Ofis Çalışanlarında Mesleki Kas-İskelet Sistemi Hastalıkları ve Önlenmesi
Özet
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ofis çalışanlarında bilgisayar ve ekranlı araçların yoğun kullanımı artmış, bu durum hareketsizliği tetikleyerek mesleki kas-iskelet sistemi hastalıklarının (MKİS) en sık görülen meslek hastalığı türü haline gelmesine yol açmıştır. MKİS rahatsızlıkları çalışanlarda ciddi ağrılara, iş göremezliğe, yaşam kalitesinin düşmesine neden olduğu gibi iş yerlerinde maddi kayıplara ve verimlilik düşüşüne sebep olmaktadır. En sık boyun, omuz, sırt ve bel bölgelerinde yoğunlaşan bu ağrıların ortaya çıkmasında tekrarlayıcı ve uzun süreli hareketler, aralıksız oturma, uygunsuz postür ile klavye-fare mesafesi gibi fiziksel etkenlerin yanı sıra yüksek mesleki beklenti ve zaman baskısı gibi psikososyal risk faktörleri rol oynamaktadır. Ayrıca ilerleyen yaş, kadın cinsiyet ve düşük fiziksel aktivite de kişisel risk faktörleri arasında yer almaktadır. MKİS hastalıklarını önlemek amacıyla işin insana uydurulmasını hedefleyen ergonomi biliminden yararlanılmalıdır; bu doğrultuda ofis sıcaklığının 21-23 derece, nemin %40-60 arasında tutulması ve 300-500 lüks aydınlatma sağlanması idealdir. Ergonomik masa ve beş tekerlekli, ayarlanabilir sandalyelerin seçimi, monitörün göz seviyesine göre ayarlanması, her 40 dakikalık çalışmanın ardından 5 dakikalık aktif dinlenme molalarının verilmesi ve ofis içi germe egzersizlerinin yapılması riskleri büyük oranda azaltarak iş verimliliğini artırmaktadır.
With the development of technology, the intensive use of computers and screen-based devices among office workers has increased, which has triggered sedentary behavior and led to occupational musculoskeletal disorders (MSDs) becoming the most common type of occupational disease. MSDs cause severe pain, disability, and a decrease in the quality of life for employees, while also leading to financial losses and diminished productivity in workplaces. In the emergence of this pain, which is mostly concentrated in the neck, shoulder, back, and lumbar regions, physical factors such as repetitive and prolonged movements, continuous sitting, improper posture, and keyboard-mouse distance play a role, alongside psychosocial risk factors like high professional expectations and time pressure. Additionally, advancing age, female gender, and low physical activity are among the personal risk factors. To prevent MSDs, ergonomics, which aims to adapt the job to the human, should be utilized; in this regard, maintaining the office temperature between 21-23 degrees, humidity between 40-60%, and providing 300-500 lux of lighting is ideal. Choosing ergonomic desks and adjustable five-wheeled chairs, setting the monitor according to eye level, taking 5-minute active rest breaks after every 40 minutes of work, and performing in-office stretching exercises significantly reduce risks while increasing work efficiency.
Referanslar
Yılmaz Ş, Bilici M, Zengin A. Ofis ortamlarında ekranlı araçlarla yapılan çalışmalarda sağlık ve güvenlik önlemleri. İş Sağlığı ve Güvenliği Akademi Dergisi, 2021; 4(2):43-48.
Keçeci S, Yıldız Z. Mesleki kas iskelet sistemi sorunları çözüm yöntemleri. Bilimsel Tamamlayıcı Tıp, Regülasyon ve Nöralterapi Dergisi, 2020; 14(3): 99-105.
Sihawong R, Sitthipornvorakul E, Paksaichol A, et al. Predictors for chronic neck and low back pain in office workers: a 1-year prospective cohort study. Journal of Occupational Health, 2016; 58(1):16-24. doi: 10.1539/joh.15-0168-OA.
Yavuzkan G, Kaya K, Yağız MC, et al. Ergonomi risk analizleri yazılımlaştırılması ergonomi-iş sağlığı güvenliği risk haritalandırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 2015; 3(3): 603-614.
Schneider E, Irastorza X. OSH in figures: work-related musculoskeletal disorders in the EU-facts and figures. Luxembourg: European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA), 2010.
United States Bone, Joint Initiative. The Burden of Musculoskeletal Diseases in the United States (BMUS). 3rd Edition. Rosemont, IL: United States Bone and Joint Initiative, 2015.
