Kamu Kurumlarında Stratejik Yönetim Uygulamaları: Gençlik ve Spor Bakanlığı Örneği
Özet
Bu çalışma, kamu kurumlarında stratejik yönetim uygulamalarını ve bu çerçevede Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB) örneğini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Stratejik yönetim, bir örgütün uzun vadeli amaçlarına ulaşabilmesi amacıyla gerekli kararların alınması, uygulanması ve sürekli olarak değerlendirilmesi süreçlerini kapsayan dinamik ve bütünsel bir yönetim anlayışıdır. 1970'lerde kavramlaşmaya başlayan ve 1980'lerde çevresel uyumun önem kazanmasıyla gelişen bu yaklaşım, kamu sektöründe etkinlik, verimlilik, şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasında kritik bir rol üstlenmektedir. Türkiye'de 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile ilgili mevzuat doğrultusunda, kamu idarelerinin beş yıllık dönemler için stratejik plan hazırlamaları, bütçe ve performans programlarını bu planlar doğrultusunda oluşturmaları yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir. Gençlik ve Spor Bakanlığı bünyesinde yer alan Strateji Geliştirme Başkanlığı; bütçe hazırlığı, iç kontrol, performans ölçütleri geliştirilmesi, veri analizi, yatırım takibi ve stratejik planlama koordinasyonunun yürütülmesinden sorumlu temel birim olarak yapılandırılmıştır. Kamu kurumlarında stratejik yönetim anlayışının başarıyla benimsenmesi; anlık ve kısa vadeli işler yerine orta ve uzun vadeli somut hedeflere odaklanılmasını, mali disiplinin güçlendirilmesini, kamu kaynaklarının rasyonel kullanılmasını ve hizmet kalitesinin yükseltilmesini sağlar. Bununla birlikte, siyasi baskılar, değişen öncelikler ve stratejik planların kurumsal kültür haline getirilememesi gibi uygulama zorlukları da kamu yönetimi açısından aşılması gereken engeller olarak öne çıkmaktadır.
This study comprehensively examines strategic management practices in public institutions, focusing specifically on the case of the Ministry of Youth and Sports (GSB). Strategic management is a dynamic and holistic management approach that encompasses the processes of making, implementing, and continuously evaluating decisions necessary for an organization to achieve its long-term goals. Conceptualized in the 1970s and developed in the 1980s as environmental adaptation gained importance, this approach plays a critical role in increasing efficiency, effectiveness, transparency, and accountability in the public sector. In Türkiye, under Public Financial Management and Control Law No. 5018 and related legislation, public administrations are legally required to prepare strategic plans for five-year periods and align their budgets and performance programs with these plans. Within the Ministry of Youth and Sports, the Strategy Development Department functions as the primary unit responsible for budget preparation, internal control, developing performance criteria, data analysis, investment monitoring, and coordinating strategic planning. Successful adoption of strategic management in public institutions ensures focus on concrete medium- and long-term goals rather than short-term operational tasks, strengthens financial discipline, promotes rational resource allocation, and enhances public service quality. However, implementation challenges such as political pressures, shifting priorities, and the failure to embed strategic plans into corporate culture remain key obstacles to overcome in public administration.
Referanslar
Akgemici, T. (2019). Stratejik yönetim. Ankara: Gazi Kitabevi.
Asunakutlu, T. & Coşkun, B. (2000). Stratejik yönetimde örgütün rolüne ilişkin bir değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2 (4), 19-27.
Bircan, İ. (2002). Kamu kesiminde stratejik yönetim ve vizyon. Planlama Dergisi DPT'nin Kuruluşunun 42. Yılı Özel Sayı, 11-19.
Bryant, S. (1997). Strategic management: Developing and realizing a strategic vision. Public Management, October, 28-32.
Bryson, J. M. (2004). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement (3 ed.). CA: Jossey-Bass.
Çetin, S. (2005). Yerel yönetimlerde stratejik yönetim. Türk İdare Dergisi, 77 (449), 93-100.
