Postpartum Dönemde Maternal ve Paternal Bağlanma
Özet
Bağlanma, yaşamın ilk günlerinde başlayıp devam eden ve ebeveyn ile bebek arasındaki duygusal bağı ifade eden karşılıklı bir ilişkidir. Bowlby ve Ainsworth gibi kuramcılar tarafından temelleri atılan bu kavram; güvenli, kaygılı, kaçınan ve deorganize olmak üzere dört ana bağlanma stiliyle açıklanır. Doğum öncesi dönemde başlayan maternal bağlanma; hazırlık, tanışma, sahiplenme ve bağlanma evrelerinden geçerek postpartum dönemde ten tene temas, emzirme ve göz kontağı ile pekişir. Bu süreç oksitosin ve prolaktin gibi hormonların yanı sıra doğum şekli, planlı gebelik, sosyal destek, depresyon ve anksiyete gibi faktörlerden doğrudan etkilenir. Benzer şekilde paternal bağlanma da prenatal dönemde başlayarak babanın etkileşimi, müsaitliği ve sorumluluk üstlenmesi ile şekillenir; eşler arasındaki iletişim ise bu bağı belirleyen en önemli unsurdur. Ebe ve hemşireler, kanguru bakımı, oda paylaşımı ve bağlanma temelli müdahale programları gibi uygulamalarla aileleri bilinçlendirerek sağlıklı bir çocuk-ebeveyn ilişkisinin kurulmasında ve gelişimsel/psikolojik sorunların önlenmesinde kritik bir rol oynarlar.
Attachment is a reciprocal relationship that begins in the first days of life and represents the emotional bond between parents and the infant. This concept, founded by theorists like Bowlby and Ainsworth, is explained through four main attachment styles: secure, anxious, avoidant, and disorganized. Maternal attachment begins in the prenatal period and progresses through preparation, acquaintance, claiming, and attachment phases, becoming reinforced in the postpartum period through skin-to-skin contact, breastfeeding, and eye contact. This process is directly influenced by hormones such as oxytocin and prolactin, as well as factors like the mode of delivery, planned pregnancy, social support, depression, and anxiety. Similarly, paternal attachment starts during the prenatal period and is shaped by the father's interaction, availability, and responsibility, with interspousal communication being the most critical determinant of this bond. Midwives and nurses play a critical role in establishing a healthy child-parent relationship and preventing developmental or psychological problems by raising family awareness through practices like kangaroo care, room-sharing, and attachment-based intervention programs.
Referanslar
Karakaş NM, Dağlı FŞ. Bebeklerde bağlanmanın önemi ve etkileyen etmenler. Turk Pediatri Ars, 2019; 54(2): 76–81.
Lang C. Bağlanma. (Üzel N, Bağcı S. Çev ed.) Ankara: Modern Tıp Kitapevi, 2018.
Aslan E, Erturk S Aksoy O. Fathers’ attachment status to their ınfants. International Journal of Caring Sciences, 2017; 10(3): 1410-1418.
Mazúchová L, Kelčíková S, Porubská A, et al. Mother-ınfant bondıng ın the postpartum perıod and ıts predıctors, Cent Eur J Nurs Midw 2020;11(3):121–129.
Yılmaz SD. Prenatal anne-bebek bağlanması. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 2013;10 (3): 28-33.
Salehi K, Taleghani F, Kohan S. Effect of attachment-based interventions on prenatal attachment: a protocol for systematic review. Reproductive Health 2019; 16:42.
Köse D, Çınar N, Altınkaynak S. Yenidoğanın anne ve baba ile bağlanma süreci. Sted, 2013; 22: 239–45.
Bowly J. Attachment and loss: retrospect and prospect. Amer. J. Orthopsychiut. 1982; 52(4).
Genç RE, Sarıcan ES. Anne bebek bağlanması içinde. Genç RE, Özkan H (ed). Ebeler İçin Yenidoğan Sağlığı ve Hastalıkları. Elazığ: Anadolu Nobel Tıp Kitapevleri; 2016.
Hazan C, Shaver PR. Bağlanma: yakın ilişkilerle ilgili, araştırmalar için bir çerçeve. A. Dönmez, (çev.), Türk Psikoloji Bülteni. 2000; 16(7): 29-50.