Health and Safety Executive (HSE). Work‐related Musculoskeletal Disorder (WRMSDs) Statistics, Great Britain, 2015. Health and Safety Executive (HSE) 2015.
Combs B, Heaton K. Occupational functionality: a concept analysis. Workplace Health & Safety, 2016;64(8):385-392. doi.org/10.1177/2165079916643099.
6331 Numaralı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu (Sayı: 28339). Tertip:5, Cilt:52, 20.06.2012. (30/07/2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6331.pdf adresinden ulaşılmıştır).
TC. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. Sayı: 28620. 16.04.2013. (29/08/2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/04/20130416-5.htm adresinden ulaşılmıştır).
TC. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği. Sayı: 28512. 29.12.2012. (29/08/2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16924&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır).
Eerd DV, Munhall C, Irvin E, et al. Effectiveness of workplace interventions in the prevention of upper extremity musculoskeletal disorders and symptoms: an update of the evidence. Occupational & Environmental Medicine, 2016; 73(1):62-70. doi: 10.1136/oemed-2015-102992.
Jezukaitis P, Kapur D. Management of occupation-related musculoskeletal disorders. Best Practice & Research Clinical Rheumatology, 2011;25(1):117-129.
Madan I, Grime PR. The management of musculoskeletal disorders in the workplace. Best Practice & Research Clinical Rheumatology, 2015; 29(3):345-355.
Workers Compensation Board of Manitoba. Annual report 2009 Winnipeg, MB: Workers Compensation Board of Manitoba, 2010.
Vos T, Flaxman AD, Naghavi M, et al. (Aralık 2012). 289 hastalık ve yaralanmanın 1160 sekeli için sakatlıkla geçen yıllar (YLD'ler) 1990-2010: Küresel Hastalık Yükü Çalışması 2010 için sistematik bir analiz. Lancet 2012; 380 (9859): 2163-96. doi:10.1016 / S0140-6736 (12) 61729-2. PMC 6350784. PMID 23245607.
Nag PK, Pal S, Nag A, et al. Influence of arm and wrist support on forearm and back muscle activity in computer keyboard operation. Applied Ergonomics, 2009; 40(2):286-91.
Harari D, Casarotto RA. Effectiveness of a multifaceted intervention to manage musculoskeletal disorders in workers of a medium-sized company. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics 2021; 27(1):247-257. doi: 10.1080/10803548.2019.1575052.
Özkan NF, Kahya E. Bir üniversitenin idari ofislerindeki ergonomik risklerin değerlendirilmesi. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 2017; 32:1, 149-158.
Günendi G. Ofis çalışanlarında postür egzersizleri ile birlikte verilen ergonomik düzenlemenin ağrı ve yaşam kalitesine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul, 2015.
Lee S, Park MH, Jeong BY. Gender differences in public office workers’ satisfaction, subjective symptoms and musculoskeletal complaints in workplace and office environments. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 2017; 1-6.
Ardahan M, Simsek H. Analyzing musculoskeletal system discomforts and risk factors in computer-using office workers. Pakistan Journal of Medical Sciences, 2016; 32(6), 1425.
Ceylan B, Güneş Ü. Akademisyen hemşirelerin bilgisayarlı çalışma ortamındaki ergonomik koşullarının ve buna bağlı ortaya çıkan kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 2016; 32 (2): 61-74.
European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA). Second European Survey of Enterprises on New and Emerging Risks (ESENER-2), 2016. ISSN 1831-9343
Ülgüdür C, Dedeli Caydam Ö. Sağlık profesyonellerinde ergonomi ve kas iskelet sistemi sorunlarının değerlendirilmesi. IDUHeS, 2020; 3(1): 8-37.
Gülşen M. Bilgisayar kullanıcılarında çalışma postürünün el ve el bileği ağrısı üzerine etkileri. Sağlık ve Toplum Dergisi, 2019; 29 (2): 92-97.
Ye S, Jing Q, Wei C, et al. Risk factors of non-specific neck pain and low back pain in computer-using Office workers in China: a crosssectional study. BMJ Open 2017;7:e014914. doi:10.1136/bmjopen-2016-014914
Szeto GPY, Straker LM, O’Sullivan PB. Neckeshoulder muscle activity in general and task-specific resting postures of symptomatic computer users with chronic neck pain. Manual Therapy, 2008; 14 (3) 338e345. doi:10.1016/j.math.2008.05.001.
