Pansuman
Özet
Deri, insan vücudunu dış etkenlerden koruyan üç katmanlı hayati bir organdır ve bu dokunun bütünlüğünün hasar görmesiyle akut veya kronik yaralar meydana gelir. Yarayı mikroorganizmalardan korumak, sızıntı ile sıvıları emmek, kanamayı durdurmak ve iyileşme sürecini hızlandırmak amacıyla steril malzemelerle uygulanan yara bakım işlemine pansuman adı verilmektedir. Tarihsel gelişiminde Mezopotamya’da kil tabletler ve bal, Antik Yunan’da sirke kullanılırken, 19. yüzyılda antibiyotikler ve gazlı bezler devreye girmiş, 20. yüzyılda ise nemli ortam sunan modern yara pansumanları kullanılmaya başlanmıştır. İdeal bir pansuman malzemesi nem dengesini korumalı, gaz alışverişine izin vermeli, dokuya yapışmamalı, toksik olmamalı, steril ve ekonomik özellikler taşımalıdır. Yara bakımında doğru pansumanın seçilebilmesi için yaranın türü, derinliği, akıntı miktarı ve enfeksiyon varlığı gibi kriterler yönünden nekrotik, kabuklu, granülasyonlu veya epitelize sınıflarına göre sürekli olarak değerlendirilmesi ve klinik öykü alınması gerekir. Sınıflandırma bakımından pansumanlar yaranın durumuna göre koruyucu, emici ve basınçlı; yapılış şekline göre ise kuru, ıslak, garrel ve hazır steril pansuman olarak ayrılır. Geleneksel yöntemler hafif eksüdalı yaraları sadece korurken, modern pansumanlar dehidratasyonu önleyip bakteri bariyeri oluşturarak iyileşmeyi destekler. Hemşirelik bakımında ise aseptik tekniklere uyulması ve yaranın takibi sürecin başarısını belirler.
The skin is a vital three-layered organ that protects the human body, and disruptions in its epithelial continuity due to physical or thermal damage result in acute or chronic wounds. Dressing refers to the sterile wound care procedure designed to protect wounds from microorganisms, absorb exudate, prevent pain, and accelerate the healing process. Historically, wound treatment evolved from Mesopotamian clay tablets and Ancient Greek wine or vinegar to 19th-century antibiotics and gauze, culminating in the 20th-century development of modern moisture-retaining dressings. An ideal dressing material must maintain a moist environment, permit gas exchange, prevent bacterial infection, remain non-toxic, and be sterile and cost-effective. Selecting the appropriate dressing requires a thorough clinical history and continuous assessment of the wound bed based on depth, exudate, and appearance, classifying wounds into necrotic, sloughy, granulating, or epithelializing categories. Dressings are classified by wound status into protective, absorbent, and pressure dressings, and by application characteristics into dry, wet, garrel, and ready-to-use sterile dressings. Unlike traditional dressings that merely cover clean wounds and absorb fluid, modern dressings actively prevent dehydration and serve as a bioactive barrier against bacteria. Finally, nursing care plays a critical role, necessitating strict adherence to surgical aseptic techniques, monitoring vital signs, and ensuring continuous wound evaluation for effective treatment.
Referanslar
Dąbrowska AK, Spano F, Derler S, et al. The relationship between skin function, barrier properties, and body‐dependent factors. Skin Research and Technology. 24(2), 2018; 165-174.
Khalili S, Khorasani SN, Saadatkish N, et al. Characterization of gelatin/cellulose acetate nanofibrous scaffolds: Prediction and optimization by response surface methodology and artificial neural networks. Polymer Science Series A. 58(3), 2016; 399-408.
Yildirimer L, Thanh NT, & Seifalian AM. Skin regeneration scaffolds: a multimodal bottom-up approach. Trends in biotechnology. 30(12), 2012; 638-648.
Singer AJ, & Clark RA. Cutaneous wound healing. New England journal of medicine. 341(10), 1999; 738-746.
Böttcher-Haberzeth S, Biedermann T, & Reichmann E. Tissue engineering of skin. Burns. 36(4), 2010; 450-460.
Gurtner GC, Werner S, Barrandon Y, et al. Wound repair and regeneration. Nature. 453(7193), 2008; 314-321.
