Hepatit B Enfeksiyonu
Özet
Hepatit B, zarflı bir DNA virüsü olan Hepatit B virüsünün (HBV) neden olduğu, akut veya kronik seyredebilen küresel bir karaciğer enfeksiyonudur. Virüs, oda sıcaklığında altı aydan fazla canlı kalabilen oldukça dayanıklı bir yapıya sahiptir. Temel bulaşma yolları perkütan (enfekte kan ve sıvı teması), perinatal (anneden bebeğe), horizontal (aile içi yakın temas) ve cinsel temastır. Dünya genelinde yaklaşık 250-257 milyon kişinin bu virüsle enfekte olduğu tahmin edilmekte olup, enfeksiyon karaciğer yetmezliği, siroz ve kanser gibi hayati risklere yol açmaktadır. Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, antiviral ilaçlar, pasif profilaksi (HBIG) ve özellikle %95 koruyuculuğa sahip olan aktif aşılama yöntemleri ile önlenmesi mümkündür. Türkiye, Akdeniz ülkeleri kuşağında orta endemik grupta yer almakta ve en sık "D" genotipi görülmektedir. Toplumda farkındalığın artırılması, riskli grupların ve özellikle adölesan dönemdeki bireylerin korunma yolları ile aşılama hakkında bilinçlendirilmesi, yayılımın engellenmesinde kritik bir öneme sahiptir.
Hepatitis B is a global liver infection that can run an acute or chronic course, caused by the Hepatitis B virus (HBV), which is an enveloped DNA virus. The virus possesses a highly resilient structure capable of surviving at room temperature for more than six months. Its primary modes of transmission are percutaneous (contact with infected blood and fluids), perinatal (from mother to newborn), horizontal (close contact within families), and sexual contact. It is estimated that approximately 250-257 million people worldwide are infected with this virus, and the infection leads to life-threatening risks such as liver failure, cirrhosis, and cancer. Although there is no definitive cure for the disease, it can be prevented through antiviral drugs, passive prophylaxis (HBIG), and especially active vaccination methods that offer 95% protection. Turkey is classified in the intermediate endemic category within the Mediterranean region, with the "D" genotype being the most prevalent. Raising public awareness and educating high-risk groups, particularly adolescents, about prevention methods and vaccination carry a critical importance in preventing the spread of the virus.
Referanslar
Akın, L. Kan ve Kan Ürünleri İle Bulaşan Hastalıkların Kontrolü. Eds: Güler Ç, Akın L. Halk Sağlığı Temel Bilgiler. 1. baskı. Ankara. Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 2006 s. 940-943
Akçalı, S. Hepatit virüsleri, Yedinci baskı, Murray, Rosenthal, Pfaller. (Ed.), Tıbbi Mikrobiyoloji, 2016, 583–597.
Agarwal, Kosh, et al. "EASL 2017 Clinical Practice Guidelines on the management of hepatitis B virus infection." (2017): 370-398.
Akhan S, Aynıoğlu A, Çağatay A, et al. Kronik hepatit B virüsu infeksiyonunun yönetimi: Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği Viral Hepatit Çalışma Grubu Uzlaşı Raporu. Klimik Dergisi 2014; 27 (Özel Sayı 1): 2-18.).
Akdemir N, Birol L. İç Hastalıkları Ve Hemşirelik Bakımı. İstanbul Vehbi Koç Vakfı Sanerc Yayınları; 245-284, 167-170, 516-518, 2003.
Anonim, Hepatit B aşılar, 2007. http://asicalismagrubu.org/hbv.asp]
Anonim, Hepatitis B vaccines WHO position paper, 2006. http://www.who.int/immunization/topics/WHO_position_paper_HepB.pdf
Anonim, Hepatitis B, 2000. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs204/en/].4
Arısoy, S A, Dinç, G, Şanlıdağ, T. Tünger, Ö, Özbakkaloğlu, B. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ve Manisa Sağlık Meslek Lisesi son sınıf öğrencilerinin Hepatit B ve AIDS konusundaki bilgi, tutum ve davranışları, “K Kılıçturgay (ed.), Viral Hepatit Dergisi, 1. Baskı”, C 5, S. 1, s 18-21, Viral Hepatitle Savaşım Derneği,1999 İstanbul.
