Postpartum Dönemde Meme Sorunları ve Bakımı
Özet
Postpartum dönemde yanlış emzirme teknikleri, yetersiz hijyen ve memenin tam boşaltılamaması gibi nedenlerle engorjman, süt kanallarında tıkanıklık, mastit ve meme apsesi gibi önemli sorunlar gelişebilmektedir. Doğumdan sonraki ilk hafta içinde sütün kanalları aşırı doldurmasıyla ortaya çıkan engorjmanda memeler sert, ağrılı ve ödemli hale gelir; tedavisinde emzirme öncesi elle sağma, masaj, destekleyici sütyen kullanımı ve soğuk uygulamalar önerilir. Süt kanallarının tıkanması ise yetersiz boşalma ve konjesyon nedeniyle oluşur ve müdahale edilmediğinde laktasyonel mastite yol açabilir. Genellikle doğumdan sonraki 2-3. haftalarda görülen mastit, enfeksiyona bağlı meme iltihabı olup ağrı, lokal ısı artışı, kızarıklık ve ateş ile karakterizedir; konservatif tedavisinde memenin sık boşaltılması, istirahat ve hekim önerisiyle analjezik veya antibiyotik kullanımı yer alır. Mastitin bir komplikasyonu olarak veya çatlak meme ucundan giren bakteriler nedeniyle gelişebilen meme apsesi ise ağrılı, dalgalı bir yumru ve ateşle kendini gösterir; tedavisi için antibiyotik kullanımı, iğne aspirasyonu veya cerrahi insizyon ve drenaj gereklidir. Bu süreçte ebe ve hemşireler, sorunların erken tespiti ve annelere doğru emzirme eğitimi verilmesinde kritik bir role sahiptir.
During the postpartum period, significant breast problems such as engorgement, plugged milk ducts, mastitis, and breast abscess can develop due to factors like incorrect breastfeeding techniques, inadequate hygiene, and insufficient breast emptying. Engorgement, which occurs within the first week after birth as milk excessively fills the ducts, causes the breasts to become hard, painful, and edematous; its treatment includes manual expression before feeding, massage, wearing supportive bras, and cold applications. Plugged milk ducts arise from insufficient emptying and congestion, and if left unmanaged, they can lead to lactational mastitis. Mastitis, typically seen in the second and third weeks postpartum, is an infection-related breast inflammation characterized by pain, localized warmth, redness, and fever; its conservative management involves frequent emptying of the breast, rest, and the use of analgesics or antibiotics as recommended by a physician. Developing as a complication of mastitis or due to bacteria entering through cracked nipples, a breast abscess manifests with a painful, fluctuant lump and fever; its treatment requires antibiotic therapy, needle aspiration, or surgical incision and drainage. Throughout this process, midwives and nurses play a critical role in the early detection of these issues and in providing proper breastfeeding education to mothers.
Referanslar
Durmuş A, Gürkan CÖ. (2020). Erken postpartum dönem meme sorunlarında kanıt temelli tamamlayıcı ve destekleyici bakım uygulamaları. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi,3(2): 185-192. DOI:10.38108/ouhcd.761903
Kirlek F, Akdolun BN. (2013). Erken poğum döneminde meme başı ağrısı ve çatlaklarının önlenmesinde anne sütü ve zeytinyağının etkisi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 15(2): 17-34. https://dergipark.org.tr/en/pub/hemarge/issue/52732/695695 adresinden erişildi.
Gila-Díaz A, Carrillo GH, López de Pablo ÁL, Arribas SM, Ramiro-Cortijo D. (2020). Association between maternal postpartum depression, stress, optimism, and breastfeeding pattern in the first six months. Int J Environ Res Public Health, 17(19): 7153. doi: 10.3390/ijerph17197153.