David, F. R. & David, F. R. (2017). Strategic management: Concepts and cases, a competitive advantage approach (16 ed.). Essex: Pearson.
Drumaux, A. & Joyce, P. (2018). Strategic management for public governance in Europe. London: Palgrave Macmillan.
Durna, U. & Eren, V. (2002). Kamu sektöründe stratejik yönetim. Amme İdaresi Dergisi, 35 (1), 55-75.
Efil, I. (2015). İşletmelerde yönetim ve organizasyon (13 ed.). Bursa: Dora.
Erkan, V. (2008). Kamu kuruluşlarında stratejik planlama - Türkiye uygulaması ve kuruluşlarda başarıyı etkileyen faktörler. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
Erkut, H. (2009). Yönetimin kanatları stratejik yönetimin temelleri. İstanbul: Yalın Yayıncılık.
Güçlü, N. (2003). Stratejik yönetim. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (2), 61-85.
Güner, S. (2005). Stratejik yönetim anlayışı ve kamu yönetimi. Türk İdare Dergisi, 77 (446), 61-78.
Güngör, Ş. & Kutlu, Ö. (2018). Yerel yönetimlerde stratejik yönetim yaklaşımı. Kent Akademisi, 11 (33), 305-316.
İşcan, Ö. F. (2000). Stratejik yönetim ve işgören eğitimi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14 (1), 231-242.
Kamu İdarelerince Hazırlanacak Stratejik Planlar ve Performans Programları ile Faaliyet Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik. 31462 Sayılı Resmi Gazete, 22.04.2021.
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (Kanun No:5018). 25326 Sayılı Resmi Gazete, 24.12.2003.
Keskin, U. (2018). Stratejik yönetim ve stratejik yönetim süreci. Uğur Keskin (Ed.), Stratejik performans yönetimi içinde (s. 2-25). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Morden, T. (2007). Principles of strategic management. Hampshire: Ashgate.
Moseley, G. B. (2018). Managing health care business strategy. MA: Jones & Bartlett Learning.
SBB (2021). Kamu idareleri için stratejik planlama kilavuzu, Sürüm 3.1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
Söyler, İ. (2007). Kamu sektöründe stratejik yönetim uygulanabilir mi? (Engeller/Güçlükler). Maliye Dergisi, 0 (152), 103-115.
Toft, G. S. (2000). Synoptic (One best way) approaches of strategic management. Jack Rabin, Gerald J. Miller & W. Bartley Hildreth (Ed.), Handbook of Strategic Management (2 ed.) içinde (s.1-30). NY: Marcel Dekker.
Tokgöz, N. (2018). Stratejik yönetim ve ilgili temel kavramlar. Deniz Taşçı & İ. Cemil Ulukan (Ed.), Stratejik yönetim-I içinde (s. 2-23). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Ulukan, İ. C. (2018). Stratejik Yönetim Süreci ve Unsurları. Deniz Taşçı & İ. Cemil Ulukan (Ed.), Stratejik yönetim-I içinde (s. 24-43). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Williams, K. (2009). Strategic management. NY: DK Publishing.
Yılmaz, K. (2003). Kamu kuruluşları için stratejik planlama uygulaması. Sayıştay Dergisi (50-51), 67-86.
Web 1. https://sgb.gsb.gov.tr/Sayfalar/3775/3404/misyon-vizyon.aspx (Erişim Tarihi: 01.08.2022).
Web 2. https://sgb.gsb.gov.tr/Sayfalar/3757/3404/gorevlerimiz.aspx (Erişim Tarihi: 01.08.2022).
Web 3. https://sgb.gsb.gov.tr/Sayfalar/3400/3404/teskilat-semasi.aspx (Erişim Tarihi: 03.08.2022).
Web 4. https://sgb.gsb.gov.tr/Sayfalar/3759/3404/daire-baskanliklari.aspx (Erişim Tarihi: 03.08.2022).