Arslan, B. Hepatit Nedir? Sağlık Dergisi. 2003,10:72
Arslan, B. Hepatit B Nedir? Sağlık Dergisi. 2003,10:80
Badur, S. “Viral Hepatitler,” Moleküler, Klinik ve Tanısal Viroloji, (Ed: Ustaçelebi, Ş., Abacıoğlu, H. ve Badur, S. Güneş Kitabevi, Ankara, 2004 183- 189,
Barçın, T. Hepatit B ve Aşı Konusunda Üniversite Öğrencilerinin Bilgi, Tutum ve Davranışının Araştırılması, Uzmanlık Tezi, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, 2010. Adana
Bilgiç, A. ve Özacar, T. Hepatit B Virusu Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji 2, Topçu, A.W., Söyleti, G., ve Doğanay, M. (Ed.), Nobel Tıp Kitabevi, 2002, İstanbul.
Bozdemir, N. Akpınar, E. Gereklioğlu, Ç. Saatçi, E. Adana’da Lise Öğrencilerinde Hepatit B Farkındalık Düzeyi. 2006; 10(1): 25-30
Bozkurt, G. Kıvanç, M. Öztürk, A. Karanisoğlu, H. İstanbul Üniversitesi Bakırköy Sağlık Yüksekokulu 1. sınıf öğrencilerinin Hepatit B virüsü ile karşılaşma ve Hepatit B ile ilgili bilgi durumlarının incelenmesi. Viral Hepatit Dergisi, 2001,7(3): 397-399.
Çavuşoğlu, H. Çocuklarda Hepatit B’nin Yönetimi, C.Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, Vol. 2002, 6, 21–30
Çetin M, Temiz M, Aslan A, Turhan E. Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Araştırma Görevlilerinin Hepatit B Virusu İnfeksiyonuna İlişkin Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi. Viral Hepatit Dergisi, 2007, 12 (3), 121-127.
Candar, A.E. Üniversite Öğrencilerinde Hepatit B Farkındalığının Belirlenmesi Ölçeği, Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniveristesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü 2021, Sivas
Çivi, S. Marakoğlu, K. ve Bitirge, M. Viral hepatitin epidemiyolojisi ve maliyet analizi. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi, 2006, 10(2), 64-70.
Diker, O. Gülşehir Belediyesinde Çalışan Personellerin Hepatit B Bilgi Düzeyleri Ve Aldıkları Önlemlerin Belirlenmesi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tezsiz Yüksek Lisans Dönem Projesi 2016, Nevşehir
Divrikli, D. K. "İstanbul ilinde çocukluk çağında hepatit B seroprevalansı ve kronik hepatit B insidansı." Uzmanlık Tezi, TCSB İstanbul Bakırköy Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul (2006).
Fincancı, M. Aşı ile önlenebilen cinsel yolla bulaşan hastalıklar, “Neyzi O, Yolsal N (ed.) Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Tanı ve Tedavi Rehberi”, İnsan Kaynaklarını Geliştirme Vakfı, Aşama Matbaacılık, 1997, s 103-107, İstanbul
Ghaswalla, P. K., Patterson, B. J., Cheng, W. Y., Duchesneau, E., Macheca, M., & Duh, M. S. Hepatitis A, B, and A/B vaccination series completion among US adults: a claims-based analysis. Human vaccines & immunotherapeutics, 2018, 14(11), 2780-2785.
Gerlich, W.H. Medical Virology of Hepatitis B: how it began and where we are now, Virol J, Vol. 2013,10, 239.