Dhivya S, Padma VV, Santhini E. Wound dressings–a review. BioMedicine. 5(4), 2015; 1-5.
Schreml S, Szeimies RM, Prantl L, et al. Oxygen in acute and chronic wound healing. British Journal of Dermatology 163(2), 2010; 257-268.
Rezvani Ghomi E, Khalili S, Nouri Khorasani S, et al. Wound dressings: Current advances and future directions. Journal of Applied Polymer Science. 136(27), 2019; 47738.
Welsh, L. Wound care evidence, knowledge and education amongst nurses: a semi‐systematic literature review. International wound journal. 15(1), 2018; 53-61.
Kamoun, Elbadawy A, El-Refaie S. Kenawy, and Xin Chen. “A review on polymeric hydrogel membranes for wound dressing applications: PVA-based hydrogel dressings.” Journal of advanced research 8, no. 3, 2017; 217-233.
Daunton C, Kothari S, Smith L, et al. A history of materials and practices for wound management. Wound Pract Res. 2012;20:1748–6.
Jayesh BS. The history of wound care. The journal of the American college of certified wound specialists. 2011;3:65–6. doi: 10.1016/j.jcws.2012.04.002.
Ankara Üniversitesi (2021). Konu 10-11: Yara Bakımı ve Pansuman Yapma Uygulamaları. (30/12/2021 tarihinde https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/146071/mod_resource/content/1/10.Hafta%20Yara%20bak%C4%B1m%C4%B1%20ve%20pansuman%20yapma%20uygulamalar%C4%B1%20-%20Kopya.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Rızalar S, Büyük ET, Uzunkaya GK, ve ark. Hemşirelerin yara bakım uygulamaları; Üniversite hastanesi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 12(3), 2019;163-169.
Abdelrahman, Tarig; Newton, Heather. Wound dressings: principles and practice. Surgery (oxford). 29(10), 2011;491-495.
Casey, Georgina. Modern wound dressings. Nursing Standard (through 2013).15(5) 2000; 47.
Kokabi, Mehrdad, Mohammad Sirousazar, and Zuhair Muhammad Hassan. PVA–clay nanocomposite hydrogels for wound dressing. European polymer journal. 43(3), 2007; 773-781.
Bell, Denise, and Dot Hyam. Choosing an appropriate dressing for chronic wounds. Prescriber. 18(11), 2007; 65-70.
Hemşirelik Bakım Standartları (2021). Pansuman Uygulama. (30/12/2021 tarihinde https://docplayer.biz.tr/8494984-Pansuman-uygulama-pansuman-uygulama-kurum-karari-ile-belirlenmis-ise-hekim-istemi-beklemeden-hemsire-karari-ile-yapilir.html adresinden ulaşılmıştır).
Boateng JS, Matthews KH, Stevens HN, et al. Wound healing dressings and drug delivery systems: a review. Journal of pharmaceutical sciences 97 (8), 2008; 2892-2923.
Hunt TK, Hopf H, Hussain Z. Physiology of wound healing. Adv Skin Wound Care. 2000;13:6–11.
Rivera AE, Spencer JM. Clinical aspects of full-thickness wound healing. Clin Dermatol. 2007;25:39–48. doi: 10.1016/j.clindermatol.2006.10.001.
Strecker-McGraw MK, Jones TR, Baer DG. Soft tissue wounds and principles of healing. Emerg Med Clin North Am. 2007;25:1–22. doi: 10.1016/j.emc.2006.12.002.
Kurtoğlu AH, Karataş, A. Yara tedavisinde güncel yaklaşımlar: modern yara örtüleri. Ankara Ecz. Fak. Derg. 38 (3), 2009; 211-232.
Karaman, F (2022). Yara Bakımı ve Uygulamaları. (05.03.2022 chrome-extensi-on://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/view-er.html?pdfurl=https%3A%2F%2Fgavsispa-nel.gelisim.edu.tr%2FDocument%2Ffkara-dagli%2F20200403201343820_f571b90a-6a93-4b01-8aaa-161732e8abd8.pdf&clen=2567534&chunk=true adresinden ulaşıldı).