Kırca AŞ. Maternal attachment during antenatal, pregnancy and postpartum period. 2017. Erişim linki: https://www.researchgate.net/publication/321492019_Maternal_Attachment_During_Antenatal_Pregnancy_and_Postpartum_Periodpdf
Tonkuş MB, Muslu SN. Maternal Bağlanma ve İlişkili Faktörler. Journal of Medical Sciences. 2021;2(2): 32-40.
Nacar E, Gökkaya F. Bağlanma ve maternal bağlanma konusunda bir derleme. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi. 2019; 1 (1): 50-56.
Mercer R, Ferketich S. Predictors of paternal role competence by risk status. Nursing Research. 1994; 43(1):38-43.
Muller ME. A questionnaire to measure mother-to-ınfant attachment, Journal of Nursing Measurement. 1994;2(2): 129-141.
Condon JT, Corkindale, C. The correlates of antenatal attachment in pregnant women. British Journal of Medical Psychology. 1997; 70:359-372.
Muller ME. The development and testing of the muller prenatal attachment ınventory. University of California: Dissertation, San Fransisco: 1990.
Gürol A, Polat S. The effects of baby massage on attachment between mother and their ınfants. Asian Nursing Research. 2012; 6: 35-41.
Kavlak O, Şirin O. Anne ve babaya ait bağlanma ve hemşirenin rolü. Ege Universitesi Hemsirelik Yuksek Okulu Dergisi. 2007; 23 (2):183-194.
Anderson GM. Grattan DR, Van dan Ancker W, et al. Reproductive experience ıncreases prolactin responsiveness in the medial preopticarea and arcuatenucleus of femalerats. Endocrinology. 2006; 147:4688-4694.
Şen E. Anneliğin nörobiyolojisi. Türk Psikiyatri Dergisi. 2010; 21: (1), 68-78.
Belkız Lİ. Doğum şeklinin anne-bebek bağı üzerine etkisinin incelenmesi. Haliç Üniversitesi; 2017.
Soysal AŞ, Öktem F, Ergenekon E, ve ark. Doğum türü değişkeninin bağlanma örüntüsü üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Klinik Psikiyatri. 2000; 3:75-85.
Yılmaz DS, Beji KB. Levels of coping with stres, depression and prenatal attachment and affecting factors of pregnant women. General Medical Journal. 2010; 20 (3):99-108.
Koptur A. Emül TG. Fetüs ve yenidoğanda bağlanmanın iki yüzü: maternal ve paternal bağlanma ve hemşirelik. Ege Universitesi Hemsirelik Yuksek Okulu Dergisi. 2017; 33(3): 153-164.
Çınar N, Köse D, Altınkaynak S. The relationship between maternal attachment, perceived social support and breastfeeding sufficiency. Journal of the College of Physicians and Surgeons. 2015; 25(4): 271-275.
Benli TE. Doğum öncesi baba bağlanma ölçeği’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yükseklisans tezi, Malatya 2019.
Habib C, Lancaster S. Changes in identity and paternal-foetal attachment across a first pregnancy. J Reprod Infant Psychol. 2010, 28: 128–42.
Aydemir KH, Alparslan Ö. Anne-bebek bağlanma ölçeğinin Türk toplumuna uyarlanması: Aydın Örneği. J Contemp Med. 2016, 6: 188–99.
Güleç D, Kavlak O. Baba-bebek bağlanması ve hemşirenin rolü. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2015;7(1):63-8.
Dayton CJ, Brown S, Goletz J, et al. Pathways to parenting: Predictors of prenatal bonding in a sample of expectant mothers and fathers exposed to contextual risk. J Child Fam Stud. 2019, 28: 1134–44.
Baransel ES. Gebelerde bağlanma temelli müdahale programının bağlanma, doğum öncesi beklenti ve stres düzeyine etkisi. İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ebelik Anabilim Dalı Doktora Tezi, Malatya, 2021.
Witte AM, Bakermans-Kranenburg MJ, van IJzendoorn MH, et al. Predicting infant-father attachment: the role of pre- and postnatal triadic family alliance and paternal testosterone levels. Attach Hum Dev. 2020; 22(6):653-667.
Doherty WJ, Erickson MF, LaRossa Ralph. An ıntervention to ıncrease father ınvolvement and skills with ınfants during the transition to parenthood. journal of family psychology : JFP : journal of the Division of Family Psychology of the American Psychological Association (Division 43). 2006; 20: 438-47.