Güçlü E, Geyik MF. Hepatit B Enfeksiyonu ve Korunma. Konuralp Tıp Dergisi 2012;4(2):54-
Global hepatitis Repor t, 2017. World Health Organization http://www.who.int/hepatitis/publications/global-hepatitis-repor t2017/en/
Guidelines for the prevention, care and treatment of persons with chronic hepatitis B infection. Geneva: World Health Organization; March 2015. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/154590/1/9789241549059_eng. pdf?ua=1&ua=1. (Erişim tarihi:10.03.2018)
Hatipoğlu, İ. Hepatit B Aşısı Geliştirme ve Hepatit B Aşılarının Etkinliğini Arttırmaya Yönelik Yaklaşımlar (Yayımlanmamış doktora tezi). Anadolu Üniversitesi. (2012). Eskişehir.
Karadakovan, A. Hepatit B infeksiyonu ve koruyucu önlemler. Aile ve Toplum Dergisi, 2002, 5(2): 13-21
Kartal, ED. Sağlık Personelinde Aşılama ve Kemoprofilaksi. Turkiye Klinikleri J Inf Dis-Special Topics. 2010, 3(1): 54-61
Kayabaş, Ü. Bayındır, Y. Yoloğlu, S. Akdoğan, D.. Kronik Hepatit B Hastalarının Aile Bireylerinde HBsAg Taraması. Viral Hepatit Dergisi, 2007, 12 (3), 128-132
Keklik, A.Z. Suriyeli Sığınmacılarda Hepatit B ve C Hastalık Sıklığı ile Bu Hastalıklarla İlgili Bilgi ve Riskli Davranış Düzeyleri, Harran Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Uzmanlık Tezi, 2016. Şanlıurfa
Keskinler, D. Erzurum'da Kızılay Kan Bankasına Başvuran Kan Vericilerinde HBV ve HCV Serolojik Değerlendirmesi. Annals of Medical Research , 2021, 10 (4), 0195-0198.
Kim, D. K. Riley, L. E. Harriman, K. H. Hunter, P. & Bridges, C. B. Advisory Committee on Immunization Practices recommended immunization schedule for adults aged 19 years or older—United States, 2017. MMWR. Morbidity and mortality weekly report, 2017, 66(5), 136.
Lok ASF, McMahon BJ: AASLD Practice Guidlines; Chronic hepatitis B. Hepatology. 2009;50 (3):1-36.
Jones, C.D., Page, M., Bacon, A., Cahil, E., Bentley, M. ve Chatfield, S.N., “T cell and antibody response characterization of a new recombinant Pre-S1, Pre-S2 and SHBs antigen containing hepatitis B vaccine; demonstration of superior anti-SHBs antibody induction in responder mice,” Vaccine, 17, 2528-2537, 2000
McAleer, W.J., Buynak, E.B, Maigetter, R.Z., Wampler, D.E., Miller, W.J. ve Hilleman, M.R., “Human hepatitis B vaccine from recombinant yeast,” Nature, 1984, 307, 178-180,
Mıstık R, Balık İ. The epidemiological analysis of viral hepatitis in Turkey. Kılıçturgay K, Badur S (editörler). Viral Hepatit 2001. 1. Bask›. İstanbul: Viral Hepatitle Savaşım Derneği, 2001: 10-55
Nakil Sayıları- TTDIS KARAR DESTEK SİSTEMİ. Organ, Doku Nakli ve Diyaliz Hizmetleri Daire Başkanlığı. https://organkds. saglik.gov.tr/KamuyaAcikRapor.aspx?q=ORGANNAKLI (Erişim tarihi: 11.03.2018).
Noyan, N. ve Aycan, S. (2002). Ülkemizde rutin aşılama programları ve uygulamada karşılaşılan sorunlar, Klinik Çocuk Forumu Pediatrik Aşılar Özel Sayısı, 2 (2), 1–8.
Oktay, S. Akut Viral Hepatitin Prodromal Dönemin Özellikleri. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 1984, s 1-8, 29-41, İstanbul.
Oon, G.C. Viral hepatitis-the silent killer, Ann Acad Med Singapore, 2012. 41(7), 279- 280.
Önal, A.E. Erbil, S. Özel, S. ve ark. İstanbul Tıp Fakültesi 4. Sınıf Öğrencilerinin Hepatit B Konusunda Eğitimi, İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi, 2005, 68(4), 102–104.