WHO (2020). (Exclusive Breastfeeding for Optimal Growth, Development and Health of Infants. [erişimi: 20.02.2022]; Available online: https://www.who.int/elena/titles/exclusive_breastfeeding/en/
Shafaei FS, Mirghafourvand M, Havizari S. (2020). The effect of prenatal counseling on breastfeeding self-efficacy and frequency of breastfeeding problems in mothers with previous unsuccessful breastfeeding: a randomized controlled clinical trial. BMC Womens Health, 20(1): 94. doi: 10.1186/s12905-020-00947-1.
Kılcı H. (2014). Poatpartum erken dönem emzirme başarısı ile postpartum geç dönem emzirme öz yeterlilik ve meme sorunları arasındaki ilişki. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ebelik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın.
Mathur N, Dhingra D. (2014). Breast-feeding. Hint J Pediatr, 81(2):143–149. doi: 10.1007/s12098-013-1153-1.
Güngör S. (2021). 0-6 Ay bebeği olan annelerin emzirme durumları ve emzirme sorunlarını etkileyen faktörler. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale.
Alekseev NP, Vladimir II, Nadezhda TE. (2015). Pathological postpartum breast engorgement: prediction, prevention, and resolution. Breastfeed Med, 10(4): 203-8. doi: 10.1089/bfm.2014.0047.
Mangesi L, Zakarija GI. (2016). Treatments for breast engorgement during lactation. Cochrane Database Syst Rev, 28(6): CD006946. doi: 10.1002/14651858.CD006946.pub3.
Zakarija G, I, Stewart F. (2020). Treatments for breast engorgement during lactation. Cochrane Database Syst Rev, 18(9): CD006946. doi: 10.1002/14651858.CD006946.pub4.
Mangesi L, Dowswell T. (2010). Treatments for breast engorgement during lactation. Cochrane Database Syst Rev, 8(9): CD006946. doi: 10.1002/14651858.CD006946.pub2.
Alekseev NP, Vladimir II, Nadezhda TE. (2015). Pathological postpartum breast engorgement: prediction, prevention, and resolution. Breastfeed Med, 10(4): 203-8. doi: 10.1089/bfm.2014.0047.
Sousa L, Haddad ML, Nakano AM, Gomes FA. (2012). Terapêutica não-farmacológica para alívio do ingurgitamento mamário durante a lactação: revisão integrativa da literatura [A non-pharmacologic treatment to relieve breast engorgement during lactation: an integrative literature review]. Rev Esc Enferm USP, 46(2): 472-9. Portuguese. doi: 10.1590/s0080-62342012000200028.
Boran P. (2020). Emzirme sorunlarına kanıta dayalı yaklaşım. Osmangazi Tıp Dergisi, Sosyal Pediatri Özel Sayısı, 35-40. DOI: 10.20515/otd.681551
Yalnızoğlu ÇS, Topal S, Altınkaynak S.(2017). Anne sütü ile beslenmede karşılaşılan sorunlar. Turkiye Klinikleri J Pediatr Nurs-Special Topics, 3(2): 120-128.
Uyanık G. (2019). Emzirme sorunları değerlendirme ölçeğinin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
https://www.uofmhealth.org/health-library/hw98039 (Erişim tarihi: 01. 01. 2022)
https://nationalwomenshealth.adhb.govt.nz/assets/Womens- health/Documents/Policies-and-guidelines/Mastitis-Prevention-and-Treatment-.pdf. (Erişim tarihi 01.01.2022)
Spencer JP. (2008). Management of Mastitis in Breastfeeding Women Am Fam Physician, 78(6):727-731
Kataria K, Srivastava A, Dhar A. (2013). Management of lactational mastitis and breast abscesses: review of current knowledge and practice. Indian J Surg, 75(6): 430-435. doi: 10.1007/s12262-012-0776-1.
Toomey A, Le JK. (2021). Breast abscess. 2021 Dec 16. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan–. PMID: 29083702
Li J. (2019). Diagnosis and treatment of 75 patients with ıdiopathic lobular granulomatous mastitis. J Invest Surg, 32(5):414-420.
