın Sağlığı ve Hastalıkları içinde. 3nd ed. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2020. p. 602-607
Bal MD. IV. Evre Komplikasyonları. Bal MD, Yılmaz SD (eds.) Ebelere Yönelik Kapsamlı Doğum içinde. Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2017. p. 328-332
Dalton E. Castıllo E. Postpartum infections: A review for the non-OBGYN. Obstetric Medicine, 2014; 7(3): 98-102.
Duff P. Maternal and fetal infections. In: Creasy RK, Resnik R, Iams ID, et al. (Eds.) Creasy 6’9‘ Resnik’s Maternal-fetal medicine: principles and practice (7th ed.) Philadelphia : Saunders; 2014. p. 802-851
Cunningham FG, Leveno KI, Bloom SL, et al. Williams’ obstetrics. 24nd ed.New York: McGraw-Hill;2014
Morgan J, Roberts S. Maternal sepsis. Obstet Gynecol Clin North Am. 2013;40(1):69-87. https://doi.org/10.1016/j.ogc.2012.11.007
Rhode, M. A. Postpartum complications. In: Mattson S, Smith IE (eds.) Core curriculumfor maternal-newborn nursing. 5nd ed. St. Louis, MO: Elsevier; 2016. p. 645-661.
Ambrose A, Repke JT. Puerperal problems. In: James D, Steer PJ, Weiner CP, et al (eds.) High risk pregnancy: Management options. 4nd ed. St. Louis, MO: Elsevier/Saunders; 2011. p. 1313-1329
Davidson MR. Fast Facts fort the Antepartum and Postpartum Nurse. New York: Springer Publishing Company; 2014.
Poggi, S. B. H. Postpartum hemorrhage & the abnormal puerperium. In: DeCherney AH, Nathan L, Laufer N, et al (eds.) Current diagnosis & treatment: Obstetrics & gynecology.11nd ed. New York, NY: McGraw-Hill;2013. p. 349-368
Dişli D, Kaydırak MM. Kanıt temelli yaklaşım perspektifinde postpartum bakımın optimizasyonu. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2021; 6(2): 143-151.
Duff P, Birsner N. Maternal and perinatal infection in pregnancy: Bacterial. In: Gabbe SG, Niebyl IR. Simpson IL, et al (eds.) Obstetrics: Normal and problem pregnancies.7nd ed. Philadelphia: Elsevier; 2017.p. 1130-1146.
Pessel C, Tsai MC. The normal puerperium. In: DeCherney AH, Nathan L, Laufer N, et al (eds.) Current diagnosis & treatment: Obstetrics & gynecology. 11nd ed. New York, NY: McGraw-Hill; 2013.p.190-213.
Colombo DF. Renal Disease in Pregnancy. In: Gabbe SG, Niebyl JR, Simpson JL, et al (eds.) Obstetrics: Normal and Problem Pregnancies 7nd ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2017 p. 852-853
Mcdonnold M, Friedman A, Raker C. et al. Is postpartum pyelonephritis associated with the same maternal morbidity as antepartum pyelonephritis?. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 2012; 25(9): 1709-1711. doi: 10.3109/14767058.2012.662555
Koçak DY, Bingöl D. Obezitenin maternal ve fetal sağlık üzerine etkileri, Hemşirelik Yaklaşımı. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2019; 2(2): 110-119
Öcal P, Güral O. Puerperium (Lohusalık). Klinik Gelişim. 2008; 21(1): 43-46
İlhan M, Gemici E, Yanar F, et al. Nekrotizan fasiit tedavi yaklaşımları: 5 yıllık tek merkez deneyimi. Bakırköy Tıp Dergisi. 2014; 10(2): 70-74 doi:10.5350/BTDMJB201410206
Gölbaşı Z, Kaya D. Postpartum Dönem ve Bakımı. Erenel AŞ, Vural G (eds.) Hemşireler ve Ebeler İçin Perinatal Bakım içinde. İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevleri; 2020. p. 350-353.
Çetinkaya E. Meme dolgunluğu (angorjman) gelişen annelerde lahana uygulamasının etkisi [tez]. İzmir: Doktora Tezi, Ege Üniversitesi; 2019
Erözgen F, Kızılkaya MC, Çıtlak G. Mastitler. Medical Bulletin of Haseki/Haseki Tip Bulteni. 2014; 52(3): 150-152.
Boran P. Emzirme Sorunlarına Kanıta Dayalı Yaklaşım. Osmangazi Tıp Dergisi. 2020: 35-40. doi:10.20515/otd.681551
Amir LH, Forster DA, Lumley JH, et al. Tecken på mastit. Breastfeed Med.2014; 9(5):239-243.
Yalçın SS. Emzirme Danışmanlığı Uygulayıcı Kitabı. Ankara: TC Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Başak Matbaacılık. 2018
Lawrence RA, Lawrence RM. Breastfeeding: A guide for the medical profession 8nd ed. Philadelphia: Mosby; 2016.
Merih YD, Kömürcü N. Perinatal Dönemde Hemşirelik Uygulamalarına İlişkin Akış Şemaları. Kömürcü N (ed.) Akış Şemaları ile Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2012. p. 48-49
Şahin İİ. Puerperium. Çakmak BD, Üstünyurt E (eds.) Obstetride Pratik Bilgiler içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2020. p. 209-224
Wıllıams MJ, Do Valle CCR, Gyte GML. Different classes of antibiotics given to women routinely for preventing infection at caesarean section. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2021, https://doi.org/10.1002/14651858.CD008726.pub3
Çobanoğlu A, Şendır M. Epizyotomi bakımında kanıta dayalı uygulamalar. Florence Nightingale Hemsirelik Dergisi. 2019; 27(1): 48-62 doi: 10.26650/FNJN345977
Akarsu RH. Kuş B. Doğum Sonrası Dönem Bakım Uygulamaları ve İşlem Basamakları. Özerdoğan N (ed.) Ebelik Bakım Uygulamalarında İşlem Basamakları içinde. Ankara: Vize Yayıncılık; 2021. p. 162-163