Özacar T, Sayıner A. Hepatit B Virüsü. Willke Topçu A, Söyletir G, Doğanay M, editors. Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyololjisi. 4.Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul 2017: s: 1670-1688.
Özer Etik D. Kronik Hepatit B Virüs Enfeksiyonunun Doğal Seyri ve Kliniği. In: Boyacıoğlu A S. Ed. Kronik Hepatitler B, C, Delta 2014 ve Sonrası 2014: 42-51
Pan, C.Q., Duan, Z.P., Bhamidimarri, K.R., Zou, H.B., Liang, X.F., Li, J, et al. An algorithm for risk assessment and intervention of mother to child transmission of hepatitis B virus. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2012;10(5):452.)
Redd, J. T., Baumbach, J., Kohn, W., Nainan, O., Khristova, M., & Williams, I. Patient-to-patient transmission of hepatitis B virus associated with oral surgery. The Journal of infectious diseases, 2007 195(9), 1311-1314.
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı 2018-2023. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1102, Ankara, 2018; 5-7.
Sezgin A: Akut Viral Hepatitten Korunma Yolları Hakkında Hemşirelerin Bilgi Düzeyinin Saptanması İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek lisans tezi, s 40-45, 1989, İstanbul
Tozun, N., et al. "Türkiye'de hepatit B ve C virüs enfeksiyonlarının seroprevalansı ve risk faktörleri: Bir saha çalışması TURHEP çalışması." Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon 21.11 (2015): 1020-1026.
Savaşer, S. Yalçın, Z. H. Balcı, S. Ceylan, N. Yalçın, Z. Direk, M. Balcı, F. & Bardak, N. Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı ve Hastalıktan Korunmaya Yönelik Farkındalık Durumu. Florence Nightingale Journal of Nursing , 2011,19 (1) , 1-8 .
Sezgin A: Akut Viral Hepatitten Korunma Yolları Hakkında Hemşilerin Bilgi Düzeyinin Saptanması İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek lisans tezi, s 40-45, 1989, İstanbul
Şeref, Y. Bir Kamu Hastanesinin Bazı Servislerinde Çalışan Hemşirelerin Hepatit B ve C Hastalığı, Korunma Yolları Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2007, Ankara.
Yardibi, Y.S. "Hepatit B taşıyıcısı annelerden doğan immünize çocuklarda occult hepatit B virüsü enfeksiyonu prevalansı." (2019).
Tabak, F. Enfeksiyon Hastalıkları, Nobel Kitabevi, İstanbul, 2003. 84–89.
Tosun, S. Viral hepatitlerin ülkemizdeki değişen epidemiyolojisi. Ankem Dergisi. 2013, 27(Ek 2):128-134
Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD), Viral Hepatitle Savaşım Derneği (VHSD). (2017). Türkiye Viral Hepatitler Tanı ve Tedavi Kılavuzu (https://www.vhsd.org/tr/article/desc/48317/tu-rkiye-viral-hepatitler-tani-vetedavi-kilavuzu-2-7.html Erişim Tarihi: 10.08.2019).
Yavuz, İ. Kronik Hepatit B Tedavisinde Yeni Yanıt Göstergelerinin Eşliğinde Antiviral İlaçlara Yanıt Oranlarının Değerlendirilmesi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi,Trabzon-2012
Zuckerman, J.N., “Hepatitis B third generation vaccines: improved response and conventional vaccine non-response,” Vaccine, 17, 330-339, 1999.
World Health Organization (WHO) Hepatitis B. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs204/en/print.html (19.06.2010 tarihinde alıntılandı.
World Health Organization (WHO). (2019). https://www.who.int/immunization/monitoring_surveillance/burden/vpd/survei llance_type/passive/hepatitis/en/ (Erişim: 16.09.2019)
World Health Organization. (2015). Guidelines for The Prevention, Care And Treatment Of Persons Wıth Chronic Hepatitis B Infection. Fransa: WHO Press.
