Terminal Dönemdeki Birey ve Ailesiyle İletişim
Özet
Terminal dönem, yaşamsal fonksiyonların belirli bir süre içinde sonlanmasının beklendiği, hem hasta hem de ailesi için fiziksel ve psikososyal açıdan oldukça zorlu bir kriz sürecidir. Bu süreçte yaşam sonu bakımın temel amacı, ölümü geciktirmekten ziyade ağrıyı kontrol altına almak, semptomları azaltmak ve bireyin bağımsızlığı ile onurunu koruyarak yaşam kalitesini en üst düzeye çıkarmaktır. Kaliteli bir bakımın sürdürülebilmesi için sağlık çalışanlarının, özellikle de hemşirelerin dürüst, samimi, empatik ve etkin dinleme becerilerine sahip profesyonel bir iletişim modeli geliştirmeleri kritik bir öneme sahiptir. İletişim sürecinde hastanın istekleri ön planda tutulmalı, tedavi kararlarına aile dahil edilmeli ve kriz anlarında yapay krizlerin önlenmesi gibi destekleyici yaklaşımlar sergilenmelidir. Ailelerin bakım sürecine ve kararlara aktif katılımı, inkâr, öfke ve depresyon gibi evrelerden oluşan yas sürecini ve kabullenmeyi kolaylaştırmaktadır. Sonuç olarak, terminal dönemde güvene dayalı terapötik bir bağ kurmak, hastanın huzurlu bir ölüm ortamına kavuşmasını sağlarken, ailelerin de bu zorlu deneyimle psikososyal açıdan baş etmelerine yardımcı olur.
The terminal period is a highly challenging crisis process both physically and psychosocially for the patient and their family, during which vital functions are expected to end within a certain timeframe. The primary goal of end-of-life care in this period is not to delay death, but to maximize the quality of life by controlling pain, reducing symptoms, and preserving the individual's independence and dignity. In order to maintain high-quality care, it is critically important for healthcare professionals, especially nurses, to develop a professional communication model characterized by honesty, sincerity, empathy, and active listening skills. In the communication process, the patient's wishes must be prioritized, the family should be involved in treatment decisions, and supportive approaches such as preventing artificial crises during moments of turmoil should be demonstrated. Active participation of families in the care process and decision-making facilitates acceptance and the grieving process, which consists of stages like denial, anger, and depression. Consequently, establishing a trust-based therapeutic bond during the terminal phase ensures a peaceful death environment for the patient while helping families cope psychosocially with this difficult experience.
Referanslar
Özdemir Z, Şenol Çelik S. Terminal dönemde olan hastanın bakımı. Türkiye Klinikleri-J Nurs Sci. 2011;3(2):81-8.
Seki Öz H, Kargın M. Hemşirelik ve ölümü konuşabilmek üzerine bir derleme. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi. 2021;13(2):452-6.
TDK. Terminal dönem. (18/04/2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Kübler-Ross E. Ölüm ve ölmek üzerine (M. Banu BÜYÜKKAL, Çev. Ed.). İstanbul: Boyner Yayınları; 1997.
Terakye G. Hemşirelikte İletişim ve Hasta Hemşire İlişkileri. Genişletilmiş İkinci Baskı Ankara-1994. Aydoğdu Ofset, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü.
Sucaklı MH. Ölmekte olan hasta ve yaşam sonu bakım. TJFMPC 2013;7(3):52-57.
Yorulmaz DS, Karadeniz H. Terminal dönem ve iyi ölüm sürecinde hemşirelik bakımı. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2020;24(2):134-138
Sabancıoğulları S. İletişim Teorileri. Üstün B, Demir S (Ed.) Hemşirelikte İletişim içinde. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık. 2021. p. 12-38.
TDK. İletişim. (01/05/2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Lewıs SL, Bucher L, Heitkemper MM, Hardıng MM, Kwong J, Roberts D. Medical Surgical Nursing assesment and management of Clinical Problems. Saunders LAL. Palliative care at End of Life. 2017; 129-144;1662.
İnci F. Yaşam Sonu Dönemde İletişim, Kayıp ve Yas Yaşayan Birey/Hasta ile İletişim, Kötü Haber Verme. Üstün B, Demir S (Ed.) Hemşirelikte İletişim içinde. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık. 2021. p. 273-302.
Lowey SE. Nursing care at the end of life. (01/04/2022 tarihinde https://milnepublishing.geneseo.edu/nursingcare/chapter/nurse-patient-family-communication/adresinden ulaşılmıştır).
Blancaflor S. Communication and end of life decision making a resource guide for health care practitioners. (28/04/2022 tarihinde https://portal.ct.gov/-/media/Departments-and-Agencies/DPH/dph/MOLST/121715RMOLSTCommEOLSBpdf.pdf adresinden ulaşılmıştır).
For references and the latest version of all the Tip Sheets visit www.palliaged.com.au/PracticeTipSheets CareSearch is funded by the Australian Government Department of Health. Updated February 2022 (01/04/2022 tarihinde https://www.palliaged.com.au/adresinden ulaşılmıştır).
Lee EK, Jeong HY, Kim KW. End-of-life assessments and communication for dying patients and their families. J Hosp Palliat Care. 2021;24(3):194-197.
Hawryluck L. Communication With Patients and Families. Ian Anderson Continuing Education Program in End-of-Life Care, Module 5. Toronto 2010 (01/05/2022 tarihinde https://www.cpd.utoronto.ca/endoflife/Modules/COMMUNICATIONS%20MODULE.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Zolkefli Y, Jehloh L. End of life communication with patient’s family: challenges and opportunities for nurses. International Journal of Care Scholars. 2022;5(1): 85-87.
Işıl Ö, Karaca S. Ölüm yaklaşırken yaşananlar ve söylenebilecekler: Bir gözden geçirme. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 2009;2(1):82-87.