Johnston V, Jull G, Souvlis T, et al. Neck movement and muscle activity characteristics in female office workers with neck pain. Spine, 2008; 33(5), 555-563
Küçük F, Düzenli Öztürk S, Şenol H, Özkeskin M. Ofis çalışanlarında çalışma postürü, kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, bel ağrısına bağlı özürlülük düzeyi ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin incelenmesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 2018; 6(2) 2018, 135-144.
Çelik S, Çelik K, Dirimeşe E, et al. Determınatıon of paın ın musculoskeletal system reported by offıce workers and the paın rısk factors. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 2018;31(1):91-111. doi.org/10.13075/ijomeh.1896.00901.
Çalık Başakçı B, Telli Atalay O, Başkan E, et al. Bilgisayar kullanan masa başı çalışanlarında kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, işin engellenmesi ve risk faktörlerinin incelenmesi. MÜSBED, 2013;3(4):208-214. doi: 10.5455/musbed.20131215111048.
Waongenngarm P, Areerak K, Janwantanakul P. The effects of breaks on low back pain, discomfort, and work productivity in office workers: A systematic review of randomized and non-randomized controlled trials. Applied Ergonomics, 2018; 68:230-239. doi: 10.1016/j.apergo.2017.12.003.
Zare E, Choobineh A, Hassanipour S, et al. Investigation of psychosocial factors on upper limb musculoskeletal disorders and the prevalence of its musculoskeletal disorders among nurses: a systematic review and meta-analysis. International Archives of Occupational and Environmental Health, 2021;94(2021):1113-1136.
Yang H, Hitchcock E, Haldeman S, et al.. Workplace psychosocial and organizational factors for neck pain in workers in the United States. American Journal of Industrıal Medicine 2016;59:549–60. 10.1002/ajim.22602.
Karamık S, Şeker U. İşletmelerde iş güvenliğinin verimlilik üzerine etkilerinin değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2015; 3(4):575-584.
Pienimäki T, Karppinen J, Rintamäki H, et al.. Prevalence of cold-related musculoskeletal pain according to self-reported threshold temperature among the Finnish adult population. Europeran Journal of Pain 2014;18 98:288-98. 10.1002/j.1532-2149.2013.00368.x
Burger M, Ellapen TJ, Paul Y, et al. Ergonomic Principles as an Adjunct to the Profession of Biokinetics. International Quarterly of Community Health Education, 2020; 40(4):367-373. doi: 10.1177/0272684X19885493.
Hoe CW, Urquhart DM, Kelsall HL, et al. Ergonomic interventions for preventing work‐related musculoskeletal disorders of the upper limb and neck among office workers. Cochrane Database Syst Rev. 2018. doi: 10.1002/14651858.CD008570.pub3
Gainer RD. History of ergonomics and occupational therapy. Work, 2008; 31(1):5-9.
Mula A. Ergonomics and the standing desk. Work, 2018;60(2):171-174. doi: 10.3233/WOR-182736.
Gürses AÖ. Kadın ofis çalışanlarında kas iskelet problemlerinin iş performansı, yaşam kalitesi ve muskuloskeletal uygunluk ile ilişkisinin değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 2020.
McKee C, Hedge A. Ergonomic lighting considerations for the home office workplace. Work, 2022;71(2):335-343. doi: 10.3233/WOR-210704.
Joines S, James T, Liu S, et al. Adjustable task lighting: Field study assesses the benefits in an office environment. Work, 2015;51(3):471-81. doi: 10.3233/WOR-141879.
Benden ME, Fink R, Congleton J. An ın situ study of the habits of users that affect office chair design and testing. Human Factors and Ergonomics Society, 2011; 53 (1): 38-49. doi: 10.1177/0018720810396506.
Bersanetti MB, Gorla C, Turci AM. Ergonomic evaluation of computer workers. Rev Bras Med Trab., 2021; 30;19(4):445-453. doi: 10.47626/1679-4435-2021-628.
Gerr F, Monteilh CP, Marcus M. Keyboard use and musculoskeletal outcomes among computer users. Journal of Occupational Rehabilitation, 2006; 16(3):265-77.
Akpınar T, Çakmakkaya BY, Batur N. Ofis çalışanlarının sağlığının korunmasında çözüm önerisi olarak ergonomi bilimi. Balkan and Near Eastern Journal of Social, 2018; 4(2): 76-98.
Turan ÖG. Ofis çalışmalarında ergonomik risklerin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi, T.C. İstanbul Aydın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2016.
Doğan A, Tekindal B, Baran G, et al. Bilgisayar kullananlarda mesleki kas-iskelet yakınmaları ve ergonomi. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 2011; (Temmuz, Ağustos, Eylül): 45-52.
